آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرد که با بهبود سریع صادرات نفت از خلیج فارس و پیشی گرفتن عرضه جهانی نفت از تقاضا برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ در ایران، نشانه‌های اولیه بازگشت تعادل به بازار جهانی نفت پدیدار شده است.
این آژانس در تازه‌ترین گزارش ماهانه خود که روز جمعه منتشر شد، اعلام کرد عرضه جهانی نفت در ماه اکتبر با افزایش روزانه ۲.۳ میلیون بشکه‌ای به ۱۰۵.۴ میلیون بشکه در روز رسید. این افزایش پس از رشد روزانه ۳ میلیون بشکه‌ای عرضه در ماه سپتامبر رخ داده است.
آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرد: «بازار نفت نشانه‌های اولیه‌ای از بازگشت به تعادل را نشان می‌دهد و برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ در ایران، عرضه جهانی نفت از تقاضا فراتر رفته است.»
این آژانس پیش‌بینی کرد که بازار نفت در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۶ بار دیگر با مازاد عرضه روبه‌رو شود و این مازاد در سال ۲۰۲۷ افزایش بیشتری پیدا کند.
با این حال، آژانس هشدار داد که بازار فرآورده‌های سوختی، به‌ویژه گازوئیل، همچنان تحت فشار شدیدی قرار دارد و کشورهای عضو این نهاد برای جبران کمبود عرضه، روند آزادسازی ذخایر اضطراری خود، از جمله بیش از ۲۰ میلیون بشکه گازوئیل را تسریع کرده‌اند.
پیش‌بینی می‌شود عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۷ با افزایش روزانه ۶.۶ میلیون بشکه‌ای به‌طور میانگین به ۱۰۸.۱ میلیون بشکه در روز برسد. این در حالی است که عرضه نفت در سال جاری ۴.۸ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.
همچنین پیش‌بینی می‌شود تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ با کاهش روزانه ۲.۷ میلیون بشکه‌ای به ۱۰۲.۳ میلیون بشکه در روز برسد و سپس در سال ۲۰۲۷ روزانه ۲ میلیون بشکه افزایش یابد.
انتظار می‌رود میزان کاهش سالانه تقاضا در سه‌ماهه چهارم به روزانه ۲.۷ میلیون بشکه محدود شود؛ در حالی که میانگین این کاهش در سه‌ماهه دوم و سوم، روزانه ۴.۴ میلیون بشکه بوده است.
بهبود صادرات نفت خلیج فارس
آژانس بین‌المللی انرژی بخش عمده‌ای از بهبود وضعیت بازار را ناشی از افزایش صادرات نفت خام از خلیج فارس دانست و اعلام کرد که صادرات نفت این منطقه با سرعتی بسیار بیشتر از تقاضای جهانی بهبود یافته است.
بر اساس این گزارش، ذخایر نفتی ثبت‌شده در جهان در ماه اکتبر ۵۲ میلیون بشکه افزایش یافت که معادل روزانه ۱.۷ میلیون بشکه است. این نخستین افزایش ماهانه ذخایر نفت از ماه ژوئن تاکنون به شمار می‌رود.
این آژانس اعلام کرد که با افزایش سرعت صادرات نفت خام از خلیج فارس، حجم نفت موجود روی آب، یعنی نفتی که با نفتکش‌ها در حال حمل‌ونقل است، ۸۶ میلیون بشکه افزایش یافت و به بالاترین سطح خود از ماه ژانویه رسید.
با وجود افزایش حجم نفت در حال حمل‌ونقل دریایی، ذخایر نفت در تاسیسات خشکی همچنان کاهش یافت و در پایین‌ترین سطح خود از دست‌کم سال ۲۰۱۶ باقی ماند و مجموع ذخایر نفت کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی در طول ماه ۴۷ میلیون بشکه کاهش یافت که از این میزان، ۴۱ میلیون بشکه مربوط به کاهش ذخایر تجاری صنعت نفت بود.
در مجموع، ذخایر جهانی نفت از زمان آغاز جنگ تاکنون ۴۶۲ میلیون بشکه کاهش یافته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد این درگیری تا چه اندازه عرضه نفت را محدود کرده است.
این گزارش نشان داد که تولیدکنندگان نفت هم‌زمان با بهبود صادرات، در ماه اکتبر به افزایش تولید خود ادامه دادند. مجموع تولید نفت خام کشورهای عضو اوپک‌پلاس از روزانه ۳۵.۷۱ میلیون بشکه در ماه سپتامبر به ۳۷.۷۲ میلیون بشکه در ماه اکتبر رسید.
عربستان سعودی، عراق و کویت در ماه اکتبر تولید نفت خود را افزایش دادند، در حالی که تولید نفت ایران نسبت به ماه قبل اندکی کاهش یافت.
روسیه نیز در ماه اکتبر تولید خود را افزایش داد، اما بر اساس این گزارش، تولید این کشور همچنان روزانه ۱.۲۲ میلیون بشکه کمتر از هدف تولید تعیین‌شده برای آن بود.
نگرانی از کمبود گازوئیل
با وجود بهبود عرضه نفت خام، آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داد که بازار فرآورده‌های پالایش‌شده نفتی همچنان تحت فشار قابل‌توجهی قرار دارد.
این آژانس اعلام کرد که اختلال در صادرات فرآورده‌های پالایش‌شده نفتی و گاز مایع از خلیج فارس، که همچنان در حدود نیمی از سطح پیش از جنگ قرار دارد، همراه با تداوم قیمت‌های بالای سوخت، همچنان بر تقاضای جهانی نفت فشار وارد می‌کند.
عرضه گازوئیل همچنان بزرگ‌ترین نگرانی بازار است؛ زیرا ادامه حملات به زیرساخت‌های انرژی روسیه، صادرات گازوئیل این کشور را کاهش داده و کمبود عرضه ناشی از اختلال در صادرات خاورمیانه را تشدید کرده است.
پالایشگاه‌های حوزه اقیانوس اطلس، به‌ویژه در ایالات متحده، برای بهره‌برداری از حاشیه سود بالای پالایش نفت با ظرفیت بالایی فعالیت می‌کنند. در همین حال، بهبود دسترسی به نفت خام در آسیا و سهمیه‌های جدید صادرات سوخت چین می‌تواند به افزایش حجم فعالیت پالایشگاه‌ها کمک کند.
۳۲ کشور عضو آژانس بین‌المللی انرژی در حال تسریع روند آزادسازی ذخایر اضطراری نفت خود هستند.
این آژانس پس از نشستی در ۱۵ اکتبر اعلام کرد که کشورهای عضو «توافق کرده‌اند همه اقدامات لازم را برای تکمیل آزادسازی حدود ۱۰۰ میلیون بشکه نفت باقی‌مانده، در زمان مناسب و متناسب با شرایط ملی هر کشور، انجام دهند.»
تا اواسط ماه اکتبر، حدود ۳۳۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری آزاد شده بود که سهم ایالات متحده از این میزان بیش از ۴۰ درصد بود. برخی از کشورهای عضو نیز بیش از میزان تعهد اولیه خود نفت آزاد کرده‌اند.
این آژانس اعلام کرد که روند آزادسازی حدود ۲۰ میلیون بشکه گازوئیل را تسریع خواهد کرد و از کشورهایی که توانایی افزایش تولید گازوئیل را دارند، خواست تولید خود را افزایش دهند.
