هوآن-یی لو، پزشک کلینیک درمانی چینی جوی در تایوان، نکاتی را در رابطه با رژیم غذایی ترمیمکننده، گیاهان دارویی و تکنیکهای ذهنآگاهی با ما در میان گذاشته است.
«می» ساعات زیادی کار میکرد و بخش عمده روزهای خود را در رفتوآمد میگذراند. هرروز بعد از کار برای خانواده غذا میپخت و از بچهها مراقبت میکرد و تقریباً هیچ وقتی برای استراحت نداشت. وقت خواب او کوتاه و تکهتکه بود و برای بیدار ماندن قهوه مینوشید.
وزن می بعد از زایمان بهسرعت بالا رفت. فشار مراقبت از بچهها باعث بههم خوردن تعادل هورمونی شد و کاهش اضافهوزن را برای او دشوار کرد. می همچنین دچار التهاب دردناک گوشه لب، ریزش مو، میگرن و قاعدگی نامنظم شد.
وقتی فهمید بدنش دیگر توانِ تحمل این مشکلات را ندارد، به یک متخصص طب سنتی چینی مراجعه کرد.
متخصص طب سنتی به او گفت: «ظاهراً همیشه بدون انرژی و توان کافی کار میکنی. دائماً در خدمت دیگران هستی و توجهی به خودت نداری. باید برای خودت وقت بگذاری و با ملایمت و آگاهی کامل به بدن و نیازهایت رسیدگی کنی.»
هوآن-یی لو، پزشک کلینیک درمانی چینی جوی در تایوان، پرونده این بیمار را در برنامه «سلامت ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانه خواهر اپک تایمز، با ما به اشتراک گذاشت. علائم بیمار از ابتلای او به سندرم خستگی مزمن حکایت داشتند.
خستگی طولانیمدت هشداردهنده است
اگر خستگی بیش از سه ماه ادامه پیدا کند، باید به علائم هشداردهنده بدن توجه کنید. علائم رایج خستگی مزمن عبارتند از:
- کیفیت نازل خواب: احساس خستگی و بیحالی، فارغ از مدت خواب.
- عدم تعادل فیزیولوژیکی: دردهای مزمن بیدلیل مانند سردرد یا گرفتگی شانه و گردن. در خانمها ممکن است به شکل ریزش موی شدید، قاعدگی نامنظم یا دردهای مکرر قاعدگی ظاهر شود.
- خلقوخوی ضعیف و بیانگیزگی: عدم برخورداری از انرژی، میل یا انگیزه و کاهش میل جنسی.
- تغییر عادتهای غذایی: تمایل به غذاهای پرادویه یا شور.
انرژی قرضی: راهی که به خستگی مزمن منتهی میشود
خیلیها هنگام خستگی به قهوه، مکملهای ویتامین ب یا نوشیدنیهای انرژیزا متوسل میشوند. لو معتقد است که مصرف تفریحی این موارد ضرری ندارد، اما اتکای طولانیمدت به ترکیبات محرک به منزله «قرض گرفتن انرژی» از بدن است.
او افزود: «ذخیره انرژی بدن محدود است. محرکها ما را فریب میدهند که انرژیمان پایانناپذیر است. قرض گرفتن مداوم انرژی به مرور زمان باعث میشود که «چی» کلیه تحلیل برود و درنهایت به سندرم خستگی مزمن منجر میشود.»
از دید طب سنتی چینی، کلیهها «بنیان مادرزادی» بدن و سرچشمه ذاتی نیروی حیاتی هستند. تحلیل رفتن انرژی یا «چی» کلیه سیستم ایمنی را تضعیف کرده و به التهاب مزمن میانجامد.
براساس طب سنتی چینی، کلیهها نهتنها مسئول سوختوساز مایعات هستند، بلکه در فرایند رشد، تولیدمثل، سلامت استخوانها، نیروی ذهنی و شنوایی هم دخالت دارند. این مفهوم با برداشت علم پزشکی از غدد فوقکلیوی که سوختوساز و دیگر توابع حیاتی بدن را تنظیم میکنند سازگاری دارد.
براساس طب سنتی چینی، قهوه برشتهشده طبع گرم و خشک دارد. به گفته لو، افرادی که دچار خستگی مزمن هستند و برای هوشیارماندن از روی عادت قهوه مینوشند، باید به این نکته توجه کنند. قهوه دارای ترکیبات مغذی ضدالتهابی است، اما مصرف بیشازحد و طولانیمدت آن- مانند نوشیدن دو فنجان یا بیشتر در روز- باعث تخلیه سریع «چی» کلیه میشود و خطر بیماریهای قلبیعروقی را افزایش میدهد.
مطالعه مجله ساینتفیک ریپورتس در سال ۲۰۲۳ نشان داد افرادی که روزانه بیش از ۴ فنجان قهوه مینوشند، الدیال- کلسترول بد- بهمراتب بالاتری دارند. افزایش سطح کلسترول الدیال جزو عوامل خطر مهم تصلب شرایین و بیماریهای قلبیعروقی است.
احیای انرژی به جای دریافت انرژی قرضی
ما برای احیای انرژی بدن- بهجای دریافت انرژی قرضی- به استراحت کافی و رژیم غذایی متعادل نیاز داریم. توصیه لو این است که از میوهها و سبزیجات رنگارنگ و روغنهای سالم و سرشار از اسیدهای چرب امگا-۳ استفاده کنید که همگی از خاصیت ضدالتهابی طبیعی برخوردارند.
خوراکیهای ضدالتهاب برای احیای انرژی
میوهها و سبزیجات رنگارنگ
میوهها و سبزیجات رنگارنگ حاوی فیتوکمیکالهای متفاوت هستند. این ترکیبات در طبیعت به گیاهان کمک میکنند در برابر خشکی و سرما تاب بیاورند. مصرف آنها به مقابله با التهاب کمک میکند و حتی میتواند خطر ابتلا به سرطان را به حداقل برساند.
روغنهای سالم
روغن ماهی و بذر کتان سرشار از امگا-۳ است. تحقیقات نشان دادهاند که افزایش مصرف امگا-۳ به کنترل بیماریهای التهابی مزمن کمک میکند و خطر مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبیعروقی را کاهش میدهد.
گیاهان دارویی برای احیای نیروی حیاتی
بهجای قهوه میتوانید از بعضی از گیاهان دارویی از جمله ریشه باباآدم و جینسنگ برای تقویت انرژی خود استفاده کنید.
ریشه باباآدم
براساس طب سنتی چینی، ریشه باباآدم باعث تقویت طحال و مریدینهای کلیه میشود و به تنظیم گوارش و تقویت «چی» کلیه کمک میکند. دمنوش ریشه باباآدم به بازیابی انرژی و کاهش خستگی کمک میکند.
مطالعه بیماران مبتلا به آرتروز زانو نشان داد که نوشیدن ۳ فنجان دمنوش ریشه باباآدم در روز باعث کاهش التهاب و تنش اکسایشی میشود.
یک مطالعه حیوانی در سال ۲۰۱۷ نشان داد موشهایی که عصاره باباآدم مصرف کرده بودند، نسبت به گروه کنترل عملکرد بهتری در شنای طولانیمدت و بلندکردن اجسام داشتند. سطح فرآوردههای متابولیکی مرتبط با خستگی- لاکتات و آمونیاک- در این موشها کمتر بود که نشان میدهد ریشه باباآدم به بهبود عملکرد جسمانی و کاهش خستگی کمک میکند.
جینسنگ
جینسنگ به واسطه رفع خستگی آدرنال شناخته میشود. جینسنگ آسیایی و جینسنگ آمریکایی دو گونه رایج این گیاه هستند.
یک مطالعه مروری در سال ۲۰۱۷ نشان داد که جینسنگ باعث تنظیم محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال شده و مسائل مرتبط با استرس مانند اضطراب، افسردگی و بیماریهای التهابی را بهبود میبخشد.
لو روش سادهای را برای مصرف جینسنگ ارائه کرده است: زمانی که خسته هستید، چند برش نازک از این گیاه را زیر زبانتان بگذارید یا ۲ تا ۳ برش از آن را درون فلاسک آب داغ بریزید و دمنوش آن را میل کنید. جینسنگ را میتوانید چندین مرتبه دم کنید تا اینکه عطر و طعم آن از بین برود.
گیاهان دیگری هم وجود دارند که مانند جینسنگ عمل میکنند. برای نمونه، میتوان به آشواگاندا، جینسنگ سیبری و ریشه طلایی اشاره کرد. میتوانید این گیاهان را درون آب داغ بریزید و دمنوش آنها را بهعنوان یک نوشیدنی مقوی مصرف کنید.
بیماری روند خود را دارد؛ چرخه را زودتر متوقف کنید
خیلیها در دنیای پرشتاب امروزی بر کارایی تمرکز دارند و علائم بدن را نادیده میگیرند. این افراد خستگی را با مصرف نوشیدنیهای انرژیزا سرکوب میکنند یا دردها را با مصرف مسکن فرومینشانند. اما این علائم نشان میدهند که باید به فکر خودمان باشیم.
تنظیم رژیم غذایی بهتنهایی باعث رفع خستگی نمیشود. آگاهی از علائم و ارتباط گرفتن با بدن به اندازه رژیم غذایی اهمیت دارد.
به گفته لو، روند بیماری الگوی مشخصی دارد:
- قطع ارتباط: از دست رفتن ارتباط با بدن، بیتوجهی به خستگی یا درد و سرکوب علائم.
- دلسردی: فاصله گرفتن از احساسات فردی، افسردگی یا اضطراب بیدلیل.
- بینظمی: سازوکار بدن از جمله سیستم عصبی خودمختار و دستگاه گوارش از تعادل خارج میشود.
- بیماری: بروز بیماریهای جسمانی و روانی.
ایجاد ارتباط دوباره با بدن از دریچه ذهنآگاهی
از اعمال فشار بیشازحد به خود دست بردارید و برای مراقبت ملایم و دلسوزانه از خود وقت بگذارید. توصیه لو این است که هر شب قبل از خواب ۱۰ دقیقه برای خودتان وقت بگذارید.
۱. ذهنآگاهی پیش از خواب
این زمان کوتاه فقط مختص شماست تا از خودتان مراقبت کنید. میتوانید حرکات سبک یوگا یا مدیتیشن را تمرین کنید. بهبود کیفیت خواب به ترمیم بدن کمک کرده و بهتدریج علائم مختلف را تسکین میدهد.
۲. برانداز کردن بدن
برانداز کردن بدن به شما اجازه میدهد که از نو با بدنتان ارتباط بگیرید. چشمها را ببندید و با آگاهی سر تا پای خود را برانداز کنید. به نقاطی که درگیر تنش، گرما یا احساسات خاصی هستند توجه کنید. هرساعت از روز میتوانید به انجام این تمرین بپردازید. اگر با گرفتگی شانه یا سردرد خفیف مواجه شدید، عضلاتتان را شل کنید یا کمی آب بنوشید.
۳. استفاده از زمان گذار
از لحظات گذار مانند مسیر بازگشت به خانه یا فرصتی که قبل از ورود به جلسه دارید نهایتِ استفاده را ببرید. چندبار نفس عمیق بکشید تا ذهن و بدنتان را آرام کنید. این تمرین ساده به رفع تنشهای کاری و کسب آمادگی ذهنی برای اتفاقات بعدی کمک میکند.
