وقتی صحبت از مدیریت آسیبها از جمله شکستگی، کبودی یا التهاب به میان میآید، میبینیم که چند گیاه دارویی از دیرباز به دلیل خواص درمانی خود مورد استفاده قرار گرفتهاند.
اریکا کو، متخصص رایحهدرمانی بالینی و مدرس رایحهدرمانی گیاهی، با کفشهای پاشنهدار خود از خیابان میگذشت که باز شدن بند یکی از کفشها باعث شد زمین بخورد. او به سرعت کرم آرنیکا را از کیف خود بیرون آورد و به محل آسیبدیده مالید. این کرم را همیشه برای مواقع اضطراری به همراه داشت. بعد از آنکه به بیمارستان مراجعه کرد، متوجه شد که انگشت پای او شکسته است. دکتر برای ثابت نگهداشتن انگشت از آتل استفاده کرد.
کو در دوره نقاهت سهماهه خود از دمنوشهای گیاهی، روغنهای گیاهی و کرمهای موضعی استفاده میکرد تا شدت درد و ورم را به حداقل برساند و به روند طبیعی التیام بدن کمک کند.
کو در یکی از قسمتهای برنامه «هلث ۱+۱» گفت که درمانهای طبیعی نقش مؤثری در روند بهبودی دارند و بدون نیاز به مسکنهای مرسوم باعث تسکین درد میشوند.
کاهش درد و تورم
شکستگیها صرفاً باعث محدودیت حرکتی نمیشوند، بلکه ممکن است با درد شدید همراه باشند و خواب بیمار را مختل کنند که میتواند از نظر جسمی و روحی طاقتفرسا باشد.
۱. گیاهان دارویی طلایی برای مراقبت از آسیبها
وقتی صحبت از مدیریت آسیبها از جمله شکستگی، کبودی یا التهاب به میان میآید، میبینیم که چند گیاه دارویی از دیرباز به دلیل خواص درمانی خود مورد استفاده قرار گرفتهاند. این گیاهان طلایی به تسکین درد، کاهش تورم و بازسازی بافتها کمک میکنند. از اینرو، در مراقبت از آسیبها بسیار ارزشمند هستند.
آرنیکا
به گفته کو، آرنیکا یا گل همیشهبهار کوهی جزو گیاهان بومی مناطق آلپ و دشتهای باز به شمار میآید که به واسطه خواص ضدالتهابی و تسکیندهنده خود شناخته میشود.
مطالعه مروری نظاممندی که در نوامبر ۲۰۲۴ در نشریه گیاهان انتشار یافت، نشان داد که اثربخشی آرنیکا در کاهش تورم، درد و کبودی بعد از عمل جراحی در چند کارآزمایی بالینی به اثبات رسیده است.
روش: آرنیکا را میتوان بهصورت دمنوش یا تنتور (عصاره الکلی) آماده مصرف کرد. یک تکه گاز را در دمنوش یا تنتور آرنیکا بخیسانید و آن را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی ناحیه آسیبدیده بگذارید. این کار را هر ساعت یکبار تا ۸ نوبت تکرار کنید.
کامفری
از کامفری در طب سنتی برای کمک به ترمیم شکستگیها، آرتروز و سایر مشکلات استخوانی استفاده میشود. به گفته کو، کامفری به ترمیم زخمها و بازسازی استخوان کمک میکند.
روش: از کامفری معمولاً بهصورت ضماد (مرهم) یا کمپرس استفاده میشود. برای تهیه جوشانده کامفری باید برگ یا ریشه خشکشده این گیاه را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در آب بجوشانید. بگذارید جوشانده خنک شود. سپس یک پارچه تمیز را در مایع بخیسانید و آن را به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه روی ناحیه آسیبدیده بگذارید. این کار را ۳ مرتبه در روز تکرار کنید. از استعمال کامفری بر روی زخمهای باز یا پوست آسیبدیده خودداری کنید، زیرا ترکیبات موجود در این گیاه میتوانند از طریق پوست وارد جریان خون شوند.
گل راعی
برخلاف روغن آرنیکا که زردرنگ است، روغن گل راعی به رنگ قرمز مایل به بنفش یا ترکیب نارنجی و قرمز نزدیک است و ظاهری متفاوت دارد.
از گل راعی اغلب بهصورت مکمل خوراکی برای کنترل افسردگی استفاده میشود. از این گذشته، گل راعی میتواند شدت درد بعد از آسیبدیدگی را به حداقل برساند و کیفیت خواب بیمارانی را که به دلیل شکستگی دچار بیخوابی شدهاند بهبود بخشد.
روش: کو برای تسکین درد توصیه میکند که از فرآوردههای خمیریشکل استفاده کنیم، زیرا این فرآوردهها مدت بیشتری روی پوست باقی میمانند و نسبت به فرآوردههای روغنی تأثیر ماندگارتری دارند.
۲. دمنوش بومادران
پس از بهکارگیری کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم میتوان از دمنوش خوراکی بومادران استفاده کرد. به گفه کو، بومادران «جایگزینی طبیعی برای داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی» است.
روش: دو تا سه قاشق چایخوری بومادران خشکشده را با آب جوش دم کنید تا حدود ۲۵۰ میلیلیتر دمنوش داشته باشید و آن را سه مرتبه در روز بنوشید. روش دیگر این است که ۵ میلیلیتر هیدروسل بومادران را با ۲۵۰ میلیلیتر آب داغ مخلوط کرده و آن سه مرتبه در روز مصرف کنید.
اگر لازم است، مقدار هیدروسل بومادران را در هر وعده تا حداکثر ۱۰ میلیلیتر افزایش دهید.
برای دردهای ناشی از شکستگی که باعث مختل شدن خواب میشوند، استفاده از دمنوش ترکیبی بومادران، بابونه، فرنجمشک، رازک و گل ساعتی باعث آرامش و تسکین خواهد شد.
ترکیب روغنهای گیاهی برای ترمیم آسیبدیدگیها
کو دستور تهیه ترکیب روغنهای گیاهی ترمیمکننده را با ما به اشتراک گذاشته که به ترمیم شکستگیها و کاهش درد پیچخوردگی و آسیبهای ناشی از حرکات تکراری کمک میکند. این ترکیب بهویژه برای التهاب تاندون دکوروان (یا «شست مادران») مفید است؛ عارضهای که بر اثر استفاده بیشازحد از مچ و انگشت شست رخ میدهد و در بین خانمهایی که تازه بچهدار شدهاند رایج است. این ترکیب به بهبود سندرم تونل کارپال نیز کمک میکند؛ عارضهای که به دلیل فشار وارده به عصب میانی مچ دست رخ میدهد و باعث درد، بیحسی یا گزگز دست میشود.
روغنهای پایه
- روغن آرنیکا: ۵۰ میلیلیتر
- روغن گل راعی: ۵۰ میلیلیتر
مقادیر مساوی از هردو روغن را با هم ترکیب کنید.
اسانسهای روغنی
- بابونه آلمانی (۲۵ قطره): ضدالتهاب، تسکیندهنده درد و بهبوددهنده خواب
- عصاره زنجبیل و کربن دیاکسید (۱۵ قطره): تقویت گردش خون و گرمابخش
- کندر (۲۰ قطره): تسکین درد و پشتیبانی از عملکرد ایمنی بدن
- دارچین (۲۰ قطره): افزایش جریان خون
- وتیور یا خسخس (۲۰ قطره): بهبود کبودی و گردش خون
روش استفاده
روغن را بعد از حمام مستقیماً روی ناحیه آسیبدیده بمالید. نیازی به ماساژ دادن نیست، فقط اجازه دهید روغن به آرامی جذبِ پوست شود. اگر دچار شکستگی شدهاید، حدود ۲۰ دقیقه صبر کنید و سپس آتل را ببندید.
موارد توصیهشده: شکستگیها، سندرم تونل کارپال، آسیبدیدگی رباط صلیبی قدامی، التهاب تاندون دکوروان، پیچخوردگیها، آسیبهای تاندونی و سایر مشکلات بافت نرم.
نکات کلیدی برای دوران نقاهت شکستگی
کو با تکیه به تجربه شخصی خود نکات زیر را در رابطه با دوره نقاهت شکستگی ارائه کرده است:
گیاهان دارویی را برای مواقع اضطراری همراه خود داشته باشید: کرمهای گیاهی یا اسانسهای روغنی مانند آرنیکا و گل راعی را برای مواقع اضطراری همراه خود داشته باشید. اگر دسترسی فوری به مراقبت پزشکی میسّر نباشد، این داروها بسیار مؤثر خواهند بود.
از گرمادرمانی در مراحل اولیه آسیب اجتناب کنید: از گرمادرمانی در روز اول آسیبدیدگی اجتناب کنید، زیرا ممکن است باعث تشکیل آبسه شود.
از تراز بودن استخوان مطمئن شوید: اگر دچار شکستگی شدید، تراز استخوان باید از جانب پزشک مورد بررسی و تأیید قرار بگیرد. اگر استخوان بد جوش بخورد، حتی بعد از استعمال گیاهان دارویی نیز با دردهای مزمن مواجه خواهید شد.
مراقب حساسیتهای گیاهی باشید: بعضی از گیاهان ممکن است باعث ایجاد واکنشهای شدید آلرژیک شوند. از اینرو، در مصرف این گیاهان باید احتیاط کرد. کو گفت که یکی از بیمارانش گیاه خردشده پلکترانتوس آمبوینیکاس (یا «پونه کوبایی») را مستقیماً روی پوست خود مالیده و دچار تاولهای شدید شده بود. درصورت عدم درمان، این واکنشها منجر به عفونت باکتریایی یا حتی سپتیسمی (یا «گندخونی») میشوند که جان فرد را در دوره نقاهت شکستگی به خطر میاندازد.
افزایش مصرف پروتئین با کیفیت بالا: افرادی که دچار شکستگی میشوند، باید پروتئینهای با کیفیت بالا مانند ماهی، تخممرغ و لبنیات بخورند و از مواد معدنی و عناصر کمیاب مانند کلسیم، منیزیم و سیلیکون غافل نشوند. از مصرف بیشازحد خوراکیهای محرک یا التهابآور خودداری کنید، زیرا به تشدید التهاب دامن میزنند.
در حد اعتدال فعال باشید: استراحت طولانیمدت در بستر خطر افسردگی را افزایش میدهد. از اینرو، حفظ تعاملات اجتماعی در دوران نقاهت سودمند است. از این گذشته، شکستگی پا معمولاً باعث تحلیل رفتن و ضعف عضلات میشوند. از اینرو، انجام تمرینات توانبخشی برای احیای توان و تحرک ضرورت دارد.
