متعاقب آنکه ارتش در بحبوحه اعتراضات خشونتبار علیه دولت شیخ حسینه رحمان، نخستوزیر بنگلادش، به قدرت رسید، یک اقتصاددان برنده جایزه صلح نوبل بهعنوان مشاور ارشد دولت موقت بنگلادش سوگند یاد کرد.
محمد یونس، ۸۴ ساله، به دلیل راهاندازی گرامین بانک در سال ۱۹۸۳ که میلیونها دلار وام خُرد به شهروندان فقیر بنگلادش اعطا کرده، در سال ۲۰۰۶ موفق به کسب جایزه نوبل شد.
سمت مشاور ارشد به این معنی است که او رئیس دولت موقت شده است.
رحمان که در حال حاضر در هند به سر میبرد، روز دوشنبه در بحبوحه اعتراضات خشونتباری که از اواسط ژوئیه آغاز و به کشته شدن حدود ۳۰۰ نفر منجر شد، از کشور گریخت.
رئیس ۷۶ ساله عوامی لیگ، طولانیترین دوران ریاست دولت را بهعنوان یک زن سپری کرد و در انتخابات ژانویه که حزب مخالف آن را تحریم کرده بود، برای چهارمین دوره متوالی پیروز شد.
یونس روز پنجشنبه از پاریس وارد فرودگاه بینالمللی حضرت شاهجلال داکا شد و بهعنوان رئیس دولت موقت کشور سوگند یاد کرد.
این اقتصاددان کهنهکار، که در فرانسه تحت معالجه پزشکی بود، از جانب ژنرال واکرالزمان، رئیس ستاد ارتش بنگلادش، برای رهبری به کشور دعوت شد.
یونس «از ملتی بسیار زیبا» میگوید
یونس در فرودگاه به خبرنگاران گفت: «این کشور میتواند به یک ملت بسیار زیبا تبدیل شود.»
او با اشاره به هزاران دانشجو که رهبری تظاهرات علیه دولت رحمان را برعهده داشتند، افزود: «ما همان راهی را خواهیم رفت که دانشجویان به ما نشان میدهند.»
تظاهرات در ابتدا در اعتراض به سهمیهبندی مشاغل دولتی آغاز شد.
براساس سهمیهبندی دولت رحمان، ۳۰ درصد از مشاغل دولتی به بستگان کهنهسربازان جنگ استقلال کشور در سال ۱۹۷۱ اختصاص مییافت.
برخی از رهبران دانشجویی که قیام علیه رحمان را هدایت میکردند، برای استقبال از یونس به فرودگاه رفتند که همان ابتدا گفت اولویت اول او برقراری نظم است.
یونس گفت: «بنگلادش یک خانواده است. ما باید این خانواده را متحد کنیم. این اتحاد پتانسیل قابلملاحظهای دارد.»
«خشونت دشمن ماست. لطفا دشمنان بیشتری نتراشید. خونسرد باشید و خودتان را برای ساختن کشور آماده کنید.»
قبل از ترک پاریس از یونس پرسیدند انتخابات جدید چه زمانی برگزار خواهد شد اما او گفت که برای پاسخ به این سؤال هنوز خیلی زود است.
بنگلادش که ابتدا بهعنوان پاکستان شرقی شناخته میشد، توسط بریتانیاییها بهعنوان سرزمین مسلمانان هند- که در سال ۱۹۴۷ در جنوب آسیا به استقلال رسیدند- شکل گرفت و کشور بین هندوها و مسلمانها تقسیم شد.
اما بنگالیزبانهای پاکستان شرقی از سلطه اردوزبانهای پاکستان غربی بیزار بودند و در سال ۱۹۷۱ جنگ داخلی آغاز شد که ۸ ماه به طول انجامید و صدها هزار کشته برجا گذاشت.
مجیبالرحمان، پدر حسینه، از بنیانگذاران عوامی لیگ بود و بهعنوان پدر ملت شناخته میشد. او در سال ۱۹۷۵ ترور شد.
عوامی لیگ و رقیب آن، حزب ملیگرای بنگلادش، در ۵۰ سال گذشته رقبای سرسختی بودهاند.
خالده ضیا ۷۸ ساله، رهبر حزب ملیگرا و نخستوزیر سابق بنگلادش، که شوهرش ضیاءالرحمان در سال ۱۹۸۱ در جریان کودتا ترور شد، در سال ۲۰۱۸ به اتهام فساد به زندان افتاد اما اکنون آزاد شده است.
واکنش به سهمیهبندیهای شغلی
بنگلادش یک کشور ۱۷۰ میلیون نفری است و با اینکه بخش پوشاک این کشور رونق دارد، شمار زیادی از دانشجویان که رهبری اعتراضات را برعهده داشتهاند بیکار هستند.
دولت رحمان اکثر سهمیهبندیهای مربوط به مشاغل دولتی را حذف کرده بود اما اعتراضات دانشجویان به تقاضای تغییر رژیم که استبدادی تلقی میشد تبدیل شده بود.
ساجیب وازد جوی، پسر رحمان، گفت: «عوامی لیگ باید در روند دموکراتیک آینده کشور نقشآفرینی کند.»
او در پستی در شبکههای اجتماعی نوشت: «عوامی لیگ قدیمیترین، دموکراتیکترین و بزرگترین حزب بنگلادش است.»
جوی گفت: «عوامی لیگ از بین نرفته… حذف عوامی لیگ امکانپذیر نیست. گفته بودیم که خانواده ما دیگر وارد سیاست نمیشود. اما با توجه به حملات به رهبران و فعالان حزب، نمیتوانیم کوتاه بیاییم.»
