ائتلاف بینالمللی نفتی اوپکپلاس در ۵ آوریل (۱۶ فروردین) موافقت کرد سهمیه تولید نفت خود را در ماه مه به میزان ۲۰۶ هزار بشکه در روز افزایش دهد، زیرا اعضای کلیدی به دلیل جنگ جاری ایالات متحده و اسرائیل با جمهوری اسلامی قادر به افزایش تولید نیستند.
جمهوری اسلامی عملاً پس از آنکه ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه حملات هماهنگی را آغاز کردند، تنگه هرمز را بست.
تهران همچنین در واکنش، مجموعهای از حملات موشکی و پهپادی را علیه زیرساختهای حیاتی نفتی و سایر تأسیسات در سراسر خلیج فارس انجام داد.
این گذرگاه حیاتی آبی مهمترین مسیر انتقال نفت در جهان است و از زمان آغاز جنگ، اعضای اوپکپلاس، از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی و عراق، ناچار شدهاند صادرات خود را کاهش دهند، در حالی که تهران عبور و مرور را محدود کرده است. همین کشورها پیش از آغاز جنگ تنها اعضای اوپکپلاس بودند که توانایی افزایش تولید را داشتند.
قیمت نفت در هفته گذشته بهشدت افزایش یافت. یک روز پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در سخنرانیای که از تلویزیون ملی پخش شد، از تشدید جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل با جمهوری اسلامی خبر داد، نفت شاخص وست تگزاس اینترمدیت آمریکا در ۲ آوریل با ۹.۲ درصد افزایش به ۱۰۹.۳۵ دلار در هر بشکه رسید.
نفت خام وست تگزاس اینترمدیت در ۵ آوریل بار دیگر افزایش یافت و به ۱۱۱.۵۴ دلار در هر بشکه رسید؛ در حالی که برخی شاخصهای بینالمللی مانند سبد نفتی هند از ۱۲۰ دلار در هر بشکه فراتر رفتند.
افزایش شدید قیمت نفت، هزینه سوخت حملونقل را بالا برده و زنجیرههای تأمین و همچنین سفرهای مصرفکنندگان و کسبوکارها را تحت تأثیر قرار داده است.
افزایش ۲۰۶ هزار بشکهای در روز معادل کمتر از ۲ درصد از عرضه نفتی است که به دلیل بسته شدن تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی تحت تأثیر قرار گرفته است.
کشورهای عضو اوپکپلاس شامل عربستان سعودی، روسیه، عراق، امارات متحده عربی، کویت، قزاقستان، الجزایر و عمان، طبق بیانیهای در نشست مجازی ۵ آوریل با این افزایش سهمیه موافقت کردند.
در این بیانیه آمده است: «کشورها بهطور مستمر شرایط بازار را بهدقت پایش و ارزیابی خواهند کرد و در چارچوب تلاشهای پیوسته برای حمایت از ثبات بازار، بر اهمیت اتخاذ رویکردی محتاطانه و حفظ انعطافپذیری کامل برای افزایش، توقف یا معکوس کردن روند حذف تدریجی تعدیلات داوطلبانه تولید تأکید کردند؛ از جمله بازگرداندن تعدیلات داوطلبانه قبلی به میزان ۲.۲ میلیون بشکه در روز که در نوامبر ۲۰۲۳ اعلام شده بود.»
کشورهای خلیج فارس تنها اعضای اوپکپلاس نیستند که در حال حاضر قادر به افزایش تولید نفت نیستند. روسیه نیز در پی تحریمهای غرب و همچنین آسیبهای واردشده به زیرساختهایش در جریان جنگ با اوکراین، نتوانسته تولید خود را افزایش دهد.
کشورهای خلیج فارس بهشدت از حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی آسیب دیدهاند؛ حملاتی که زیرساختهای حیاتی را ویران کرده است. به گفته چند مقام خلیجی، حتی در صورت پایان جنگ و بازگشایی فوری تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی، بازگشت به شرایط عادی و دستیابی به اهداف تولید ممکن است ماهها زمان ببرد.
یک نهاد دیگر اوپکپلاس به نام کمیته مشترک نظارتی وزارتی نیز در ۵ آوریل تشکیل جلسه داد و نسبت به حملات جمهوری اسلامی به داراییهای کلیدی انرژی ابراز نگرانی کرد. این کمیته اعلام کرد که زیرساختها پرهزینه هستند و تعمیر آنها زمانبر است و این موضوع بر عرضه نفت تأثیر میگذارد.
در بیانیه آمده است: «بر این اساس، [کمیته] تأکید کرد هرگونه اقدام که امنیت عرضه انرژی را تضعیف کند—چه از طریق حمله به زیرساختها یا اختلال در مسیرهای بینالمللی دریایی—نوسانات بازار را افزایش داده و تلاشهای جمعی در چارچوب [بیانیه همکاری] برای حمایت از ثبات بازار به نفع تولیدکنندگان، مصرفکنندگان و اقتصاد جهانی را تضعیف میکند.»
در ادامه آمده است: «در این راستا، هشت کشور از کشورهایی که در چارچوب [بیانیه همکاری] ابتکار عمل به خرج داده و تداوم دسترسی به عرضه را تضمین کردند—بهویژه از طریق استفاده از مسیرهای جایگزین صادرات—قدردانی کردند؛ اقدامی که به کاهش نوسانات بازار کمک کرده است.»
بیانیه همکاری اوپک توافقی است که در سال ۲۰۱۶ میان کشورهای عضو و تولیدکنندگان غیرعضو اوپک برای همکاری در جهت تثبیت بازار جهانی نفت امضا شد.
