در این مقاله چند نکته کاربردی در رابطه با تسکین طبیعی و ایمن سوختگیها، بریدگیها و گزشها یاد میگیرید.
ممکن است ناگهان دچار سوختگی، بریدگیهای آشپزخانه و گزش حشرات شوید. اگر به خودتان رسیدگی نکنید، زخمها دیرتر التیام پیدا میکنند و خطر عفونت افزایش مییابد.
درمانهای ساده خانگی که معمولاً با استفاده از مواد رایج مانند روغن خوراکی یا یخ انجام میگیرند، به درمان سریع آسیبهای سطحی کمک میکنند، روند ترمیم پوست را تقویت کرده و خطر عوارض را به حداقل میرسانند.
درمان سوختگیها
بعضیها در مواجهه با سوختگی سراغ راهکارهای خانگی نادرست میروند و روی محل آسیبدیده آرد یا خمیردندان میمالند. اما این روشها میتوانند خطرناک باشند. این مواد خاصیت ضدباکتریایی یا ضدالتهابی ندارند و ممکن است مانع خروج گرمای ناشی از آسیبدیدگی در بافت پوست شوند که احتمال عفونت را چندبرابر میکند.
درمان سوختگی به شکل زیر انجام میگیرد:
مرحله ۱: خنک کردن محل با آب
بعد از سوختگی بلافاصله محل آسیبدیده را زیر آب خنک بگیرید تا دمای پوست کاهش پیدا کند و از گسترش آسیب بافتی جلوگیری شود.
مرحله ۲: استفاده از پودر تالک و روغن زیتون
یک راهکار درمانی متداول در طب سنتی چینی وجود دارد که در آن از ترکیب ۱ واحد پودر تالک با ۱ تا ۱.۵ واحد روغن زیتون برای تهیه یک خمیر نرم استفاده میشود که باید روی محل سوختگی قرار بگیرد. این ترکیب به کاهش درد و پیشگیری از ماندگاری جای زخم کمک میکند.
پودر تالک عمدتاً از منیزیم سیلیکات تشکیل شده و نرخ جذب بالایی دارد که به خشک کردن پوست کمک میکند و باعث تسریع روند ترمیم زخمها و کاهش خطر عفونت میشود.
از این گذشته، پودر تالک یک لایه محافظ روی سطح پوست ایجاد میکند که محل آسیبدیده را بهطور کامل میپوشاند. پودر تالک در مواجهه با عوامل بیماریزا بهویژه استافیلوکوک اورئوس و بعضی از باکتریهای گرم منفی خاصیت ضدباکتریایی دارد و خطر عفونت را کاهش میدهد.
لازم به ذکر است که پودر تالک مورد نظر طب سنتی چینی با پودر تالک آرایشی مرسوم تفاوت دارد. این پودرها گیاهی هستند و باید زیر نظر متخصص مجرب طب سنتی چینی مصرف شوند.
روغن زیتون سرشار از آنتیاکسیدان بوده و خاصیت ضدالتهابی دارد که به تسکین برانگیختگی پوست کمک میکند.
کمکهای اولیه در مواجهه با سوختگی ناشی از روغن داغ
سوختگی ناشی از روغن داغ در آشپزخانه یک اتفاق شایع است. مالیدن روغنهای گیاهی بکر مانند روغن کتان، روغن زیتون و روغن کنجد به محل آسیبدیده میتواند تسکیندهنده باشد و بهعنوان یک اقدام اولیه مؤثر عمل کند.
روغنهای تصفیهنشده سرشار از آنتیاکسیدانهای طبیعی و اسیدهای چرب ضروری هستند که برای نمونه میتوان به اسیدهای چرب امگا-۳ در روغن کتان، ترکیبات فنلی در روغن زیتون و سسامول در روغن کنجد اشاره کرد. این ترکیبات به کاهش قرمزی و التهاب محل سوختگی کمک میکنند و همزمان پوست را مرطوب نگهمیدارند تا از خشکی و ترکخوردن آن جلوگیری شود. این ترکیبات همچنین به روند ترمیم زخمها سرعت میبخشند.
یک مطالعه مروری جامع در سال ۲۰۲۳ با حضور ۱۱۲ فرد درگیر سوختگی انجام گرفت. داوطلبان به چهار گروه تقسیم شدند: گروه روغن کتان، گروه روغن زیتون، گروه ترکیب روغن کتان و روغن زیتون و گروه کنترل. هر داوطلب روزانه ۳۰ گرم از روغن مذکور را به وعدههای غذایی خود اضافه کرد و این برنامه به مدت ۳ هفته ادامه داشت.
نتایج حاکی از آن بود که ترکیبات مغذی موجود در روغن زیتون و روغن کتان به کاهش التهاب و تسریع روند ترمیم زخمها کمک میکنند.
درمان ایمن بریدگیها
بریدگی تصادفی در حین تهیه غذا در آشپزخانه یک اتفاق شایع است. مراقبت مناسب از زخم نهتنها به روند بهبودی سرعت میبخشد، بلکه خطر عفونت را هم به حداقل میرساند.
کمکهای اولیه در مواجهه با بریدگی چهار مرحله دارند:
مرحله ۱: متوقف کردن خونریزی
با استفاده از گاز یا یک پارچه استریل تمیز با ملایمت روی زخم را فشار دهید. برای بریدگیهای عمیقتر باید فشار بیشتری اعمال کنید تا جلوی خونریزی را بگیرید.
مرحله ۲: ضدعفونی کردن زخم
بعد از توقف خونریزی، زخم را با الکل، تنتور ید یا بتادین تمیز کنید. انجام این کار برای جلوگیری از عفونت بسیار ضروری است.
مرحله ۳: استفاده از پماد ضدباکتری
بعد از آنکه خونریزی متوقف شد، یک لایه نازک از پماد ضدباکتری روی زخم بمالید. با این کار یک لایه محافظ روی زخم ایجاد میکنید و آن را مرطوب نگهمیدارید که به روند بهبودی کمک میکند.
توصیه میشود که از پمادهای حاوی پاناکس نوتوجینسینگ استفاده کنید که بهعنوان جینسینگ چینی شناخته میشوند. این ماده از ریشه خشکشده یکی از گیاهان خانواده جینسینگ تهیه میشود که به ماده انعقاد خون معروف است. پاناکس نوتوجینسینگ به کاهش تورم و درد کمک کرده و به روند ترمیم زخمها سرعت میبخشد. از این ماده در طب سنتی چینی برای پیشگیری از ماندگاری جای زخم استفاده میشود.
مرحله ۴: پانسمان زخم
زخم را با پانسمان یا گاز استریل بپوشانید تا از مواجهه آن با آلایندههای خارجی جلوگیری شود.
تسکین طبیعی گزش حشرات
گزش حشرات ممکن است کماهمیت به نظر برسد، اما خاراندن بیشازحد آن میتواند به عفونتهای جدی مانند سلولیت منجر شود.
راهکارهای طبیعی ایمن و مؤثری وجود دارد که بهسرعت باعث تسکین میشوند:
کمپرس سرد
میتوانید از یک تکه یخ، نوشیدنی سرد یا خوراکیهای یخزده فریزر استفاده کنید. آنها را درون یک پارچه یا حوله تمیز بپیچید و بهآرامی روی محل گزش فشار دهید. این کار را به مدت ۵ دقیقه و هربار حدود ۱۰ ثانیه تکرار کنید.
کمپرس سرد با انقباض عروق خونی و محدود کردن انتشار مواد شیمیایی التهابآور نقش بسزایی در کاهش قرمزی، تورم و خارش دارد.
کمپرس چای کیسهای
بعد از دم آمدن چای میتوانید کیسه آن را بهطور مستقیم روی محل گزش قرار دهید.
چای حاوی تانن است؛ ترکیب طبیعی منقبضکنندهای که به انقباض بافتها و کاهش ترشحات کمک میکند و تورم و خارش ناشی از گزش را تسکین میدهد.
گیاهان دارویی
برای پیشگیری از گزش پشه میتوانید از گیاهان دارویی مؤثر مانند میخک استفاده کنید. میخک جزو گیاه دارویی سنتی بوده و حاوی اوژنول است؛ ترکیبی با رایحهای خاص که به واسطه دفع حشرات شناخته میشود.
مطالعهای در سال ۲۰۲۲ نشان داد که اوژنول از شما در برابر پشه آئدس محافظت میکند. این پشه ناقل بیماریهایی مانند تب دنگی، تب زرد و عفونت چیکونگونیا است.
میخک خشک را درون کیسههای پارچهای کوچک بریزید و آنها را نزدیک پنجرهها یا درهای ورودی بگذارید. این راهکار طبیعی به دفع پشهها کمک میکند و خطرات احتمالی مرتبط با حشرهکشهای شیمیایی را ندارد.
مراقبت از گاز گرفتگی سگ
اگر سگ گازتان گرفت، باید فوراً به دکتر مراجعه کنید. زخم باید بهطور کامل تمیز و ضدعفونی شود و بعد واکسن هاری بزنید.
با اینحال، زخم ناشی از گازگرفتگی سگ ممکن است حتی بعد از درمان مناسب به کندی بهبود پیدا کند. در این موارد، طب سنتی چینی به روند بهبودی کمک میکند.
یکی از راهکارهای درمانی رایج استفاده از ریشه توت روباهی طبی است که به آن برنت درشت هم میگویند. این گیاه از خانواده گلسرخیان بوده و به دلیل برخورداری از خواص انعقادی، ضدالتهابی، سمزدایی و منقبضکننده شناخته میشود.
براساس متون کلاسیک طب سنتی چینی، از توت روباهی طبی بهصورت خوراکی و موضعی برای سرعت بخشیدن به روند ترمیم زخم استفاده میشود. ریشه خشکشده این گیاه آسیاب شده و یک یا دو مرتبه در روز به اندازه ۱ قاشق کوچک مصرف میشود. میتوانید پودر یا ریشه لهشده این گیاه را هم روی محل زخم بگذارید. این روش به توقف خونریزی، انقباض بافت و تشکیل بافت جدید کمک میکند.
این کمکهای اولیه ساده و طبیعی در مواجهه با آسیبهای سطحی روزمره مفید واقع شده و به روند بهبودی سرعت میبخشند.
شاید نام بعضی از این گیاهان به گوشتان نخورده باشد، اما معمولاً میتوانید در صورت دسترسی آنها را از فروشگاههای آسیایی تهیه کنید. توجه داشته باشید که راهکارهای درمانی برای هرکسی متفاوت هستند. از اینرو، برای داشتن یک برنامه درمانی دقیق حتماً با یک متخصص بهداشتی مشورت کنید.
