تالاب انزلی سالهاست مورد هجوم فاضلاب، رسوبات و تهدید کاهش سطح آب دریای خزر قرار گرفته است و برخی پژوهشها پیشبینی میکنند که تا پایان قرن جاری، دیگر این تالاب وجود نخواهد داشت.
به نوشته روزنامه «هممیهن» به نقل از پژوهشی که توسط پژوهشگران دانشگاه تهران انجام و در سال ۲۰۲۴ میلادی منتشر شد، سرنوشتی مشابه دریاچه ارومیه در انتظار این تالاب است.
این محققان با بررسی تصاویر ماهوارهای و مدلهای هیدرولوژی نشان دادند که از دهه ۱۹۳۰ به بعد حدود ۸۰ درصد مساحت این تالاب از بین رفته و ممکن است این تالاب تا سال ۲۰۶۰ کاملاً خشک شده یا در بهترین حالت نهایتاً به یک تالاب فصلی تبدیل شود.
علیرضا میرزاجانی، عضو پژوهشکده آبزیپروری آبهای داخلی کشور درباره آخرین وضعیت اکوسیستم تالاب انزلی گفته است که « در حال حاضر بخش زیادی از دگرگونیهای منفی مشاهده شده در تالاب انزلی با کاهش گستره آبی آن مرتبط است که در نهایت کارکردهای مورد انتظار از مناطق تالابی را تحتالشعاع خود قرار داده است. جدای از نامشخص بودن حقابه تالاب، گستره تالاب انزلی بیشتر تحتتاثیر نوسانات تراز آبی دریای کاسپین قرار دارد.»
این در حالی است که طبق این پژوهشها هنوز رژیم کامل و جامع سیاسیــ حقوقی دریای خزر که مورد تایید پنج کشور ذینفع آن باشد، وجود ندارد.
به گفته یکی از پژوهشگران «این موضوع یکی از چالشهاست؛ روی کاغذ توافقاتی وجود دارد، اما در عمل اجرا نمیشود. نمونه آن معاهدهای داریم که بین پنج کشور اطراف دریای خزر در سال ۲۰۰۳ برای حمایت از اکوسیستم دریای خزر منعقد شد و ثمره ملموسی برای حفاظت از دریای خزر تاکنون نداشته است.»
