دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در حال بررسی ارسال پلتفرم موشک کروز تاماهاوک به اوکراین برای استفاده در جنگ این کشور با روسیه است.
این سیستم تسلیحاتی برای دههها بخش مهمی از زرادخانه ایالات متحده بوده و دارای چندین قابلیت است که میتواند آن را برای تلاشهای دفاعی اوکراین حیاتی کند.
استفاده در هر درگیری مهم از سال ۱۹۹۱
تاماهاوک یک موشک کروز با برد متوسط و سرعت زیرصوت است که برای حمله به مواضع کلیدی دشمن از فاصلهای بسیار دور استفاده میشود. این موشک اغلب برای هدف قرار دادن نقاط دفاعی مستحکم، مانند سیستمهای پدافند هوایی، بهمنظور هموار کردن مسیر برای عملیات نظامی بزرگتر بهکار میرود.
به گفته بریتانیکا، این سامانه برای اولین بار در سال ۱۹۸۳ وارد خدمت شد و برای نخستین بار در نبرد در سال ۱۹۹۱، طی عملیات طوفان صحرا در کویت و عراق، مورد استفاده قرار گرفت.
بر اساس گزارش ریتون، که تولیدکننده موشکهای تاماهاوک است، این موشکها از آن زمان تاکنون در تقریباً هر درگیری ایالات متحده مورد استفاده قرار گرفتهاند، از جمله حملات ایالات متحده به ایران در سال ۲۰۲۵. در مجموع، این سامانه بیش از ۲۳۰۰ بار در نبردها به کار رفته است.
این موشکها برای پرواز در ارتفاع بسیار پایین و با سرعتهای زیرصوت بالا طراحی شدهاند. گونههای جدیدتر شامل سامانههای ناوبری ماهوارهای بهبود یافتهای هستند که به سیستم اجازه میدهد پیکربندی هدفگیری خود را در میانهٔ پرواز بازنویسی کند، و بدین ترتیب قادر است به هر یک از چند هدف از پیش برنامهریزیشده حمله کند یا مسیر خود را به یک مختصات مشخص ناوبری تغییر دهد.
به گفته نیروی دریایی ایالات متحده، گونههای جدیدتر همچنین توانایی گشتزنی بر فراز منطقه هدف و استفاده از دوربینی نصبشده بر موشک برای ارزیابی خسارتهای نبرد یا واکنش به اهداف نوظهور در شرایطی که بهسرعت در حال تغییر است را دارند.
قابلیت هستهای
تاماهاوک در اصل برای حمل کلاهکهای متعارف یا هستهای طراحی شده بود، اما استفاده از آن بهعنوان یک پلتفرم هستهای زمانی که ایالات متحده در سال ۱۹۸۸ وارد پیمان نیروهای هستهای میانبرد با روسیه شد، بهتدریج کنار گذاشته شد. در این پیمان دو طرف موافقت کردند استفاده از چنین سلاحهایی را ممنوع کنند.
ایالات متحده آخرین تاماهاوکهای هستهای را در سال ۱۹۹۲ از خدمت خارج کرد و نسخههای زمینی این سلاحها بهطور کامل در قالب بازبینی وضعیت هستهای سال ۲۰۱۰ بازنشسته شدند، در حالی که نسخههای هستهای مستقر در دریا تا سال ۲۰۱۳ بازنشسته شدند.
ترامپ به دلیل عدم پایبندی روسیه به مفاد آن پیمان در سال ۲۰۱۸ از آن خارج شد و این اقدام به ایالات متحده امکان داد تا در صورت تمایل دوباره به استفاده از چنین سامانههایی روی آورد.
تاریخچه قابلیت هستهای تاماهاوک برای اوکراین اهمیت دارد، زیرا نسخه زمینی این سامانهٔ تسلیحاتی همزمان با مأموریت هستهایاش کنار گذاشته شد. بنابراین، از اوایل دههٔ ۲۰۱۰ تقریباً همهٔ تاماهاوکها بهصورت پلتفرمهای پرتابشونده از دریا درآمدهاند که بهدلیل فقدان کشتیهای مناسب در اختیار کییف، برای نیروی نظامی اوکراین قابل استفاده نیستند.
نسخهٔ جدیدی از سامانهٔ زمینی تاماهاوک در سال ۲۰۲۳ توسط ارتش ایالات متحده نمونهسازی شد و در سال ۲۰۲۵ در فیلیپین مستقر شد. آن سیستم پرتاب که با نام «تایفون» شناخته میشود، بهاحتمال زیاد تنها سکوی پرتاب تاماهاوک است که اوکراین بتواند بهطور مؤثر از آن استفاده کند، اما تازهبودن آن تردیدهایی را دربارهٔ کافیبودن موجودی این سامانه در اختیار ایالات متحده برای فروش پدید میآورد.
برد موشک میتواند قلب غرب روسیه را تهدید کند
برای اوکراین، سامانه تاماهاوک اهمیت استراتژیک دارد و به کییف امکان میدهد مستقیماً به اهدافی در قلب روسیه حمله کند.
موشک تاماهاوک دارای برد مؤثر تقریباً ۱٬۲۴۷ تا ۲٬۴۱۴ کیلومتر است. برای مقایسه، موشکهای بالستیک کوتاهبرد سامانه موشکی تاکتیکی ارتش (اتکمز)، که در سال ۲۰۲۴ توسط دولت بایدن به اوکراین تحویل داده شد، حداکثر برد مؤثر حدود ۱۹۰ مایل (معادل تقریباً ۳۰۶ کیلومتر)دارند. اتکمز یک سامانه موشکی تاکتیکی زمین به زمین است که برای هدفگیری دقیق اهداف دشمن در فاصله کوتاه طراحی شده است.
بنابراین، اگر دولت ترامپ تاماهاوکها را به اوکراین بفروشد و همچنین محدودیتها در نحوه استفاده اوکراین از تسلیحات آمریکایی را بردارد، کییف قادر خواهد بود هر هدفی در بخش غربی روسیه از جمله مسکو و سن پترزبورگ را تحت تهدید قرار دهد.
اوکراین متعهد شده است که از چنین سامانههایی تنها علیه اهداف نظامی مشروع استفاده کند، اما هنوز مشخص نیست که آیا ایالات متحده واقعاً حاضر خواهد بود محدودیتها بر حملات عمیق به داخل خاک روسیه را لغو کند یا خیر. چنین شرایطی به کییف موقعیتی بسیار قدرتمندتر از هر زمان دیگر برای مذاکره بر سر آتشبس میدهد، اما از دید مقامهای روسیه، اقدامی از این دست بهعنوان تشدید جنگ از سوی واشنگتن تلقی خواهد شد.
قرار است دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در روز جمعه ۱۷ اکتبر در واشنگتن دیدار کنند؛ دیداری که انتظار میرود محور اصلی گفتوگوهای آن سامانه موشکی تاماهاوک باشد. هیئتی از دولت اوکراین نیز اوایل همین هفته با شرکتهای بزرگ تسلیحاتی آمریکایی، از جمله ریتیون، دیدار کرده است.
