وقتی به انرژی بیشتری نیاز دارید، نوشیدنیهای شیرین ممکن است باعث مه مغزی شوند.
فراموش کردن نامها، عدم تمرکز در جلسات عصرگاهی یا خستگی ذهنی بعد از ناهار میتوانند نتیجه اجتنابناپذیر افزایش سن یا نتیجه مشغله بیشازحد باشند. با اینحال، شواهد حاکی از آن هستند که این علائم ممکن است نشانه تغییرات متابولیکی باشند؛ تغییراتی که به افت عملکرد ذهنی دامن میزنند.
مطالعه نشریه علوم اعصاب در سال ۲۰۲۵ نشان داد داوطلبان میانسالی که با سندرم متابولیک دستبهگریبان هستند، بیشتر در معرض ابتلا به دمانس زودهنگام قرار دارند که اغلب قبل از ۶۵ سالگی رخ میدهد. متخصصان طب سنتی چینی میگویند دمنوشهای گیاهی در کنار تغذیه سالم و ورزش به حمایت از سوختوساز بدن، بهبود گردش خون و افزایش هوشیاری ذهنی کمک میکنند.
سندرم متابولیک به خطر دمانس دامن میزند
پژوهشگران در مطالعه فوق به بررسی وضعیت سلامتی نزدیک به ۲ میلیون شهروند کره جنوبی پرداختند که بین ۴۰ تا ۶۰ سال سن داشتند. آنها دریافتند افرادی که به سندرم متابولیک مبتلا بودند و با چاقی شکمی، فشار خون و قند خون بالا و سطح غیرطبیعی کلسترول دستوپنجه نرم میکردند، ۲۴ درصد بیشتر در معرض خطر ابتلا به دمانس زودهنگام قرار داشتند.
پژوهشگران میگویند سندرم متابولیک با ایجاد التهاب مزمن، آسیب رساندن به رگها و کاهش جریان خون مغزی بهتدریج باعث افت عملکرد حافظه و قوه تفکر میشود.
جاناتان لیو، مدیر مرکز درمانی لیو در کانادا و از نویسندگان اپک تایمز، معتقد است که این تغییرات اغلب مدتها قبل از بروز علائم مربوط به حافظه ظاهر میشوند.
لیو در برنامه «سلامت ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانه خواهر اپک تایمز، از پرونده یک متخصص امور مالی گفت که سی سال داشت و برای دریافت کمک به او مراجعه کرده بود. بیمار او عصرها دچار خستگی شدید میشد و نمیتوانست در محل کار تمرکز کند.
او همچنین با چاقی شکمی، کلسترول بالا، افزایش اوریک اسید و آپنه خواب دستوپنجه نرم میکرد؛ مشکلاتی که همگی جزو نشانههای کلاسیک سندرم متابولیک هستند.
بیمار به لیو گفت: «بیدلیل احساس خستگی میکنم و عصرها بازدهی کاری ندارم.»
لیو میگوید این علائم ممکن است نشانه کاهش گردش خون در مغز باشند و زنگ خطر را به صدا دربیاورند تا قبل از بروز مشکلات ذهنی حاد به سلامت متابولیک خود رسیدگی کنید.
لیو بهجای تکیه به یک راهکار واحد توصیه میکند با اصلاح رژیم غذایی، سبک زندگی و استفاده از داروهای گیاهی سنتی فکری به حال ناهماهنگیهای کلی بدن کنید.
۱. مه مغزی و استرس شدید
آکوروس تاتارینووی، ریشه پولیگالا و چای سبز
افرادی که با فشار روانی مزمن دستبهگریبان هستند، اغلب از مه مغزی، فراموشی، عدم تمرکز و بدخوابی گلایه دارند. براساس طب سنتی چینی، این وضعیت زمانی رخ میدهد که ذهن به اندازه کافی تغذیه نشود و مسیرهای حسی مغز دچار انسداد باشند.
لیو ترکیب سنتی آکوروس تاتارینووی، ریشه پولیگالا و چای سبز را توصیه میکند.
مطالعات آزمایشگاهی جدید نشان میدهند که ترکیبات موجود در آکوروس تاتارینووی و پولیگالا از عصبها محافظت میکنند، التهاب عصبی را به حداقل میرسانند و باعث تقویت یادگیری و حافظه میشوند. این یافتهها نویدبخش هستند، اما قبل از آنکه از آنها برای درمان بیماری آلزایمر استفاده کنیم، به مطالعات بالینی گستردهتری نیاز داریم.
مواد لازم
- ۳ گرم آکوروس تاتارینووی
- ۳ گرم ریشه پولیگالا
- ۶ گرم چای سبز
با این مقدار میتوانید ۲ فنجان دمنوش تهیه کنید.
طرز تهیه
- آکوروس تاتارینووی و ریشه پولیگالا را در نیم لیتر آب بهمدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با حرارت ملایم بجوشانید.
- ظرف را از روی حرارت بردارید.
- چای سبز را اضافه کنید و بگذارید ۲ تا ۳ دقیقه دم بکشد.
- دمنوش را از صافی عبور دهید و گرم بنوشید.
توجه: خانمهای باردار و افراد مبتلا به بیماریهای کبدی و کلیوی باید در مصرف این دمنوش احتیاط کنند.
۲. چاقی شکمی و کلسترول بالا
دمنوش برگ توت، دانه کاسیا و گوجیبری
افراد مبتلا به سندرم متابولیک اغلب با چاقی شکمی، کلسترول بالا، یبوست، خشکی چشم یا سرگیجه دستوپنجه نرم میکنند. لیو توصیه میکند این دمنوش را در کنار اصلاح سبک زندگی بنوشید تا سلامت متابولیک خود را بهبود دهید.
هرکدام از مواد تولیه این دمنوش نقش متفاوتی دارند.
برگ توت در طب سنتی چینی برای حمایت از سوختوساز سالم چربیها به کار گرفته میشود. دانه کاسیا به تنظیم عملکرد روده و کاهش دمای داخلی بدن کمک میکند. گوجیبری هم سرشار از آنتیاکسیدان است و عملکرد ذهنی را تقویت میکند.
مواد لازم
- ۵ گرم برگ توت
- ۵ گرم دانه کاسیا
- ۵ گرم گوجیبری
طرز تهیه
- مواد را داخل قوری بریزید.
- به آن آب داغ اضافه کنید و بگذارید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دم بکشد.
- درصورت تمایل دمنوش را از صافی عبور دهید و گرم بنوشید.
توجه: این دمنوش برای افرادی که به سرما حساس هستند یا اسهال دارند مناسب نیست. خانمهای باردار هم باید در مصرف این دمنوش احتیاط کنند.
خستگی مزمن ممکن است بر عملکرد مغز اثر بگذارد
سندرم متابولیک یکی از دلایل افت عملکرد ذهنی است، اما لیو میگوید طب سنتی چینی از دلیل دیگری پرده برداشته است.
براساس طب سنتی چینی، خستگی مداوم، پیری زودرس، خواب ناکافی و افت حافظه اغلب از نارسایی کلیه نشأت میگیرند؛ عارضهای که از تخلیه جوهر حیاتی بدن حکایت دارد و مشکلات فوق را مانند طب غربی به بیماریهای کلیوی نسبت نمیدهد.
دیدگاه طب سنتی با طب مدرن تفاوت دارد، اما لیو میگوید راهکارهایی که به تقویت «چی» کلیه کمک میکنند، باعث بهبود انرژی، افزایش سازگاری بدن و هوشیاری ذهنی میشوند.
۳. کمبود انرژی و خستگی مزمن
دمنوش جینسنگ و دانشن
لیو به افرادی که دائماً احساس خستگی یا آشفتگی میکنند، دمنوش جینسنگ، دانشن و افیوپگن ژاپنی را توصیه میکند.
جینسنگ در طب سنتی برای تقویت «چی» و تأمین مایعات بدن به کار گرفته میشود. دانشن بهدلیل خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی و حمایت از گردش خون مورد استفاده قرار میگیرد و افیوپگن ژاپنی هم به تأمین مایعات بدن کمک میکند.
مواد لازم
- ۳ گرم جینسنگ
- ۵ گرم دانشن
- ۵ گرم افیوپگن ژاپنی
طرز تهیه
- دانشن و افیوپگن ژاپنی را به همراه دو فنجان آب به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه با حرارت ملایم بجوشانید.
- جینسنگ آمریکایی را در ۵ دقیقه پایانی به آن اضافه کنید.
- دمنوش را از صافی عبور دهید و گرم بنوشید.
توجه: دانشن بر گردش خون اثر میگذارد. از اینرو، اگر از داروهای رقیقکننده خون استفاده میکنید، فشار خون پایین دارید یا در دوران قاعدگی به سر میبرید، باید قبل از استفاده از این دمنوش با پزشکتان مشورت کنید.
۴. خواب نامناسب و سالخوردگی سالم
دمنوش هی شو ووی فرآوریشده، گوجیبری و قارچ ریشی
خواب نقش مهمی در تثبیت حافظه و ترمیم مغز دارد. افرادی که خواب نامناسبی دارند، اغلب از فراموشی، سردرد و کاهش هوشیاری ذهنی رنج میبرند.
لیو دمنوش هی شو ووی فرآوریشده، گوجیبری و قارچ ریشی را به این افراد توصیه میکند.
براساس طب سنتی چینی، این ترکیب به تغذیه کبد و کلیهها و تسکین ذهن کمک میکند. مطالعات آزمایشگاهی نشان میدهند برخی از این گیاهان خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی دارند، اما برای تأیید مزایای آنها به شواهد بالینی بیشتری نیاز داریم.
مواد لازم
- ۵ گرم هی شو ووی فرآوریشده
- ۵ گرم گوجیبری
- ۲ گرم قارچ ریشی
طرز تهیه
- هی شو ووی فرآوریشده و قارچ ریشی را به همراه دو فنجان آب داخل یک قابلمه کوچک بریزید.
- مخلوط را بهآرامی بجوشانید، سپس زیر شعله را کم کنید و ۱۵ تا ۲۰ دقیقه منتظر بمانید.
- گوجیبری را در ۵ دقیقه پایانی اضافه کنید.
- دمنوش را از صافی عبور دهید و گرم بنوشید.
حتی چای معمولی هم ممکن است برای مغز مفید باشد
هر چایی لزوماً به گیاهان دارویی نیاز ندارد.
تحقیقات نشان میدهند که نوشیدن دو فنجان چای سبز در روز با کاهش خطر افت عملکرد ذهنی ارتباط دارد. چای سبز حاوی کاتچینها و ال-تئانین است؛ ترکیباتی که به کاهش تنش اکسایشی و تقویت عملکرد سالم مغز کمک میکنند.
براساس طب سنتی چینی، چای سبز طبع خنک دارد و برای ماههای گرم سال مناسب است. با اینحال، اگر دستگاه گوارش ضعیفی دارید یا مستعد اسهال هستید، چای سیاه یا چای اولونگ انتخاب بهتری خواهد بود.
از آنجا که چای سیاه و چای اولونگ تخمیری هستند، بسیاری از کاتچینهای موجود در آنها به تئافلاوین و تئاروبیگین تبدیل میشوند که خاصیت آنتیاکسیدانی دارند. مطالعات نشان میدهند که نوشیدن منظم چای سبز، چای سیاه یا چای اولونگ به کاهش خطر اختلالات ذهنی کمک میکند.
توجه: شاید نام گیاهان چینی فوق برایتان ناآشنا باشد، اما بسیاری از آنها در مراکز فروش محصولات سلامتمحور و فروشگاههای آسیایی در دسترس هستند. از آنجا که خصوصیات فردی هرکسی متفاوت است، بهتر است برای دریافت برنامه درمانی اختصاصی خود با یک متخصص مشورت کنید.
ترکیب دمنوش با مواد غذایی مقوی برای مغز
لیو میگوید دمنوشهای گیاهی زمانی بیشترین تأثیر را دارند که سبک زندگی سالمی داشته باشید. هوآنگ، متخصص تغذیه، میگوید دمنوشها را در کنار غذاهایی مصرف کنید که حامی سلامت متابولیک و سلامت مغز هستند.
بیشتر بخورید
- مواد غذایی سرشار از امگا-۳: ماهیهای چرب، تخم کتان، گردو و روغن تخم کتان به تأمین دکوزاهگزانوئیک اسید و دیگر چربیهای سالم ضروری برای مغز کمک میکنند.
- روغنهای سالم: روغن زیتون فرابکر و روغن کاملیا به تأمین چربیهای تک غیراشباع کمک میکنند که برای سلامت قلب مفید هستند.
- میوهها و سبزیجات رنگارنگ: گوجهفرنگی، انواع توت، سبزیجات برگدار و رنگارنگ حاوی آنتیاکسیدان هستند و به محافظت از سلولهای مغز کمک میکنند.
- مغزیجات: پسته و گردو حاوی ویتامین ئی و چربیهای سالم هستند و از سلامت ذهن حمایت میکنند.
- لوبیا و حبوبات: به تثبیت قند خون و حمایت از سلامت متابولیک کمک میکنند.
کمتر بخورید
- نوشیدنیهای حاوی شکر
- غذاهای فوقفرآوریشده
- کربوهیدراتهای تصفیهشده
- غذاهای سرخشده با روغن فراوان
هیچ دمنوشی بهتنهایی نمیتواند از دمانس پیشگیری کند. با اینحال، حفظ قند خون، فشار خون، کلسترول و وزن بدن در سطوح طبیعی به مهار یکی از عوامل اصلی افت عملکرد ذهنی کمک میکند.
جایگزینکردن نوشیدنیهای شیرین با چای، رعایت رژیم غذایی متنوع و سرشار از مواد مغذی، ورزش منظم، خواب کافی و کنترل استرس مزمن به تجربه سالخوردگی سالم کمک میکنند.
