سیانان طی گزارشی نوشت که روسیه کارخانه عظیمی برای تولید پهپادهای ساخت ایران احداث کرده است.
براساس این گزارش، این کارخانه به نام «آلابوگا» در منطقه تاتارستان روسیه، در حدود ۹۶۵ کیلومتری شرق مسکو واقع شده است.
این مرکز که بهسرعت در حال توسعه ظرفیت تولید خود است، بهطور فزایندهای مشغول ساخت پهپادهای تهاجمی شاهد-۱۳۶ ایرانی است؛ پهپادهایی که در روسیه با نام «گران» شناخته میشوند.
تصاویر ماهوارهای جدید نشان میدهد که این مجموعه همچنان در حال توسعه است؛ با ساخت تأسیسات تولیدی تازه و خوابگاههایی که زمینه افزایش چشمگیر ظرفیت تولید را فراهم میکنند.
تحلیلگران در گفتوگو با شبکه سیانان اعلام کردند که چنین توسعهای به روسیه امکان میدهد نسخهای بهروزرسانیشده و آزمایششده از این پهپادها را حتی به خود ایران صادر کند.
یک منبع اطلاعاتی غربی به سیانان، اعلام کرد که این توسعه و ادغام کامل پهپاد شاهد-۱۳۶ در روسیه، عملاً ایران را به حاشیه رانده و شکاف فزایندهای میان مسکو و تهران را نشان میدهد.
به گفته این منبع، تهران از حمایت ناچیزی که در ازای کمکهای خود به روسیه از این کشور دریافت کرده، بهطور فزایندهای ناراضی است؛ در حالی که خود با ارسال پهپاد، موشک و سایر تجهیزات، نقش فعالی در پشتیبانی از جنگ روسیه ایفا کرده است.
سیانان افزود این نارضایتی بهویژه در جریان کارزار ۱۲ روزه بمباران اسرائیل علیه برنامه هستهای ایران در ژوئن، به اوج رسید؛ زمانی که بیانیههای روسیه در محکومیت این حملات، حمایت ناچیزی تلقی شد از سوی کشوری که از آغاز تهاجم تمامعیار به اوکراین در کنار مسکو بوده است.
علی اکبر دارینی، تحلیلگر مرکز مطالعات استراتژیک، نهاد پژوهشی وابسته به دفتر رئیس دولت جمهوری اسلامی به سیانان، گفت: «ایران شاید از روسیه انتظار داشته که بدون درخواست مشخص، اقدامات بیشتری انجام دهد.» او افزود: «شاید مداخله نظامی مستقیم نکنند، اما میتوانند در سطح پشتیبانی عملیاتی، حمایت خود را افزایش دهند؛ مثلاً از طریق ارسال تسلیحات، کمکهای فناورانه، تبادل اطلاعات یا مواردی از این دست.»
اما به گفته مقام اطلاعاتی غربی، فاصلهگیری روسیه تعجبآور نیست. او معتقد است که این رفتار، نشاندهنده «ماهیت صرفاً معاملاتی و سودمحور» همکاری روسیه با ایران است.
او میگوید: «این کنارهگیری آشکار نشان میدهد که روسیه هرگز فراتر از منافع فوری خود مداخله نمیکند، حتی زمانی که یک شریک مورد حمله قرار میگیرد.»
شراکت راهبردی
پس از آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲، مسکو واردات پهپادهای شاهد ایرانی را آغاز کرد و تا اوایل ۲۰۲۳، ایران و روسیه قراردادی به ارزش ۱.۷۵ میلیارد دلار امضا کردند تا روسیه این پهپادها را بهصورت بومی تولید کند.
براساس قرارداد میان تهران و مسکو، کارخانه آلابوگا در جمهوری تاتارستان روسیه موظف بود تا سپتامبر ۲۰۲۵ حدود ۶ هزار پهپاد شاهد-۱۳۶ تولید کند. با این حال، بهگزارش اداره اطلاعات دفاعی اوکراین، این هدف نزدیک به یکسال زودتر از موعد محقق شده و ظرفیت تولید ماهانه این کارخانه اکنون به بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ فروند رسیده است.
یک منبع اطلاعاتی اوکراین در این مورد گفت: «در سال ۲۰۲۲، روسیه برای هر پهپاد حدود ۲۰۰ هزار دلار پرداخت میکرد. اما در سال ۲۰۲۵، این مبلغ به حدود ۷۰ هزار دلار کاهش یافته است.»
به گفته یک مقام غربی، جمهوری اسلامی در ابتدا از تلاشهای روسیه برای بومیسازی ۹۰درصد تولید پهپاد شاهد-۱۳۶ در آلابوگا استقبال کرد، اما ارتقاهای بعدی از سوی روسیه، ایران را غافلگیر کرده است.
دیوید آلبرایت، بازرس تسلیحاتی پیشین سازمان ملل، معتقد است که گسترش آلابوگا ممکن است به روسیه امکان دهد نوع بهروزشدهای از پهپاد شاهد را برای جبران خسارات، به ایران بازگرداند.
به گفته او، برخی از تأسیسات پهپادی ایران بمباران شدند و ایران مقدار زیادی از این پهپادها را شلیک کرد؛ بنابراین برای احیای ذخایر، ممکن است از این مسیر استفاده کند.
او افزود: «ایران ممکن است این مدلها را مهندسی معکوس کند یا فناوری لازم را برای ساخت نمونههای باکیفیتتر دریافت کند.»
آلبرایت هشدار داد: «من فکر میکنم این وضعیت بسیار خطرناک است.»
