جزئیات طرح ۲۸ مادهای صلح اوکراین و روسیه که هفته گذشته درز پیدا کرد و اطلاعیه جدید کاخ سفید در هفته جاری، دیدگاه دونالد ترامپ را نسبت به وضعیت جنگ آشکار کرده است.
زمانبندی تلاشهای دیپلماتیک اخیر که از اواخر ماه اکتبر آغاز شد، از تضعیف نیروهای اوکراینی در چند نقطه کلیدی از خط مقدم و افزایش سرعت پیشروی نیروهای روسیه در تصرف اراضی تأثیر پذیرفته است.
توجه ویژه دولت ترامپ به مذاکره برای دستیابی به توافق بهجای پیشبرد سریع بسته تحریمی لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه کارولینای جنوبی، و ریچارد بلومنتال، سناتور دموکرات کنتیکت، حاکی از آن است که ترامپ به اثربخشی تحریمهای اضافی- که میتواند شرکای ژئوپولیتیکی مهم آمریکا از جمله هند را از این کشور دور کند- در جلوگیری از پیشروی روسیه در میدان جنگ اطمینان ندارد.
دو روایت کاملاً متفاوت
دیدگاه شما در قبال چارچوب احتمالی صلح عمدتاً به این بستگی دارد که کدام یک از دو روایت غالب را پذیرفته باشید.
«روایت اول» میگوید روسیه تنها مقصر جنگ است و آمریکا و ناتو از نظر علّی نقشی در آغاز جنگ نداشتهاند. روسیه از نظر نیروی انسانی و تجهیزات متحمل خسارات سنگینی شده و اقتصاد این کشور زیر بار بیش از ۲۴ هزار تحریم به ورطه فروپاشی رسیده است. از اینرو، طرح مذکور بهمثابه تسلیم کامل خواهد بود؛ شکستی نابخشودنی که میتوانست با وضع تحریمهای ثانویه جدید به پیروزی بیانجامد.
«روایت دوم» براساس یک مشاهده ساده آغاز میشود: وقتی جنگ شکل فرسایشی پیدا میکند، طرفی که به لحاظ نیرو، توپخانه، مهمات، موشک، پهپاد، توان جنگ الکترونیک، پایگاه نظامی-صنعتی و ثبات اقتصادی دست بالا را دارد، به احتمال فراوان پیروز میدان خواهد بود. اگر به این واقعیت واقف باشید، هرچه زودتر به توافق میرسید تا از مرگ بیدلیل انسانها و ازدسترفتن اراضی بیشتر جلوگیری کنید.
نظر جیدی ونس، معاون ترامپ، با روایت دوم همخوانی دارد.
او در پیامی در روز ۲۱ نوامبر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این تصور که با تزریق پول یا ارسال تسلیحات بیشتر و اعمال تحریمهای جدید پیروز شویم، رویاپردازانه است. دیپلماتهای ناکارآمد و سیاستمدارانی که در دنیای خیالی زندگی میکنند، نمیتوانند بانی صلح باشند. این کار تنها از عهده افراد باهوشی برمیآید که در دنیای واقعی سیر میکنند.»
ریشه دیدگاه ترامپ
شاید بخشی از اظهارات پیشین ترامپ را با روایت اول اشتباه بگیرید، اما شتاب، لحن شدید و محتوای مذاکرات جاری- بهویژه طرح ۲۸ مادهای مذکور- نشان میدهد که نگاه او به جنگ با روایت دوم تطابق دارد و اظهاراتی که پیشتر مشابه روایت اول بودند، بیش از آنکه ریشه در یک چارچوب فکری مشخص داشته باشد، از نارضایتی ترامپ نشأت میگیرند؛ چرا که هیچکدام از طرفین جنگ حاضر نشدهاند برای دستیابی به توافق مورد نظر او نرمش به خرج دهند.
ترامپ در مصاحبه با برایان کیلمید در روز ۱۹ فوریه به این موضوع اشاره کرد:
«سالهاست که این مرد (زلنسکی) را زیر نظر دارم. دیدهام که بدون برگ برنده پای میز مذاکره مینشیند. او هیچ اهرم فشاری ندارد. آدم از این وضعیت خسته میشود. واقعاً خسته میشود.»
ترامپ در این مصاحبه تأکید کرد که اگر رئیسجمهور بود، چنین جنگی رخ نمیداد؛ چرا که او مثل بایدن بر عضویت اوکراین در ناتو اصرار نمیورزید و نسبت به خط قرمز روسیه در قبال ناتو رویکرد جدیتری اتخاذ میکرد. او افزود که روسیه درصورت عدم دستیابی به توافق بدون تردید از طریق نظامی به اهداف سرزمینی خود دست خواهد یافت. او در مصاحبه ۲۰ نوامبر خود با کیلمید یکبار دیگر تصریح کرد که روسیه اراضی بیشتری را تصاحب خواهد کرد.
ایندو مصاحبه و دیگر اظهارات و اقدامات اخیر ترامپ در جریان جنگ باعث میشود که او را بدون چونوچرا حامی روایت دوم بدانیم.
با اینحال، مصاحبههای کیلمید از یک تنش جدی پرده برداشتهاند. کیلمید ضمن حمایت از ترامپ به نمایندگی از دیگران ابراز نگرانی کرد که روسیه متحمل تلفات سنگینی شده و اگر این کشور در اوکراین متوقف نشود، کشورهای بالتیک با خطر جدی مواجه خواهند شد.
دونالد ترامپ با این دیدگاه مخالف است و تأکید دارد که پوتین «به دنبال تداوم جنگ نیست.» این نکته حائز اهمیت است، چرا که کیلمید دقیقاً به نکتهای اشاره کرده که از دستیابی به توافق صلح ممانعت میکند: تصور بخش بزرگی از نهادهای سیاست خارجی غربی که روسیه در آستانه شکست است و تهدیدی وجودی برای اروپا به شمار میآید.
برگ برنده ترامپ: قطع جریان اطلاعات برای تحمیل صلح
اینکه موانع پیش روی طرح صلح ترامپ را «مستحکم» توصیف کنیم، یک سادهانگاری بزرگ است. با اینحال، ترامپ برگ برندهای دارد که شخص دیگری نمیتواند آن را رو کند: قطع کامل و آنی دسترسی اوکراین به اطلاعات لحظهای آمریکا در میدان نبرد.
آمریکا ماهانه میلیونها دلار صرف ارائه تصاویر ماهوارهای، رهگیری اطلاعاتی، بستههای ترکیبی هدفگیری و تأمین مالی سامانههای شناسایی هوایی ناتو میکند. همین پشتیبانی اطلاعاتی بوده که باعث شده اوکراین تا امروز دوام بیاورد، وضعیت استقرار نیروهای روس را شناسایی کند، تحرکات هواگردها را زیر نظر بگیرد و تأسیسات نفتی و گلوگاههای لجستیکی را از دور هدف بگیرد. اروپا نمیتواند خلأ ناشی از فقدان اطلاعات آمریکا را جبران کند.
قطع کامل این پشتیبانی نهتنها به روحیه نیروهای اوکراینی لطمه خواهد زد، بلکه توان عملیاتی ارتش این کشور را هم در زمینه تشخیص و مقابله با تحرکات و حملات احتمالی روسیه به شدت کاهش خواهد داد. این مسئله به نیروی هوایی روسیه اجازه میدهد که با آزادی کامل در خط مقدم جولان دهد.
کییف و بروکسل هردو به این موضوع واقف هستند. از اینرو، تهدید علنی و باورپذیر آمریکا به قطع حمایت اطلاعاتی، ایندو کشور حوزه اقیانوس اطلس را مجبور میکند که به سرعت و با جدیت در مواضع خود بازنگری کنند. اروپا ناگهان با این واقعیت مواجه میشود که مجبور است تمام مسئولیت جنگ را برعهده بگیرد؛ آن هم جنگی که نه توان شرکت در آن را دارد و نه از اراده سیاسی لازم برای تحمل آن برخوردار است. زلنسکی هم باید بهتنهایی فرماندهی نیروهای خود را که از اطلاعات میدانی مورد نیازشان محروم میشوند برعهده بگیرد.
این اقدام میتواند به تشدید انتقادها دامن بزند. بسیاری از متحدان ترامپ و جریان حاکم بر سیاست خارجی (که بهرغم شواهد فزایندهای که از شکست اوکراین حکایت دارند، همچنان میگویند این کشور میتواند پیروزِ جنگ باشد)، او را بابت «باخت در برابر پوتین» سرزنش خواهند کرد.
رویترز در روز ۲۱ نوامبر گزارش داد که ترامپ تهدید کرده که اگر اوکراین تا اواخر نوامبر با چارچوب ۲۸ مادهای او موافقت نکند، جریان اطلاعاتی آمریکا را بهعنوان اهرم فشار قطع خواهد کرد. براساس اطلاعیه کاخ سفید، توافق پیشنهادی جدید ضمانتهای امنیتی بهتری برای حفاظت از اوکراین در برابر حملات احتمالی روسیه ارائه میکند.
درنهایت، جریان اطلاعات قویترین اهرم فشاری است که واشینگتن هنوز در اختیار دارد. اگر ترامپ از این اهرم استفاده کند، بابت شکست در جنگ انگشتنما خواهد شد. اما اینکه او از ادامه تأمین صدها میلیارد دلار دیگر از جیب مالیاتدهندگان آمریکایی برای سرپا نگهداشتن دولت اوکراین و پشتیبانی تسلیحاتی از این کشور حمایت نمیکند، باعث شده که در هرصورت آماج انتقادات قرار بگیرد.
آیا ترامپ مسیر پرهزینه را در پیش میگیرد و پشتیبانی اطلاعاتی اوکراین را متوقف میکند؟ اقدامی که بیتردید در میانمدت و بلندمدت و حتی شاید در کوتاهمدت به سرعت به جنگ خاتمه میدهد و جلوی تلفات انسانی را میگیرد. یا شاید آنقدر به مذاکره ادامه میدهد که سرسختترین حامیان روایت اول بهناچار میپذیرند که موجودیت اوکراین در خطر است و روسیه درعمل دست بالا را دارد؟
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: مایک فردنبرگ در حوزه فناوری نظامی و مسائل دفاعی با تأکید بر اصلاحات دفاعی مقاله مینویسد. او دارای مدرک کارشناسی مهندسی مکانیک و کارشناسی ارشد مدیریت عملیات تولید است.
