در حالی که ایالات متحده در حال جنگ با جمهوری اسلامی است، رژیم کمونیستی چین بیش از یک هفته است که پروازهای نظامی خود در اطراف تایوان را متوقف کرده است.
این تحول در شرایطی رخ میدهد که حزب کمونیست چین نشستهای سیاسی سالانه خود موسوم به «دو نشست» را برگزار کرده و شی جینپینگ، رهبر این حزب، نیز در حال آماده شدن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در پکن در تاریخ اول آوریل است.
تحلیلگران به اپک تایمز گفتهاند توقف کمسابقه فعالیتهای تقریباً روزانه نیروی هوایی چین برای اعمال فشار بر تایوان میتواند دلایل ژئوپلیتیکی و اقتصادی مختلفی در شرایط کنونی جهان داشته باشد.
بر اساس اعلام وزارت دفاع تایوان، هواپیماهای نظامی چین به مدت هشت روز متوالی، از ۲۷ فوریه تا ۶ مارس، در منطقه شناسایی پدافند هوایی تایوان دیده نشدهاند.
این موضوع همزمان با آن رخ داد که ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه حملات نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز کردند؛ حملاتی که به کشته شدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، انجامید. در روزهای بعد، نیروهای آمریکا و اسرائیل پیشرفت سریعی در جنگ داشتند و بیش از ۶۰ درصد از پرتابگرهای موشکی جمهوری اسلامی را نابود کردند و ۸۰ درصد از سامانههای پدافند هوایی این کشور را از کار انداختند.
به گفته ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، این اطلاعات در بیانیهای از سوی ارتش اسرائیل منتشر شده است. همچنین دونالد ترامپ در ۷ مارس گفت نیروهای آمریکایی در مدت سه روز ۴۲ کشتی نیروی دریایی جمهوری اسلامی را نابود کردهاند و تقریباً تمام توان دریایی این کشور را از بین بردهاند.
لین چون-هسین، قانونگذار تایوانی، در ۵ مارس در شبکه اجتماعی فیسبوک نوشت که تحولات ایران به سرعت در حال تغییر است و این موضوع حزب کمونیست چین را وادار کرده وارد مرحلهای از «عقبنشینی راهبردی» شود و استراتژی تقابل خود با ایالات متحده را بهطور جامع بازبینی کند.
او افزود در نتیجه، روشهای اعمال فشار در تنگه تایوان نیز باید دوباره ارزیابی شود.
چن ون-جیا، معاون دانشگاه کاینان در تایوان و کارشناس راهبردهای دفاعی، به اپک تایمز گفت توقف فعالیتهای نیروی هوایی چین در این مقطع یک «تنظیم تاکتیکی» از سوی پکن تحت تأثیر عوامل متعدد از جمله شرایط نظامی، دیپلماتیک و بینالمللی است.
چین بخش بزرگی از نفت ایران را خریداری میکند. در سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران به چین فروخته شد. بر اساس پژوهشی که در ژانویه توسط مرکز سیاست انرژی جهانی منتشر شد، واردات نفت خام چین در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۱۱.۶ میلیون بشکه در روز رسید که از این مقدار حدود ۱.۳۸ میلیون بشکه در روز، یعنی نزدیک به ۱۲ درصد، از ایران تأمین شده است.
اختلال در عرضه نفت خلیج فارس به چین در نتیجه جنگ کنونی تأثیر قابل توجهی بر بازار چین دارد. نفت سبک ایران که تحت تحریم قرار دارد معمولاً با تخفیف قابل توجهی نسبت به نفت بدون تحریم معامله میشود و گاهی بین ۸ تا ۱۰ دلار در هر بشکه ارزانتر از شاخص برنت بوده است؛ بنابراین اختلال در صادرات ایران بخشی از نفت ارزانتری را که چین خریداری میکرد از بازار خارج کرده است.
چن گفت در چنین شرایطی شی جینپینگ در آستانه دیدار با ترامپ در پکن قرار دارد.
او افزود: «برای حزب کمونیست چین غیرمعمول نیست که در دورههای حساس دیپلماتیک به طور موقت فعالیتهای نظامی خود علیه تایوان را کاهش دهد. این حزب معمولاً پیش از مذاکرات مهم بینالمللی یا نشستهای بزرگ تنشها را کاهش میدهد تا فضای مذاکره و تصویری باثباتتر در عرصه بینالمللی حفظ کند. بنابراین کاهش موقت فعالیت هواپیماهای نظامی را باید به عنوان یک مانور دیپلماتیک در نظر گرفت.»
بازدارندگی آمریکا
از دیدگاه عملیات نظامی، چن گفت فعالیتهای نیروی هوایی و دریایی چین در اطراف تایوان در سالهای اخیر بسیار عادی و روزمره شده است.
او افزود: «استقرارهای طولانیمدت و با شدت بالا ناگزیر نیازمند تعمیر، تأمین مجدد و چرخش نیروهای آموزشی برای حفظ توان رزمی کلی هستند. بنابراین نمیتوان احتمال داد که حزب کمونیست چین در این دوره توقف در حال آماده شدن برای مرحله بعدی عملیات نظامی باشد و احتمالاً رزمایشهای مشترک بزرگتری در آینده برگزار شود.»
وزارت دفاع تایوان در ۷ مارس اعلام کرد دو هواپیمای کمکی ارتش آزادیبخش خلق چین وارد حریم هوایی جنوب غربی تایوان شدهاند و شش کشتی نیروی دریایی چین نیز در نزدیکی این جزیره مشاهده شدهاند.
تحلیلگران میگویند حملات آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، که به کشته شدن رهبر این کشور انجامید، یکی از متحدان چین در خاورمیانه را تضعیف کرده است. همچنین سامانههای پدافند هوایی ساخت چین که به کشورهایی مانند ونزوئلا و ایران فروخته شده بودند در برابر عملیات نظامی آمریکا ناکارآمد نشان دادهاند و این موضوع در پکن نگرانیهایی ایجاد کرده است.
شن مینگ-شی، پژوهشگر مؤسسه تحقیقات دفاع و امنیت ملی تایوان، به اپک تایمز گفت حکومت چین میداند توان نظامی آن در حال حاضر برای شکست دادن ایالات متحده کافی نیست و بنابراین بعید است بهطور شتابزده اقدام به حمله نظامی به تایوان کند.
او گفت: «ترامپ بارها به شی جینپینگ هشدار داده است که علیه تایوان از زور استفاده نکند. به نظر من در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ که تا سال ۲۰۲۸ ادامه دارد، حزب کمونیست چین بهطور عجولانه به تایوان حمله نظامی نخواهد کرد.»
شن همچنین گفت سخنان اخیر سخنگویان دفتر امور تایوان در دولت چین بیشتر بر «اتحاد مجدد»، «اتحاد مجدد مسالمتآمیز» یا استفاده از تاکتیکهای جبهه متحد تأکید داشته است.
او افزود این رویکرد در گزارش کاری لی چیانگ، نخستوزیر چین، درباره تایوان در نشستهای سالانه نیز دیده میشود؛ هرچند سیاست اصلی پکن در قبال تایوان تغییری نکرده و همچنان بر مخالفت با استقلال تایوان و حمایت از اتحاد مجدد تأکید دارد.
