دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز ۱۹ ژوئن در واکنش به انتقادها از تفاهمنامهای که واشنگتن با تهران برای پایان دادن به جنگ ایران امضا کرده است، گفت کار جمهوری اسلامی «تمام شده» و بخش عمده توان نظامی خود را از دست داده است.
این تفاهمنامه شامل بندی است که یک دوره ۶۰ روزه برای مذاکرات با هدف دستیابی به توافقی نهایی درباره آینده برنامه هستهای مناقشهبرانگیز جمهوری اسلامی ایران آغاز میکند. دولت ترامپ، هم در متن تفاهمنامه و هم در اظهارات عمومی مقامهایش، این امکان را باز گذاشته است که در صورت پایبند نبودن جمهوری اسلامی به تعهداتش، حملات بیشتری انجام شود.
ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ما از روی استیصال مذاکره نکردیم، این ایران بود که از روی استیصال مذاکره کرد. آنها تمام شدهاند! این ۶۰ روز را طی خواهیم کرد. آنها هیچ پولی دریافت نخواهند کرد، حتی یک سنت!»
او همچنین گفت جنگ جمهوری اسلامی را تضعیف کرده و این کشور دیگر «نه نیروی هوایی دارد، نه نیروی دریایی، نه تجهیزات پدافند هوایی، نه رادار و عملاً تقریباً هیچچیز دیگری.»
ترامپ همچنین از منتقدان توافق انتقاد کرد و گفت آنها مدعیاند ایران اکنون نسبت به چهار ماه پیش، یعنی زمانی که حملات آمریکا آغاز شد، وضعیت بهتری دارد.
ترامپ ۱۷ ژوئن در جریان صرف شام با امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در کاخ ورسای این تفاهمنامه را با جمهوری اسلامی امضا کرد. این توافق قرار است بلافاصله اجرایی شود و ضمن تمدید آتشبس، به محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا پایان دهد و تنگه هرمز را بهطور کامل بازگشایی کند؛ آبراهی که جمهوری اسلامی از زمان آغاز درگیریها عملاً آن را مسدود کرده بود.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید انتقادها درباره نحوه اعلام توافق اولیه را رد کرد و گفت: «فکر نمیکنم پیامرسانی عمومی ما آشفته بوده باشد.»
او همچنین به اسرائیل هشدار داد؛ کشوری که در طول جنگ خواستار اتخاذ موضعی سختگیرانهتر از سوی آمریکا علیه جمهوری اسلامی بوده و در سراسر درگیریها، از جمله اندکی پیش از دستیابی به توافق تمدید آتشبس، حملاتی را علیه گروه حزبالله لبنان که مورد حمایت جمهوری اسلامی است، انجام داده بود. به گفته مقامهای آمریکایی، این حملات تلاشها برای برقراری صلح را پیچیدهتر کرده بود.
ونس گفت: «به نظر میرسد ترامپ در حال حاضر تنها رئیس دولت در سراسر جهان است که نسبت به ملت اسرائیل همدلی دارد. و او اتفاقاً رهبر ابرقدرت جهان نیز هست.»
معاون رئیسجمهور آمریکا همچنین گفت بیش از ۱۲.۵ میلیون بشکه نفت چهارشنبه شب از تنگه هرمز عبور کرده است و افزود کاهش محاصره ایران از سوی آمریکا به معنای «عمل کردن به تعهدات ما در بخش ابتدایی توافق» است.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) نیز ۱۸ ژوئن در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد ناوهای جنگی آمریکا «در منطقه باقی خواهند ماند تا اطمینان حاصل شود همه مفاد توافق رعایت میشود، به اجرا درمیآید و به طور کامل برقرار خواهد ماند.»
بر اساس این توافق، ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران باید دستکم تحت نظارت بینالمللی رقیقسازی شود. همچنین در متن توافق آمده است که ایران نباید به دنبال دستیابی یا توسعه سلاح هستهای باشد.
طبق این تفاهمنامه، صندوقی خصوصی نیز برای کمک به بازسازی ایران پس از جنگ ایجاد خواهد شد. این صندوق همچنین به عنوان ابزاری برای سرمایهگذاری در صنایع ایرانِ غنی از منابع نفتی عمل خواهد کرد. در عین حال، تهران باید به تعهدات خود در توافق پایبند بماند.
پس از انتشار جزئیات توافق در هفته جاری، قانونگذاران هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات از آن انتقاد کردند.
راجر ویکر، سناتور جمهوریخواه و رئیس کمیته نیروهای مسلح سنا، به خبرگزاری رویترز گفت نگران است که این تفاهمنامه «دستاوردهای نظامی آمریکا را پشت میز مذاکره از بین ببرد.»
او همچنین گفت مجبور کردن اسرائیل به توقف اقداماتش علیه حزبالله در لبنان اشتباه خواهد بود و با هرگونه کاهش تحریمهای ایران یا آزادسازی داراییهای مسدودشده این کشور «در ازای صرفاً موافقت ایران با ۶۰ روز دیگر مذاکره» مخالفت کرد.
جین شهین، سناتور دموکرات و عضو ارشد کمیته روابط خارجی سنا، نیز در بیانیهای اعلام کرد دولت آمریکا «امتیاز پشت امتیاز به حکومت ایران داده، بدون آنکه تقریباً چیزی در مقابل دریافت کرده باشد.»
