یک کارشناس اجتماعی با اشاره به افزایش گزارشهای مربوط به خرید و فروش کودکان در ایران، فقر و بحرانهای اقتصادی را مهمترین عامل گسترش این پدیده دانست.
عالیه شکربیگی، کارشناس مسائل اجتماعی، در گفتوگو با ایلنا گفت که خرید و فروش کودکان حاصل مجموعهای از عوامل اقتصادی و غیراقتصادی است، اما مشکلات معیشتی نقش تعیینکنندهای در سوق دادن برخی خانوادهها در این مسیر دارند.
پیشفروش نوزاد
او با اشاره به عواملی مانند فقر شدید، بیکاری، تورم، ناتوانی در تأمین هزینههای زندگی و ناکافی بودن حمایتهای اجتماعی گفت که این شرایط باعث شده برخی خانوادهها، بهویژه مادران، به فروش نوزاد یا کودک خود روی آورند.
به گفته او، برخی گزارشها حتی از پیشفروش نوزادان خبر میدهند؛ موضوعی که نشان میدهد این پدیده در برخی موارد به یک منبع درآمد تبدیل شده است.
شکربیگی در عین حال تأکید کرد که عوامل دیگری همچون اعتیاد، کارتنخوابی، طلاق، مهاجرت، آشفتگیهای خانوادگی، بارداریهای ناخواسته و نبود آگاهی کافی درباره حقوق کودکان نیز در شکلگیری این پدیده نقش دارند. او گفت برخی مادران به دلیل ترس از آینده خود یا فرزندشان و نبود حمایتهای لازم، تصمیم به واگذاری یا فروش کودک میگیرند.
او همچنین به وجود تقاضا در بازار غیرقانونی خرید و فروش کودکان اشاره کرد و گفت برخی زوجهای فاقد فرزند به دلیل طولانی بودن یا دشواری روند قانونی فرزندخواندگی، به بازار سیاه روی میآورند.
به گفته شکربیگی، اگرچه عوامل اجتماعی و فرهنگی در بروز این پدیده مؤثر هستند، اما فقر همچنان مهمترین عامل محسوب میشود. او افزود: «بدون بحران اقتصادی، گستردگی این پدیده به مراتب کمتر بود.»
این کارشناس اجتماعی همچنین از ضعف اجرای قوانین انتقاد کرد. به گفته او، بر اساس قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب سال ۱۳۹۹، خرید و فروش کودکان جرم محسوب میشود و برای آن مجازات در نظر گرفته شده است. با این حال، ضعف در اجرای قوانین و ناکارآمدی برخی سازوکارهای حمایتی باعث شده این پدیده همچنان در بخشهایی از جامعه ادامه داشته باشد.
کارشناسان اجتماعی معتقدند مقابله با خرید و فروش کودکان تنها از مسیر برخوردهای قضایی امکانپذیر نیست و کاهش فقر و افزایش آگاهی عمومی درباره حقوق کودکان از مهمترین راهکارهای پیشگیری از این آسیب اجتماعی به شمار میرود.
طی روزهای گذشته، رسانههای داخلی ایران گزارش دادند که درگیری خونین یک زوج در جنوب تهران، راز فروش نوزادان توسط زنی ۳۴ ساله به نام هاجر را فاش کرد. ماجرا زمانی آشکار شد که همسایهها پس از شنیدن صدای درگیری و گریه نوزاد با پلیس تماس گرفتند. تحقیقات نشان داد هاجر نوزاد سهروزه خود را در ازای ۱۰۰ میلیون تومان به یک زوج نابارور فروخته است. بررسیهای بیشتر مشخص کرد او پیش از این نیز دو نوزاد دیگر خود را به مبالغ ۲۰ تا ۵۰ میلیون تومان فروخته بود. هاجر در بازجوییها اعتراف کرد به دلیل فقر و مشکلات زندگی، مبادرت به ازدواج موقت و بارداریهای از پیش برنامهریزیشده میکرد و سپس نوزادانش را به خانوادههای نابارور میفروخت.
