دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه احتمال نابودی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را رد نکرد و آن را با کارزار دولت خود علیه گروه تروریستی داعش در دوره نخست ریاستجمهوریاش مقایسه کرد. این اظهارات در حالی مطرح شد که ایالات متحده عملیات نظامی خود علیه ایران را گسترش داده و همزمان فشار بر تهران بر سر تنگه هرمز را افزایش داده است.
ترامپ این اظهارات را در گفتوگویی که ۱۵ ژوئیه (۲۴ تیر) با «ادوارد لارنس»، خبرنگار شبکه فاکس بیزنس، انجام داد، مطرح کرد. لارنس از او پرسید که آیا لحن تندش علیه تهران به این معناست که ممکن است همانگونه که داعش را شکست داد، در پی نابودی سپاه پاسداران نیز باشد.
لارنس گفت: «شما به این نتیجه رسیدید که نمیتوان با سپاه پاسداران مذاکره کرد. آیا این یعنی ممکن است همان کاری را که با داعش کردید، با سپاه هم انجام دهید؟»
ترامپ پاسخ داد: «بله، همینطور است. خواهیم دید چه اتفاقی میافتد.»
این گفتوگو در شرایطی انجام شد که نیروهای آمریکایی دامنه عملیات نظامی خود را با هدف تضعیف توانایی جمهوری اسلامی برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز گسترش دادهاند؛ آبراهی راهبردی که در شرایط عادی حدود یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکند.
اظهارات ترامپ تاکنون صریحترین نشانه از این موضوع بود که واشینگتن ممکن است بهجای محدود کردن عملیات خود به سامانههای موشکی، پدافند هوایی و تجهیزات دریایی ایران، سپاه پاسداران را بهعنوان یک نهاد هدف قرار دهد.
سپاه پاسداران که مستقیماً زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی فعالیت میکند، بر بخش عمدهای از برنامه موشکی ایران نظارت دارد و شبکههای قدرتمند نظامی، اطلاعاتی و اقتصادی را در اختیار دارد.
ایالات متحده در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داد؛ اقدامی بیسابقه که برای نخستین بار یک شاخه رسمی از نیروهای مسلح یک کشور دیگر را هدف قرار میداد.
امتناع ترامپ از رد احتمال هدف قرار دادن سپاه پاسداران در شرایطی مطرح شد که دولت او فشار بر این نهاد را فراتر از عرصه نظامی افزایش داده است.
وزارت خزانهداری آمریکا روز ۱۵ ژوئیه (۲۴ تیر) تحریمهای جدیدی را علیه آنچه «شبکه جهانی تأمین تجهیزات» برای سپاه پاسداران توصیف کرد، اعمال کرد. این اقدام پس از حملات ایران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز انجام شد و این شبکه به تأمین تسلیحات و پشتیبانی لجستیکی برای سپاه متهم شده است.
بر اساس اعلام وزارت خزانهداری، این شبکه از شرکتهای هواپیمایی، شرکتهای حملونقل، واسطههای مالی و هماهنگکنندگان سفر برای پنهان کردن نقش سپاه پاسداران در عملیات تأمین تجهیزات در خارج از کشور استفاده میکرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در بیانیهای گفت: «رئیسجمهور ترامپ بهروشنی اعلام کرده است که ایران باید برنامه هستهای خود را برچیند. وزارت خزانهداری همچنان شبکههای غیرقانونی تأمین تجهیزات را که برنامههای تسلیحاتی و ماشین جنگی ایران را تأمین مالی میکنند، هدف قرار خواهد داد و فعالیت آنها را مختل خواهد کرد.»
گسترش حملات آمریکا به ایران
حملات آمریکا بامداد پنجشنبه به مناطق عمیقتری از ایران گسترش یافت و رسانههای دولتی جمهوری اسلامی برای نخستین بار در دور جدید درگیریها از حملاتی در اطراف تهران خبر دادند.
رسانههای ایرانی همچنین از حملات به استانهای سمنان، همدان، هرمزگان، خوزستان، لرستان، مرکزی و سیستان و بلوچستان خبر دادند که نشاندهنده گسترش دامنه اهداف حملات است.
بر اساس اعلام فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، نیروهای آمریکایی اواخر روز ۱۵ ژوئیه، پس از حملاتی که پیشتر در همان روز علیه جزیره تنب بزرگ، یکی از نقاط راهبردی نزدیک تنگه هرمز، انجام داده بودند، دومین موج حملات خود را به پایان رساندند.
سنتکام اعلام کرد نیروهای آمریکایی مراکز فرماندهی، سامانههای پدافند هوایی، توانمندیهای موشکی و پهپادی و تأسیسات نظارت ساحلی را هدف قرار دادند تا به گفته این نهاد، «توانایی ایران برای تهدید دریانوردان بیگناهی که خدمه کشتیهای تجاری عبوری از تنگه هرمز هستند، بیش از پیش تضعیف شود.»
ارتش آمریکا همچنین اعلام کرد از مهمات هدایتشونده دقیق برای حمله به اهدافی در بندرعباس، مهمترین پایگاه دریایی جمهوری اسلامی در خلیج فارس، استفاده کرده است.
عملیات اخیر در پی حملهای انجام شد که صبح همان روز حدود ۹۰ دقیقه به طول انجامید و مواضع دفاعی و موشکی جمهوری اسلامی در جزیره تنب بزرگ را هدف قرار داد.
جزیره تنب بزرگ یکی از نقاط راهبردی تنگه هرمز به شمار میرود و بخشی از مجموعه جزایری شامل ابوموسی، تنب کوچک، قشم، لارک، هرمز و سیری است. به گفته مقامهای امنیتی اسرائیل که با نشریه اپک مگزین اسرائیل گفتوگو کردهاند، این مجموعه جزایر «قوس دفاعی» جمهوری اسلامی در اطراف تنگه هرمز را تشکیل میدهد.
در تحولی جداگانه، ارتش آمریکا اعلام کرد یک نفتکش با پرچم کوراسائو را که به سمت جزیره خارک، پایانه اصلی صادرات نفت ایران، در حرکت بود، از کار انداخته است. به گفته آمریکا، این نفتکش هشدارهای مکرر را نادیده گرفته و تلاش کرده بود محاصره دریایی تازه اعمالشده از سوی آمریکا را نقض کند.
سنتکام اعلام کرد یک هواپیمای آمریکایی با شلیک موشکهای هلفایر به دودکش این نفتکش، آن را از ادامه مسیر بازداشت.
ایالات متحده پس از حملات جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری در اوایل ماه جاری، محاصره دریایی را دوباره برقرار کرد؛ حملاتی که باعث از سرگیری درگیریها و عملاً فروپاشی تفاهمنامهای شد که واشینگتن و تهران در ماه ژوئن امضا کرده بودند.
مقامهای جمهوری اسلامی اعلام کردهاند که حملات اخیر آمریکا تاکنون بیش از ۳۵ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشته است.
جمهوری اسلامی تهدید به تلافی کرد
جمهوری اسلامی بامداد پنجشنبه با حملات موشکی و پهپادی به بحرین، اردن و کویت، که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند، به حملات ایالات متحده پاسخ داد. مقامهای این کشورها وقوع حملات را تأیید کردند، اما اعلام کردند که تاکنون گزارشی از تلفات جانی دریافت نشده است.
همزمان، تهران در واکنش به تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ درباره هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی ایران، از جمله نیروگاهها و پلها، هشدارهای تازهای صادر کرد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، سرهنگ ابراهیم ذوالفقاری، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، هشدار داد که هرگونه حمله آمریکا به زیرساختهای ایران با پاسخی گسترده در سراسر منطقه روبهرو خواهد شد.
ذوالفقاری گفت: «تحت هیچ شرایطی و به هیچ وجه اجازه نخواهیم داد آمریکا بهعنوان کشوری بیگانه و خارج از منطقه در تنگه هرمز دخالت کند. این خط قرمز خدشهناپذیر ایران است.»
او افزود اگر ترامپ تهدید خود برای حمله به پلها و نیروگاههای ایران را عملی کند، «تمام زیرساختهای منطقه» زیر «ضربات فولادین» نیروهای مسلح ایران در هم کوبیده خواهند شد.
ترامپ پیشتر هشدار داده بود که آمریکا ممکن است بهزودی فهرست اهداف خود را گسترش داده و زیرساختهای انرژی و شبکههای حملونقل ایران را نیز هدف قرار دهد.
با وجود این هشدارها، ترامپ همچنان تأکید کرده است که راهحل دیپلماتیک همچنان امکانپذیر است.
او ۱۵ ژوئیه در سخنرانی خود در کالج جنگ ارتش آمریکا در ایالت پنسیلوانیا گفت: «آنها از کاری که ما انجام میدهیم خوششان نمیآید و میخواهند به توافق برسند. خواهیم دید که آیا با آنها به توافق میرسیم یا این ماجرا را یکسره تمام میکنیم.»
رئیسجمهور آمریکا همچنین اعلام کرد که ایران یک شهروند آمریکایی را که از سال ۲۰۲۴ در بازداشت بود، آزاد کرده و این اقدام را نشانه حسن نیت توصیف کرد.
جرد گنسر، وکیل حقوق بشر، بعداً هویت این فرد را «دنا کراری»، شهروند دوتابعیتی آمریکایی-ایرانی، اعلام کرد که با اتهام جاسوسی بازداشت شده بود.
