خدمه نفتکش انسلیا شامگاه چهارشنبه ۳۱ تیر در حال حرکت در دریای سرخ بود که انفجاری این کشتی را لرزاند. حوثیها در یمن که بهعنوان گروه تروریستی شناخته میشود، مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.
در گزارش اولیه، ناخدای کشتی اعلام کرد که هیچیک از خدمه انسلیا در این انفجار زخمی نشدند، اما آنها مجبور شدند با آتشی که در پی انفجار ایجاد شده بود مقابله کنند.
حوثیها در سالهای اخیر دهها حمله علیه کشتیهای تجاری در دریای سرخ انجام دادهاند.
حوثیها حمله چهارشنبه ۳۱ تیر به نفتکش انسلیا با پرچم عربستان سعودی را اقدامی تلافیجویانه در واکنش به محاصره یمن از سوی عربستان توصیف کردند.
پیش از حمله به نفتکش انسلیا، حوثیها از قصد خود برای محاصره کشتیرانی عربستان در بابالمندب خبر داده بودند.
این محاصره همسو با تلاشهای جمهوری اسلامی برای محدود کردن تجارت از طریق تنگه هرمز پس از حملات نیروهای آمریکا و اسرائیل شکل گرفت.
افزایش حملات حوثیها میتواند اختلالهایی را که پیشتر در پی حملات به کشتیها در تنگه هرمز ایجاد شده بود، بیش از پیش تشدید کند.
پس از حمله به انسلیا، دونالد ترامپ متعهد شد هرگونه حمله بعدی را با حمله به حوثیها و ایران تلافی کند. از آن زمان تاکنون، حوثیها با نیروهای تحت رهبری عربستان تبادل آتش داشتهاند و مدعی شدهاند چندین بار زیرساختهای نفتی عربستان را هدف قرار دادهاند.
تحول حوثیها
جنبش حوثی در دهه ۱۹۹۰ با هدف احیای فرهنگ شیعیان زیدی در یمن شکل گرفت. این جنبش در سالهای بعد، همزمان با درگیری با دولت مورد شناسایی بینالمللی یمن، بهتدریج رویکردی نظامیتر پیدا کرد.
در سپتامبر ۲۰۱۴، حوثیها وارد صنعا، پایتخت یمن شدند. تا اوایل سال ۲۰۱۵، آنها کنترل پایتخت را تثبیت کردند و دولت را از قدرت برکنار کردند.
پس از تصرف صنعا، عربستان سعودی ائتلافی از کشورهای همسایه تشکیل داد تا به نمایندگی از دولت برکنارشده یمن مداخله نظامی کند. دولت آمریکا نیز اطلاعات، پشتیبانی لجستیکی و فروش تسلیحات در اختیار این ائتلاف قرار داد.
تا مارس ۲۰۱۵، ائتلاف تحت رهبری عربستان حملات خود به مواضع حوثیها را آغاز کرده بود. در مقابل، حوثیها حملات موشکی فرامرزی علیه عربستان سعودی انجام دادند.
در آوریل ۲۰۱۸، حوثیها مسئولیت حملهای را بر عهده گرفتند که یک نفتکش با پرچم عربستان را هدف قرار داد؛ تاکتیکی که در سالهای بعد بارها از آن استفاده کردند.
دولت نخست دونالد ترامپ در ژانویه ۲۰۲۱، با استناد به حملات حوثیها علیه کشتیرانی و دیگر حملات فرامرزی که غیرنظامیان را تهدید کرده بود، این گروه را در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی قرار داد.
دولت جو بایدن تنها چند هفته بعد این عنوان را لغو کرد و اعلام کرد چنین تصمیمی ممکن است روند ارسال کمکهای بشردوستانه به مردم یمن را در دورهای طولانی از قحطی مختل کند.
حوثیها اکنون منطقهای در شمالغرب یمن را در کنترل دارند که حدود ۸۰ درصد جمعیت این کشور در آن زندگی میکنند.
ویکتوریا کوتس، معاون بخش امنیت ملی در بنیاد هریتیج، به اپک تایمز گفت: «این حوثیها هستند که تصمیم میگیرند چه کسی در یمن غذا بخورد و تا زمانی که این ساختار برقرار باشد، متأسفانه اوضاع بهتر نخواهد شد.»
درگیری داخلی یمن سالهاست در وضعیت بنبست قرار دارد و بخش عمده نبردها پس از آتشبس سال ۲۰۲۲ فروکش کرد.
پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حوثیها توجه خود را به خارج از یمن معطوف کردند.
همزمان با ورود نیروهای اسرائیلی به نوار غزه برای آزادسازی گروگانهای خود و از میان بردن حماس، حوثیها همبستگی خود را با آرمان فلسطین اعلام کردند.
این گروه یمنی حملات جدید موشکی و پهپادی علیه منافع اسرائیل و کشتیرانی در دریای سرخ را آغاز کرد و متعهد شد تا زمانی که عملیات نظامی اسرائیل در غزه ادامه داشته باشد، این حملات را نیز ادامه دهد.
بین اواخر سال ۲۰۲۳ تا اوایل سال ۲۰۲۵، حوثیها مسئولیت حمله به دهها کشتی در دریای سرخ و آبراههای مجاور آن را بر عهده گرفتند. این حملات به کشته شدن چهار ملوان، غرق شدن دو کشتی و آسیب دیدن چندین شناور دیگر منجر شد.
در ژانویه ۲۰۲۴، همزمان با افزایش حملات حوثیها در دریای سرخ، دولت جو بایدن به نیروهای آمریکایی دستور داد حملات به مواضع حوثیها در یمن را آغاز کنند.
هنگامی که بایدن در روزهای پایانی ریاستجمهوری خود آتشبس و چارچوبی برای صلح در غزه را اعلام کرد، حوثیها حملات خود در دریای سرخ را متوقف کردند و نیروهای آمریکایی نیز حملات به یمن را پایان دادند.
چند روز پس از آغاز دومین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ در ژانویه ۲۰۲۵، او اقداماتی را برای قرار دادن دوباره حوثیها در فهرست سازمانهای تروریستی خارجی آغاز کرد. با این حال، آتشبس غیررسمی میان آمریکا و حوثیها چند هفته دیگر نیز ادامه یافت تا اینکه آتشبس غزه در مارس ۲۰۲۵ فروپاشید.
با از سرگیری عملیات نظامی اسرائیل در غزه، حوثیها اعلام کردند حملات به کشتیهای مرتبط با اسرائیل در دریای سرخ را از سر خواهند گرفت.
در واکنش، ترامپ به نیروهای آمریکایی دستور داد کارزار جدیدی از بمباران مواضع حوثیها را با نام عملیات راگ رایدر آغاز کنند.
حوثیها نیز در پاسخ، موشکها و پهپادهایی را به سوی ناوهای جنگی آمریکا در منطقه شلیک کردند، اما موفق به وارد کردن خسارت نشدند.
ترامپ در ماه مه ۲۰۲۵، پس از ۵۲ روز حملات، اعلام کرد که حوثیها عقبنشینی کردهاند و پایان این عملیات را اعلام کرد.
حوثیها در ادامه این ادعا را رد کردند و گفتند آتشبس جدید تنها شامل درگیری مستقیم با آمریکا میشود و بر توانایی آنها برای هدف قرار دادن منافع اسرائیل تأثیری ندارد.
در ژوئیه ۲۰۲۵، حوثیها مسئولیت حملاتی را بر عهده گرفتند که به غرق شدن دو کشتی باری دیگر و کشته شدن چهار ملوان انجامید.
آنها همچنین مسئولیت حمله دیگری را در سپتامبر ۲۰۲۵ پذیرفتند که در آن یک ملوان دیگر کشته شد.
گردآوری یک زرادخانه
بخش عمده تهدید حوثیها در دریای سرخ ناشی از زرادخانه موشکهای بالستیک و پهپادهای انتحاری آنها است.
این گروه توانسته است این زرادخانه را با وجود تحریم تسلیحاتی سازمان ملل علیه مناطق تحت کنترل حوثیها در یمن، گردآوری کند.
به نظر میرسد حوثیها بخش قابل توجهی از تسلیحات خود را پس از تصرف صنعا در سال ۲۰۱۵ از دولت یمن به دست آورده باشند.
بر اساس گزارش سازمان ملل در سال ۲۰۱۸، دستکم دو تیپ موشکی ارتش یمن در جریان تصرف صنعا به حوثیها پیوستند.
مایکل هورتون، پژوهشگر بنیاد جیمزتاون که درگیریهای مربوط به حوثیها را مطالعه کرده است، گفت این گروه در خط مقدم تحول سریع جنگ پهپادی قرار داشته؛ تحولاتی که به تسلیح پهپادهای نسبتاً ارزانقیمت منجر شده است.
حوثیها همزمان با تلاش برای گسترش و ارتقای زرادخانه خود، تولید برخی قطعات پایه را در داخل یمن آغاز کردهاند و در عین حال تجهیزات الکترونیکی پیشرفتهتر را بهصورت قاچاق وارد میکنند.
آنها معمولاً با ترکیب قطعات قاچاقشده و تولید داخل، تسلیحات جدیدی را بر اساس نقشههای طراحی جمهوری اسلامی مونتاژ میکنند.
هورتون گفت تلاشهای بینالمللی برای مقابله با قاچاق، در کند کردن روند گسترش زرادخانه حوثیها ارزشمند است.
او به اپک تایمز گفت: «بهویژه قطعات مورد نیاز برای مونتاژ موشکها و ساخت پهپادها همچنان عمدتاً از خارج تأمین میشود.»
دولت آمریکا اقداماتی را برای شناسایی و اعمال تحریمهای مالی علیه افراد و نهادهایی که انتقال قطعات دومنظوره به حوثیها را تسهیل میکنند، انجام داده است.
راهحلهای احتمالی
هورتون نسبت به این موضوع ابراز تردید کرد که حملات اخیر نیروهای تحت رهبری عربستان یا حملات بیشتر ارتش آمریکا بتواند شورش حوثیها را پایان دهد.
او گفت: «برای حوثیها هیچ راهحل نظامی وجود ندارد. آنها سالها بمباران عربستان را پشت سر گذاشتند و فقط قویتر و قویتر شدند.»
هورتون ارزیابی کرد که حوثیها در عین حال توانایی ادامه یک نبرد طولانیمدت را دارند.
او گفت: «البته آنها تواناییهایی مشابه ایران ندارند و از همان عمق راهبردی برخوردار نیستند. ذخایر موشکی و پهپادی آنها نیز به اندازه ایران نیست، هرچند همچنان قابل توجه است. اما همانند ایرانیها، آنها نیز میتوانند این وضعیت را برای مدت طولانی ادامه دهند.»
هورتون گفت تشدید حملات به یمن میتواند روندی را که در دوران آرامش نسبی به کاهش حمایت از حوثیها انجامیده بود، معکوس کند و در عوض مردم عادی یمن را به حمایت از این گروه سوق دهد.
او گفت: «همانطور که گفتم، نشانههایی از ناآرامیهای قبیلهای و قطعاً سطح بالایی از نارضایتی از حوثیها وجود داشت، اما اگر آمریکا دوباره وارد عمل شود و اگر اسرائیل نیز دوباره وارد شود، بیشتر این روند از بین میرود.»
در مقابل، ویکتوریا کوتس گفت اقدام نظامی عمیقتر و هماهنگتر میان ایالات متحده و عربستان سعودی میتواند تهدید حوثیها را بهطور قابل توجهی کاهش دهد.
او گفت: «ما هرگز واقعاً وارد عمل نشدیم و آنچه را که لازم بود علیه حوثیها انجام دهیم، انجام ندادیم.»
درگیری طولانیمدت با حوثیها میتواند ذخایر تسلیحات تهاجمی هدایتشونده دقیق و همچنین موشکهای رهگیر دفاعی آمریکا را کاهش دهد.
کوتس گفت: «این قطعاً یک خطر و یک مشکل بالقوه است. امیدوارم این موضوع انگیزهای برای کنگره باشد تا کاری را که باید ۱۰ سال پیش انجام میداد، یعنی افزایش تولید تسلیحات، انجام دهد.»
هزینه مصرف تسلیحات در طول درگیری با جمهوری اسلامی همواره یکی از نگرانیهای آمریکا بوده است.
گزارش اخیر مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی مستقر در واشنگتن ارزیابی کرده است که ذخایر موشکهای رهگیر آمریکا به کمتر از ۹۰۰ موشک پاتریوت و کمتر از ۳۰۰ موشک سامانه دفاع ارتفاع بالای تاد کاهش یافته است.
