قیمت هر بشکه نفت خام برنت برای نخستینبار از ماه ژوئیه بار دیگر از ۱۰۰ دلار عبور کرد؛ در حالی که درگیری آمریکا و ایران نگرانیها درباره عرضه جهانی انرژی را افزایش داده است.
نفت برنت، شاخص جهانی قیمت نفت دریابرد که حساسیت بیشتری به تنشهای ژئوپلیتیکی دارد، در معاملات خارج از آمریکا در ۹ سپتامبر (۱۸ شهریور) ۳ درصد افزایش یافت و به نزدیک ۱۰۱ دلار در هر بشکه رسید.
این شاخص بینالمللی که ریسک بالاتری را در قیمت خود منعکس میکند، طی یک ماه گذشته ۱۴ درصد و از ابتدای سال تاکنون نزدیک به ۶۶ درصد افزایش یافته است.
قیمت نفت خام آمریکا نیز بار دیگر به مرز ۱۰۰ دلار نزدیک شده است. هر بشکه نفت وست تگزاس اینترمدیت در بورس کالای نیویورک با ۳ درصد افزایش به نزدیک ۹۶ دلار رسید. قیمت این شاخص از اوایل اوت تاکنون ۱۶ درصد و از ابتدای سال ۶۷ درصد افزایش یافته است.
سرمایهگذاران بهطور فزایندهای نگران هستند که حملات تلافیجویانه میان واشینگتن و تهران در هفتههای اخیر، زنجیرههای تامین جهانی را تهدید کند.
فرماندهی مرکزی آمریکا در بیانیهای اعلام کرد نیروهای آمریکایی در ۹ سپتامبر، در واکنش به دو تلاش برای حمله به یک ناو جنگی آمریکا، پنج نفتکش حامل نفت خام ایران را منهدم کردند.
کاخ سفید همچنین با اجرای «عملیات طرد اقتصادی»، بسته تحریمی جدیدی که بخشهای مختلف ایران را هدف قرار میدهد، فشار اقتصادی بر ایران را تشدید کرده است.
بازارهای انرژی علاوه بر لحاظ کردن ریسک ناشی از جنگ در قیمتها، میزان عرضهای را که از تنگه هرمز عبور میکند نیز زیر نظر دارند.
دادههای بانک هلندی آیانجی نشان میدهد جریان نفت از این آبراه در خلیج فارس حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز است که معادل ۵۰ درصد سطح پیش از جنگ محسوب میشود.
استراتژیستهای کالا در آیانجی در یادداشتی در ۸ سپتامبر نوشتند: «اکنون به نظر میرسد این حجمها بسیار بیشتر با ارقامی مطابقت دارند که آمریکا پیشتر درباره میزان عبور نفت از این گذرگاه حیاتی اعلام کرده بود.»
عامل مهم دیگر این است که چین، بزرگترین واردکننده نفت جهان، در حال افزایش سرعت واردات نفت خام خود است.
استراتژیستهای آیانجی افزودند: «ذخایر همچنان قابلتوجه نفت خام چین به این معنی است که سطوح پایینتر واردات، در مجموع قابلدوام هستند؛ روندی که بازار ممکن است واقعا به آن نیاز داشته باشد، بهویژه اگر تشدید تنشها در خاورمیانه بار دیگر باعث اختلال در عرضه شود.»
فشار افزایش قیمت سوخت
کسبوکارها و مصرفکنندگان آمریکایی نیز فشار ناشی از افزایش شدید قیمت نفت را احساس میکنند.
بر اساس اعلام انجمن اتومبیل آمریکا، تا ۹ سپتامبر میانگین قیمت هر گالن بنزین در سراسر آمریکا حدود ۴.۲۳ دلار بود. این رقم نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۲ درصد افزایش یافته است.
قیمت گازوئیل نیز در میانه هفته به رکورد تاریخی ۵.۹۴ دلار در هر گالن رسید؛ در حالی که سال گذشته ۳.۷۰ دلار بود.
در حالی که نفت خام بیش از نیمی از هزینه تولید بنزین را تشکیل میدهد، افزایش اخیر قیمت گازوئیل تحت تأثیر درگیریها در اروپای شرقی بوده است.
اوکراین و روسیه حملات متقابلی علیه یکدیگر انجام دادهاند و کییف زیرساختهای پالایشگاهی را هدف قرار داده است؛ حملاتی که بخشی از ظرفیت پالایش را از مدار خارج کردهاند. مسکو نیز در ماه ژوئن صادرات گازوئیل را ممنوع کرد.
فیل فلین، تحلیلگر ارشد بازار در فاکس بیزنس، در یادداشتی در ۹ سپتامبر گفت: «در اوج اختلالها، حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز از عرضه دریابرد گازوئیل در بازاری با حجم معاملات روزانه ۸ تا ۹ میلیون بشکه از دست رفته است. نفت خام میتواند مسیر خود را از طریق خط لوله پیدا کند… اما گازوئیل پالایششده چنین امکانی ندارد.»
این وضعیت میتواند خطر بازگشت فشارهای تورمی را، هم در داخل آمریکا و هم در دیگر کشورها، افزایش دهد و بانکهای مرکزی را به افزایش نرخ بهره وادار کند.
این عوامل منفی در هفته جاری بر بازار سهام آمریکا فشار وارد کردهاند و شاخصهای اصلی بازار در آغاز هفته معاملاتی کوتاهشده به دلیل تعطیلات، همگی در محدوده منفی قرار گرفتند. این شاخصها در میانه هفته نیز تا ۰.۵ درصد کاهش داشتند.
«کرک اسپرد ۳-۲-۱» بنزین، که اختلاف میان قیمت نفت خام و فرآوردههای پالایششده شامل بنزین و گازوئیل را نشان میدهد، همچنان در سطح بالای حدود ۶۱ دلار باقی ماند.
فعالان بازار این شاخص را زیر نظر دارند تا تغییرات قیمت نفت خام، بنزین و نفت گرمایشی و تاثیر احتمالی آنها بر سهام شرکتهای پالایشی را ارزیابی کنند. این فاصله قیمتی در گذشته معمولا بین ۱۰ تا ۲۵ دلار بوده است و رقم بالاتر از ۴۰ دلار نشاندهنده عرضه پایین، تقاضای قوی و محدودیت ظرفیت پالایشگاهی است.
شرایط کنونی حاشیه سود پالایشگاههای نفت خام در سواحل خلیج آمریکا را افزایش داده است.
