در نشست واشنگتن، رئیسجمهور آمریکا ضمن هشدار به رهبر چین درباره حمایت پکن از جمهوری اسلامی، در زمینه توافقهای تجاری و کشاورزی نیز به پیشرفتهایی دست یافت.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و شی جینپینگ، رهبر چین، نشست خود را روز ۲۵ سپتامبر در واشنگتن با صرف چای در کاخ سفید به پایان رساندند و پس از آن برای بازدید از اسناد تاریخی مربوط به دویستوپنجاهمین سالگرد تأسیس آمریکا به آرشیو ملی رفتند.
پس از سه روز دیدارها و برنامههای دیپلماتیک، رهبر حزب کمونیست چین و همسرش پنگ لییوان از پایگاه مشترک اندروز آمریکا را ترک کردند و به نخستین سفر رسمی دولتی خود به ایالات متحده در بیش از یک دهه پایان دادند.
مهمترین نکات نشست ترامپ و شی جینپینگ از این قرار است:
ترامپ درباره جمهوری اسلامی به شی هشدار داد
در حالی که تنشها با جمهوری اسلامی ادامه دارد، چین به دلیل حمایتهای حیاتی از آن، از جمله ادامه واردات نفت با وجود تحریمهای آمریکا، با انتقادهایی روبهرو شده است.
ترامپ در جریان بازدید از آرشیو ملی تأیید کرد که درباره جمهوری اسلامی با رهبر چین گفتوگو کرده است.
او بدون ارائه توضیحات بیشتر به خبرنگاران گفت: «فکر میکنم خیلی خوب پیش خواهیم رفت.»
اوایل همان روز، دیوید پردو، سفیر آمریکا در چین، به شبکه سیانبیسی گفت که ترامپ در دیدار روز ۲۴ سپتامبر در کاخ سفید به شی هشدار داده است که هرگونه حمایت چین از جمهوری اسلامی، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، از جمله ارائه اطلاعات، قطعات یا تجهیزات نظامی، «غیرقابل قبول» است.
پردو گفت: «رئیسجمهور ترامپ دیروز بار دیگر این موضوع را کاملا برای او روشن کرد.» او افزود که گفتوگوهای اخیر نشانههایی از پیشرفت داشته است.
او گفت: «شواهدی دیدهایم که نشان میدهد آنها به حرف ما گوش دادهاند. آنها برخی چیزها را کنار گذاشتهاند و ما شواهدی داریم که نشان میدهد وقتی رئیسجمهور ترامپ درباره این موضوع خاص صحبت میکند، آنها توجه میکنند.»
کنترل شدید رسانهها و اجرای غیرمنتظره یک ترانه اعتراضی
ترامپ و شی در جریان این نشست دو روزه کنفرانس خبری مشترکی برگزار نکردند. همچنین برخلاف دیدارهای ترامپ با دیگر رهبران جهان، به خبرنگاران اجازه داده نشد وارد دفتر بیضی شوند و مستقیماً از شی سؤال کنند.
در سراسر این نشست، مقامهای حزب کمونیست چین دسترسی رسانهها به شی را بهشدت محدود کردند و مانع از آن شدند که او با پرسشهای دشوار درباره حقوق بشر، تایوان، هنگکنگ و دیگر موضوعاتی که حکومت چین حساس تلقی میکند، روبهرو شود.
در نخستین روز نشست، ترامپ بخشهایی از بازسازیهای اخیر کاخ سفید، از جمله محل جدید فرود بالگرد و تالار رقص را به شی نشان داد. در جریان این بازدید، شی بهطور غیرمنتظره با خبرنگاران روبهرو شد. اعضای رسانههای آمریکایی که تنها حدود یک متر با او فاصله داشتند، درباره موضوعات حساسی از جمله احتمال آزادی جیمی لای، زندانی سیاسی هنگکنگ، از او سؤال کردند.
شی پاسخی نداد. ترامپ وارد گفتوگو شد و گفت دو رهبر «دیدار بسیار خوبی داشتند.»
شی همچنان لبخند میزد و سکوت کرد.
رویداد قابل توجه دیگری نیز در جریان ضیافت رسمی شام به افتخار شی در ۲۴ سپتامبر رخ داد. در این ضیافت در کاخ سفید، نوازندگان نظامی ترانه «صدای آواز مردم را میشنوی؟» از نمایش موزیکال مشهور «بینوایان» را اجرا کردند.
این اجرا پس از آنکه یکی از مقامهای کاخ سفید بخشی از آن را در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، توجه زیادی را به خود جلب کرد. این ترانه در چین ممنوع است، زیرا در جریان اعتراضات دموکراسیخواهانه سال ۲۰۱۹ در هنگکنگ محبوبیت زیادی پیدا کرده بود.
ترامپ: کشاورزان ما بسیار خوشحال خواهند شد
ترامپ در جریان صرف چای با شی در کاخ سفید، دیدگاه مثبتی درباره نتایج مذاکرات ابراز کرد و به خبرنگاران گفت که دو طرف «پیشرفتهای بزرگی» داشتهاند.
او افزود: «فکر میکنم کشاورزان ما بسیار خوشحال خواهند شد. اتفاقات بسیار مثبتی رخ داد.»
در نشست قبلی ترامپ و شی که در ماه مه در پکن برگزار شد، چین متعهد شد به مدت سه سال، سالانه ۱۷ میلیارد دلار محصولات کشاورزی خریداری کند. پکن همچنین براساس توافقی که در اکتبر ۲۰۲۵ اعلام شد، پذیرفت ۲۵ میلیون تن سویا از آمریکا خریداری کند.
هنوز مشخص نیست که آیا پکن به این اهداف عمل کرده است یا در جریان نشست واشنگتن تعهدات تازهای برای خرید محصولات آمریکایی پذیرفته است.
جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا، روز ۲۵ سپتامبر گفت که جزئیات مذاکرات تجاری روز دوشنبه اعلام خواهد شد.
او به سیانبیسی گفت: «ما در شرایط تجارت مدیریتشده قرار داریم. پیشرفتهایی داشتهایم و فکر میکنم روز دوشنبه جزئیات بسیار بیشتری درباره دستاوردهایی که طی چند هفته گذشته در مذاکرات با چینیها داشتهایم، منتشر خواهیم کرد.»
پیش از برگزاری نشست، گریر و اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک با همتایان چینی خود درباره مسائل تجاری دیدار کرده بودند.
گریر گفت محدودیتهای صادراتی آمریکا بر تراشههای پیشرفته و دیگر کالاهای راهبردی همچنان پابرجا خواهد ماند. با این حال، او گفت که آمریکا در حال بررسی یک توافق تجاری ترجیحی با چین برای کالاهای غیرحساس، از جمله محصولات کشاورزی، تجهیزات پزشکی و کالاهای مصرفی است.
او گفت دو طرف توافق کردهاند این کالاهای مشخص را از اختلافات تجاری و اقدامات تعرفهای احتمالی در آینده مصون نگه دارند.
عناصر خاکی کمیاب همچنان یک گلوگاه هستند
پکن در سالهای اخیر از انحصار خود در فرآوری عناصر خاکی کمیاب بهعنوان یکی از اهرمهای اصلی تجاری علیه آمریکا استفاده کرده است.
پردو گفت واشنگتن نگران استفاده ابزاری چین از تسلط خود بر این بخش است.
او گفت تا زمانی که آمریکا وابستگی خود به چین در زمینه عناصر خاکی کمیاب و مواد معدنی حیاتی را کاهش ندهد، «راه پرفرازونشیبی در پیش خواهد بود.»
پردو گفت: «رئیسجمهور ترامپ اکنون با جدیت بسیار برای بازیابی این استقلال تلاش میکند و میتوانم به شما بگویم که در حال حاضر در زمینه داروسازی و عناصر خاکی کمیاب تلاشی در سطح پروژه منهتن در جریان است.»
او به «پروژه منهتن»، برنامه فوقمحرمانه دولت آمریکا در جریان جنگ جهانی دوم برای ساخت نخستین بمب اتمی جهان، اشاره داشت.
پیش از آغاز نشست دو روزه، بسنت اعلام کرده بود که «توافق بوسان»، توافق کاهش تنش اقتصادی میان دو کشور که قرار بود در ۱۰ نوامبر به پایان برسد، تا ۱۰ ژانویه تمدید خواهد شد.
این تمدید شامل تعلیق محدودیتهای صادرات عناصر خاکی کمیاب از سوی پکن و همچنین تمدید آتشبس تعرفهای گستردهتر میان آمریکا و چین است.
سیاست آمریکا در قبال تایوان تغییری نکرده است
پردو تأکید کرد که با وجود فشارهای شی، سیاست آمریکا در قبال تایوان تغییری نکرده است.
او گفت: «البته چین تلاش کرده است در این زمینه ما را به تغییر موضع وادار کند، اما ما ادبیات خود را تغییر نمیدهیم. موضعمان را در این زمینه تغییر نمیدهیم. ما خواهان صلح در دو سوی تنگه هستیم. خواهان اعمال فشار و اجبار نیستیم. از استقلال حمایت نمیکنیم.»
او افزود: «شی این پیام را دریافت کرده است.»
آمریکا مدتهاست که سیاست «چین واحد» را دنبال میکند، بدون آنکه حاکمیت پکن بر تایوان را به رسمیت بشناسد. آمریکا همچنین براساس قانون روابط با تایوان، اصلیترین تأمینکننده تسلیحات تایپه بوده است.
در نشست ماه مه، پکن از واشنگتن خواست حمایت نظامی و دیپلماتیک خود از تایوان را محدود کند و هشدار داد که مدیریت نادرست این موضوع میتواند به «درگیری و حتی منازعه» منجر شود.
پردو گفت: «رئیسجمهور ترامپ احترام نشان داده و به دیدگاه آنها در این زمینه گوش داده است. اما امروز در این موضوع نسبت به هر زمان دیگری در یک دهه گذشته، از ثبات بیشتری برخورداریم.»
