واشنگتن و تهران اعلام کردند مذاکرات غیرمستقیم همچنان ادامه دارد؛ این در حالی است که دو طرف ضمن حفظ فشارهای نظامی بر سر برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی اختلاف‌نظر دارند.
ایالات متحده و جمهوری اسلامی در پایان هفته گذشته نشانه‌هایی از تمایل به ادامه دیپلماسی نشان دادند و هر دو طرف تایید کردند که تماس‌ها از طریق میانجی‌ها همچنان برقرار است؛ هرچند مقام‌های دو کشور همزمان هشدارهای نظامی تازه‌ای مطرح کردند.
مذاکرات دوحه در شرایطی برگزار شد که هنوز مشخص نیست توقف کنونی درگیری‌ها پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر آمریکا نیز ادامه خواهد یافت یا خیر.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی روز دوشنبه ۱۱ آبان اعلام کرد تماس‌ها میان تهران و واشنگتن برای پایان دادن به جنگ هشت‌ماهه همچنان ادامه دارد. این اظهارات پس از چند روز گفت‌وگوی هیئت جمهوری اسلامی با میانجی‌های قطری مطرح شد؛ این مذاکرات به اصلاح پیشنهادهای ارائه‌شده انجامید، اما پیشرفت تعیین‌کننده‌ای در پی نداشت.
اسماعیل بقایی گفت: «می‌توانم به شما بگویم که گفت‌وگوها ادامه دارد. با این حال، موضوع پیچیده است.»
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا اعلام کرد که ایالات متحده پیش از برگزاری انتخابات، حملات جدیدی علیه جمهوری اسلامی انجام نخواهد داد.
او همچنین مذاکرات با تهران را سازنده توصیف کرده، اما احتمال اقدام نظامی پس از انتخابات را منتفی ندانسته است.
ترامپ روز شنبه گفت مذاکرات با جمهوری اسلامی به‌خوبی پیش می‌رود و برای دستیابی به توافق «عجله چندانی» ندارد.
او افزود واشنگتن همچنان باید به موضوع یک یا دو مرکز هسته‌ای جمهوری اسلامی، از جمله تأسیسات هسته‌ای زیرزمینی ادعایی در منطقه موسوم به «کوه کلنگ»، رسیدگی کند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا روز شنبه در نشست وزیران خارجه گروه ۲۰ در آتلانتا اعلام کرد ترامپ هنوز درباره انجام حملات جدید علیه جمهوری اسلامی تصمیم نگرفته و همچنان راه‌حل دیپلماتیک را ترجیح می‌دهد.
روبیو از ارائه جدول زمانی برای مذاکرات با میانجی‌گری قطر خودداری کرد و گفت گفت‌وگوها با تهران «در واقع هرگز متوقف نشده‌اند» و در برخی موارد از طریق تماس‌های مستقیم و در موارد دیگر به واسطه میانجی‌ها ادامه داشته‌اند.
روبیو گفت: «ترجیح رئیس‌جمهوری در مواجهه با هر چالشی در جهان این است که در صورت امکان، آن را از راه‌های دیپلماتیک و مسالمت‌آمیز حل کند. اگر راه‌حلی دیپلماتیک وجود داشته باشد، از آن استقبال می‌کنیم؛ اما بدیهی است که چنین راه‌حلی نباید امنیت ملی ما را به خطر بیندازد.»
او تاکید کرد نگرانی اصلی واشنگتن همچنان جلوگیری از تبدیل جمهوری اسلامی به یک قدرت دارای سلاح هسته‌ای است و تهران را به دامن زدن به بی‌ثباتی در سراسر خاورمیانه متهم کرد.
روبیو همچنین پس از نشست گروه ۲۰ در پیامی جداگانه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که امنیت زنجیره‌های تامین به باز ماندن مسیرهای حیاتی کشتیرانی، از جمله تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب، وابسته است.
به گزارش تسنیم، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی روز دوشنبه به خبرنگاران گفت تماس‌های دیپلماتیک همچنان ادامه دارد، هرچند موضوعات مورد بحث بسیار پیچیده هستند.
او اعلام کرد تهران تا زمانی که واشنگتن به محاصره دریایی بنادر ایران، که از ماه ژوئیه برقرار است، پایان ندهد، تنگه هرمز را بازگشایی نخواهد کرد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز روز شنبه در گفت‌وگو با الجزیره اعلام کرد مذاکرات با میانجی‌های قطری، زمان پیشنهادی اجرای طرح تهران برای بازگشایی تنگه هرمز را از پنج روز به دو روز کاهش داده است.
او افزود که شروط تهران تغییری نکرده است.
عراقچی گفت: «شروط ما شامل لغو تحریم‌هایی است که پس از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد اعمال شده‌اند و همچنین کاهش نیروهای آمریکایی در منطقه. ما خواستار احیای معافیت‌های نفتی و آزادسازی تمامی دارایی‌های مسدودشده خود، از جمله دارایی‌های موجود در قطر هستیم.»
اختلافات بر سر برنامه هسته‌ای
آمریکا تاکید دارد که هرگونه توافق گسترده‌تر با تهران باید در نهایت به موضوع برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی نیز بپردازد.
یکی از خواسته‌های اصلی واشنگتن، نابودی کامل یا انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده جمهوری اسلامی به خارج از کشور است. در مقابل، تهران تاکید دارد که بر اساس پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، حق توسعه فناوری هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز را دارد.
بقایی روز دوشنبه گفت آمریکا به بزرگ‌ترین تهدید علیه این پیمان تبدیل شده است. او افزود واشنگتن با حمله به تاسیسات هسته‌ای جمهوری اسلامی، این توافق را تضعیف کرده است.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی سال گذشته قطعنامه‌ای تصویب کرد که در آن اعلام شد جمهوری اسلامی به تعهدات پادمانی خود بر اساس پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای پایبند نبوده است.
در طول سال ۲۰۲۶ نیز آژانس بارها از تهران خواست با بازرسان این نهاد همکاری کند، زیرا نگرانی‌ها درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی همچنان ادامه داشت.
در ماه ژوئن، وزارت خارجه و سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی در بیانیه‌ای مشترک که ایرنا آن را منتشر کرد، گزارش آژانس را «کاملا سیاسی و جانبدارانه» توصیف کردند و گفتند تهران «چاره‌ای جز پاسخ دادن به این قطعنامه سیاسی ندارد.»
در این بیانیه، با اشاره به آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان آمده بود: «این اقدامات چهار کشور در حالی صورت می‌گیرد که آن‌ها در برابر خارج ماندن رژیم صهیونیستی از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای و توسعه برنامه‌های تسلیحات کشتارجمعی آن، از جمله سلاح‌های هسته‌ای، سکوت کرده‌اند.»
با وجود ادامه تماس‌های فنی میان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و جمهوری اسلامی، این نهاد هفته گذشته اعلام کرد فعالیت‌های عادی بازرسی هنوز از سر گرفته نشده است.
ترامپ ماه گذشته اعلام کرد آمریکا تحرکاتی را در تاسیسات موسوم به «کوه کلنگ» شناسایی کرده و احتمال هدف قرار گرفتن این مرکز را مطرح کرد.
با این حال، موسسه علوم و امنیت بین‌المللی در گزارشی به تاریخ ۱۶ اکتبر اعلام کرد تصاویر ماهواره‌ای هفتم اکتبر نشانه‌ای از ازسرگیری فعالیت در تاسیسات کوه کلنگ نشان نمی‌دهند و ورودی تونل‌ها همچنان مسدود و دسترسی به آن‌ها محدود بوده است.
راهبرد دوگانه تهران؛ ادامه دیپلماسی و افزایش بازدارندگی نظامی
در حالی که مقام‌های جمهوری اسلامی همچنان راه دیپلماسی را باز گذاشته‌اند، هشدارهای خود درباره پیامدهای هرگونه اقدام نظامی جدید را نیز تشدید کرده‌اند.
عراقچی در گفت‌وگو با الجزیره گفت: «ما برای همه سناریوها آماده‌ایم. تسلیحات خود را ارتقا داده‌ایم، نقاط ضعفمان را برطرف کرده‌ایم و سلاح‌های جدیدی را آزمایش کرده‌ایم. نیروهای ما در بالاترین سطح آمادگی قرار دارند.»
بر اساس گزارش اول نوامبر سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی، محمد اکرم‌نیا، سخنگوی ارتش اعلام کرد هرگونه جنگ احتمالی در آینده ممکن است از محدوده درگیری‌های پیشین فراتر برود و مدت بیشتری ادامه پیدا کند.
این اظهارات در حالی مطرح شد که تحلیلگران معتقدند تهران ظاهرا راهبردی دوگانه را دنبال می‌کند؛ راهبردی که در آن ادامه تعاملات دیپلماتیک با تلاش برای تقویت بازدارندگی نظامی از طریق هشدارهای شدیدتر همراه شده است.
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در اندیشکده گروه بحران مستقر در بلژیک، روز شنبه گفت مقام‌های جمهوری اسلامی تلاش می‌کنند واشنگتن را متقاعد کنند که درگیری مجدد گسترده‌تر، پیش‌بینی‌ناپذیرتر و پرهزینه‌تر خواهد بود، در حالی که همزمان امکان ادامه مذاکرات را نیز حفظ می‌کنند.
او گفت: «مشکل این است که این رویکرد نیز خطرات قابل‌توجهی به همراه دارد.»
عزیزی افزود: «جمهوری اسلامی با صحبت صریح درباره حمله پیش‌دستانه، حذف محدودیت‌های جغرافیایی و گسترش دامنه اهداف احتمالی، ممکن است پیام بازدارندگی خود را تقویت کند، اما در عین حال فرصت‌های بیشتری برای محاسبات اشتباه ایجاد می‌کند.»
