نویسنده: مایک فردنبرگ
با وجود ادعای نیروی هوایی آمریکا مبنی بر اینکه هواپیمای تهاجمی ای-۱۰ جایی در میدان نبرد مدرن ندارد—ادعایی که دهههاست تکرار میشود—این هواپیما بار دیگر با بهرهگیری از چندمنظوره بودن بینظیر و توان ماندگاری طولانی در منطقه، در حال نابودی قایقهای تندرو تهاجمی، پهپادها و مواضع جمهوری اسلامی است. در نقشی که در عملیات «خشم حماسی» ایفا میکند، وارثاگ بهمراتب برتر از هر اف-۳۵، اف-۱۵، اف-۱۶، بی-۲ یا حتی پیشرفتهترین پهپادهای موجود در زرادخانه آمریکا است.
در حالی که جنگندههای پنهانکار پیشرفته و پرهزینهای مانند اف-۳۵—که نگهداری سنگینی دارند—بخش عمده بودجه نیروی هوایی را به خود اختصاص دادهاند، این ای-۱۰ تاندر بولت ۲ است که اکنون برای پیشبرد نبرد در نزدیکی قلمرو جمهوری اسلامی در تنگه هرمز به کار گرفته میشود. فرماندهی مرکزی ایالات متحده تأیید کرده که ای-۱۰ها در حال نابود کردن قایقهای تندرو سپاه پاسداران، سرنگونی پهپادهای سبک شاهد و حمله به اهداف زمینی هستند.
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک، در نشست ۱۹ مارس بر نقش این هواپیما در جناح جنوبی تأکید کرد و به توان آن برای نظارت مداوم اشاره کرد؛ جایی که سرعت بالا و ارتفاع زیاد در واقع نقطهضعف محسوب میشوند و ویژگیهای انعطافپذیری و استحکام ای-۱۰ آن را برای عملیات پاکسازی ایدهآل میسازد.
چندمنظوره بودن ای-۱۰ از ظرفیت حمل تسلیحات عظیم آن آغاز میشود. یک فروند وارثاگ میتواند تا ۷هزار کیلوگرم مهمات ترکیبی را در ۱۱ نقطه حمل کند. در مأموریتهای کنونی، این هواپیما به موشکهای هوا به زمین ماوریک برای حملات دقیق به قایقها یا خودروهای زرهی، راکتهای هدایت لیزری کمهزینه برای مقابله با پهپادها و قایقهای چابک، و موشکهای سایدوایندر برای نبرد هوایی یا مقابله با پهپاد مجهز است. همچنین میتواند بمبهای عمومی را با دقت بالا رها کند و مینگذاری انجام دهد. همه اینها علاوه بر توپ افسانهای ۳۰ میلیمتری جیاییو-۸ است که با نرخ ۳۹۰۰ گلوله در دقیقه شلیک میکند و با ۱۱۷۴ گلوله میتواند تقریباً هر زرهی، شناور کوچک، سازه یا نیروی انسانی را با انرژی تخریبی بالا منهدم کند.
هیچ هواپیمای بالثابت یا بالگرد دیگری چنین حجم آتش و انعطاف در تغییر نوع سلاح در یک مأموریت را ندارد. همچنین راکتهای آن برای نابودی پهپادها تنها بین ۲۵ تا ۳۵ هزار دلار هزینه دارند؛ در حالی که موشکهایی که یک اف-۳۵ برای هدف قرار دادن یک پهپاد ۲۰ هزار دلاری استفاده میکند، صدها هزار تا بیش از یک میلیون دلار قیمت دارند.
این انعطاف با توان بینظیر ای-۱۰ در هدفگیری، عقبنشینی پشت عوارض زمین و بازگشت سریع برای حمله مجدد تقویت میشود. جنگندههای سریع و ارتفاع بالا که از صدها مایل دورتر پرواز میکنند، سوخت زیادی مصرف کرده و معمولاً پس از یک حمله باید بازگردند. پهپادهای پیشرفته مانند امکیو-۹ ریپر نیز دوام پروازی دارند اما قدرت تخریبی و بقاپذیری ای-۱۰ را ندارند.
در مقابل، ای-۱۰ میتواند ساعتها در ارتفاع پایین پرواز کند، چندین هدف را درگیر کند، از دید دشمن خارج شود و دقایقی بعد دوباره وارد نبرد شود. این قابلیت در تلاشهای جاری برای شکستن کنترل ایران بر تنگه هرمز بسیار حیاتی است.
البته این هواپیما آسیبناپذیر نیست؛ اما استحکام فوقالعاده، زره تیتانیومی حدود ۵۴۰ کیلوگرمی در اطراف کابین، سامانههای چندلایه پشتیبان، و تجهیزات دفاعی مانند فلر و جنگ الکترونیک به آن امکان میدهد در محیطهایی فعالیت کند که برای سایر هواپیماها بسیار خطرناک است. پرواز در ارتفاع پایین و استفاده از عوارض زمین نیز به آن کمک میکند از رادارها و آتش دشمن در امان بماند.
ای-۱۰ از زمان نخستین آزمون واقعی خود در جنگ خلیج فارس ۱۹۹۱ عملکردی درخشان داشته است؛ بیش از ۸ هزار مأموریت انجام داد، صدها تانک و هزاران خودروی عراقی را نابود کرد و در عین حال آسیبهایی را تحمل کرد که هر هواپیمای دیگری را ساقط میکرد. در عملیات عراق و افغانستان نیز همواره بهعنوان بهترین پلتفرم پشتیبانی نزدیک هوایی شناخته شده است.
در مقابل، اف-۳۵ با وجود پیشرفته بودن، به دلیل آسیبپذیری، مشکلات فنی و عملکرد ضعیف در سرعتهای پایین، توان اجرای چنین مأموریتهایی را ندارد. این هواپیما مهمات بسیار کمتری حمل میکند و فاقد استحکام و انعطاف ای-۱۰ است.
از دیگر مزایای وارثاگ میتوان به تعداد پروازهای بیشتر در روز و هزینه عملیاتی کمتر از نصف اف-۳۵ اشاره کرد. اف-۳۵ اساساً برای پشتیبانی نزدیک طراحی نشده و ارتقاهای پرهزینه نیز این واقعیت را تغییر نخواهد داد.
با این حال، نیروی هوایی آمریکا همچنان قصد کنار گذاشتن این هواپیما را دارد. برنامههایی برای بازنشستگی کامل آن تا سال مالی ۲۰۲۶ مطرح شده، اما کنگره مانع کاهش تعداد آن به کمتر از ۱۰۳ فروند شده است.
در نهایت، با تشدید نبرد بر سر تنگه هرمز، ای-۱۰ که «منسوخ» خوانده میشد، بار دیگر نشان میدهد که در میدان نبرد مدرن، دوام، اطمینانپذیری و توان حضور در خط مقدم همچنان تعیینکننده هستند.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: مایک فردنبرگ در حوزه فناوری نظامی و مسائل دفاعی با تأکید بر اصلاحات دفاعی مقاله مینویسد. او دارای مدرک کارشناسی مهندسی مکانیک و کارشناسی ارشد مدیریت عملیات تولید است.
