در تازهترین گزارش سالانه عفو بینالملل، آمار اجرای احکام جهانی اعدام در سال ۲۰۲۴ به بالاترین میزان خود طی نزدیک به یک دهه اخیر رسیده و رژیم چین با اعدام سالانه هزاران نفر، بزرگترین اجراکننده حکم اعدام در جهان است.
عفو بین الملل در گزارش خود در روز سهشنبه، ۸ آوریل ضمن بیان این خبر اعلام کرده است بدون در نظر گرفتن تعداد آمارها در چین، میتوان گفت که سه کشور ایران، عربستان سعودی و عراق بیش از ۹۰ درصد این اعدامها را به خود اختصاص دادهاند.
همچنین، اعدامها در دو کشور کره شمالی و ویتنام نیز در این آمار لحاظ نشدهاند، چراکه این کشورها هم بهطور گستردهای از مجازات اعدام استفاده میکنند.
عفو بینالملل در ادامه گزارش خود افزوده است چین، ایران، عربستان، عراق و یمن در صدر کشورهایی قرار دارند که بیشترین اعدامها را در سال گذشته داشتند.
چین کمونیستی «رهبر جلادان جهان»
سال گذشته عفو بینالملل با اشاره به اعدام هزاران نفر در چین، این رژیم را «رهبر جلادان جهان» نامیده و افزوده بود مقامات رژیم چین به اعدام هزاران نفر در هر سال ادامه میدهد، اما آمار مشخص اعدامیها تحت عنوان اطلاعات محرمانه دولتی در چین طبقهبندی میشود، به همین دلیل عفو بینالملل در آمار خود نتوانست رقم اعدامیها در چین را بیاورد.
فعالان حقوق بشر میگویند که یکی از دلایل پنهان نگاه داشتن موارد اعدام به نوع اعدامها در این کشور مربوط میشود که در آن، محکومان به اعدام و زندانیان عقیدتی تحت عمل برداشت اجباری اعضای بدن قرار میگیرند.
دانشگاه ملی استرالیا در تحقیقی اعلام کرد که چین محکومان به اعدام را درحالیکه زنده هستند، تحت عمل جراحی قلب و ریه برای پیوند اعضا به بیماران دیگر قرار میدهد.
دو ون، مدیر سابق اداره مشاوره حقوقی دولت منطقه خودمختار مغولستان داخلی در چین، قبل از عزیمت به خارج از کشور و سکونت در بلژیک در سال ۲۰۲۳، به اشتباه به دست حزب کمونیست چین به مدت ۱۲ سال زندانی شد.
او در گفتگویی با بخش چینی زبان اپک تایمز به تشریح اتفاقاتی که بر زندانیان محکوم به اعدام و زندانیان عقیدتی شامل تمرینکنندههای روش معنوی فالون گونگ پرده پرداخت و گفت که زندانیان محکوم به اعدام در زندانها با داروی بیهوشی تحت عمل برداشت اجباری اعضای بدن قرار میگیرند. در این میان اگر پروسه تطبیق عضو بدن یکی از زندانیان صرفنظر از سنگین یا سبک بودن جرم، موفقیتآمیز باشد، باز هم اعدام میشود.
او برداشت اجباری اعضای بدن در زندانهای چین را مصداق «قتل سفارشی» نامید و افزود که تمرینکنندگان فالون گونگ نیز به دلیل اینکه بدنی سالمتر دارند، حزب کمونیست چین آنها را تحت عمل برداشت اجباری اعضای بدن قرار میدهند.
ایران ۶۴ درصد اعدامهای ثبتشده در جهان را دارد
به گفته این سازمان مدافع حقوق بشر، ایران، عراق و عربستان سعودی در سال ۲۰۲۴ مجموعاً ۱۳۸۰ مورد اعدام را ثبت کردهاند.
آگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، در این زمینه گفت که «افرادی که جرات کردهاند با مقامات مقابله کنند، با شدیدترین و بیرحمانهترین مجازاتها مواجه شدهاند؛ بهویژه در ایران و عربستان سعودی که از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای خاموش کردن صداهای انتقادی استفاده کردهاند.»
ایران با اعدام ۹۷۲ نفر، ۱۱۹ نفر بیشتر از سال گذشته را اعدام کرده است که معادل ۶۴درصد از مجموع اعدامهای ثبتشده در سطح جهان در این سال را تشکیل میدهد.
عراق تعداد اعدامهای خود را به طور چشمگیری افزایش داده و آن را از حداقل ۱۶ به ۶۳ مورد اعدام رسانده است.
عربستان سعودی نیز اعدامهای خود را دو برابر کرده و از ۱۷۲ مورد به ۳۴۵ اعدام در سال ۲۰۲۴ افزایش داده است.
سازمان عفو بینالملل هشدار داده است که در برخی کشورها از جمله ایران و عربستان سعودی، مجازات اعدام به ابزاری برای سرکوب فعالان سیاسی، معترضان، حقوقدانان و اقلیتهای قومی تبدیل شده است. بهویژه در ایران، پس از خیزش «زن، زندگی، آزادی»، تعدادی از افراد از جمله یک جوان با معلولیت ذهنی، پس از محاکمههای ناعادلانه و اعترافات تحت شکنجه، اعدام شدهاند.
گزارش عفو بینالملل درباره اعدامها در ایران نشان میدهد که بلوچها با وجود اینکه تنها پنج درصد از جمعیت کشور را تشکیل میدهند، اما حداقل ۱۰ درصد از اعدامشدگان را به خود اختصاص دادهاند. در کنار افزایش تبعیضها علیه مهاجران افغانستانی در ایران، تعداد اعدامهای اتباع افغانستان نیز به طور چشمگیری سه برابر شده و از ۲۵ نفر در سال ۲۰۲۳ به ۸۰ نفر در سال ۲۰۲۴ رسیده است که نیمی از این اعدامها به گفته جمهوری اسلامی به اتهام جرائم مربوط به مواد مخدر بوده است.
دستاوردهای جنبشهای حقوق بشری
با وجود وضعیت نگرانکننده اعدامها، عفو بینالملل بر دستاوردهای مثبت جنبشهای حقوق بشری تأکید کرده است. بهعنوان مثال، زیمبابوه در سال ۲۰۲۴ مجازات اعدام را برای جرایم عادی لغو کرد و در مالزی اصلاحات قضائی موجب کاهش تعداد افراد در صف اعدام شد.
در ژاپن، هاکامادا ایوائو که پنج دهه را در انتظار اجرای حکم اعدام گذرانده بود، پس از تجدیدنظر تبرئه شد. همچنین در ایالات متحده، راکی مایرز از آلاباما که بهدلیل نواقص جدی در روند دادرسی محکوم به اعدام شده بود، بهواسطه تلاشهای خانواده و فعالان حقوق بشری از مجازات اعدام نجات یافت.
آگنس کالامار، دبیرکل عفو بینالملل، در اینباره گفت که «وقتی مردم اولویت خود را بسیج برای لغو اعدام قرار میدهند، واقعاً نتیجه میگیرند. با وجود اقلیتی از رهبران که مصمم به سوءاستفاده از اعدام هستند، وضعیت در حال تغییر است؛ فقط مسئله زمان است تا جهان از شر داربستهای اعدام خلاص شود.»
