کارشناسان میگویند خروج امارات از اوپک میتواند نظم سهمیهبندی تولید نفت را تضعیف کند، معاملات مستقیم نفتی را بیشتر کند و در آینده—اگر تنشها در تنگه هرمز کمتر شود—باعث فشار بر قیمتها شود.
امارات متحده عربی اعلام کرده از اوپک خارج میشود؛ یعنی یکی از مهمترین تولیدکنندگان نفت در خلیج فارس دیگر به قوانین سهمیهای این سازمان پایبند نخواهد بود. این تصمیم از اول مه اجرا میشود.
اوپک بیش از ۶۰ سال تلاش کرده با محدود کردن تولید نفت، قیمتها را بالا نگه دارد. اما حالا این سؤال مطرح است که آیا این سازمان هنوز هم میتواند مثل گذشته بازار را کنترل کند یا نه.
اینکه آیا تأثیر فوری بر قیمتها بهدلیل شوکهای ژئوپلیتیکی فعلی محدود خواهد بود، و اینکه پیامدهای بلندمدت برای اوپک ممکن است قابلتوجه باشد.
عصر جدید انرژی
در بیانیهای دولتی که در ۲۸ آوریل توسط خبرگزاری رسمی امارات (وام) منتشر شد، این کشور اعلام کرد بهدنبال ایفای «مسئولیت حاکمیتی در عصر جدید انرژی» است.
دولت امارات گفته میخواهد در «دوران جدید انرژی» نقش مستقلتری داشته باشد. به گفته آنها، بازار انرژی هنوز با نوسانات زیادی روبهرو است—بهویژه بهدلیل جنگ ایران و خطرات در تنگه هرمز—اما در بلندمدت تقاضای جهانی برای انرژی همچنان رو به افزایش است.
امارات ظرفیت تولید بالایی دارد و اگر محدودیتهای اوپک را کنار بگذارد، میتواند نفت بیشتری تولید کند.
گزارش سالانه اوپک در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد ذخایر اثباتشده نفت خام در کشورهای عضو اوپک در پایان سال ۲۰۲۴ حدود ۱.۲۴۱ تریلیون بشکه بوده، در حالی که ذخایر جهانی به ۱.۵۶۷ تریلیون بشکه میرسد.
چشمانداز ترامپ
ساموئل فورفاری، مقام ارشد پیشین در اداره کل انرژی اتحادیه اروپا، به اپکتایمز گفت اقدام امارات نشانه آغاز عصر جدیدی از ژئوپلیتیک انرژی است که «به سوختهای فسیلی افتخار میکند.»
او گفت: «هرچه بیشتر، تولیدکنندگان نفت—از جمله صنعت نفت—به این نتیجه میرسند که باید با صدای بلند بگویند سوختهای فسیلی برای آینده ما ضروری هستند و کسی که آنها را به این کار تشویق کرده، دونالد ترامپ است.»
رویکرد «حفاری کن، بیشتر حفاری کن» دونالد ترامپ در حوزه انرژی، فضای بحث را تغییر داده و بیان مزایای سوختهای فسیلی را برای تولیدکنندگان آسانتر کرده است.
ترامپ در ۲۹ آوریل از تصمیم امارات استقبال کرد و گفت این اقدام میتواند به کاهش قیمت نفت کمک کند.
فورفاری گفت: «اوپک یک کارتل است. آنها دوست ندارند کارتل نامیده شوند، اما در واقع کارتل هستند، چون میتوانند بیشتر تولید کنند اما برای بالا نگه داشتن قیمت این کار را نمیکنند.»
او افزود امارات توان تولید بسیار بیشتری دارد، اما به دلیل سهمیههای اوپک محدود شده است.
به گفته او، امارات میتواند روزانه حدود ۱.۳ تا ۱.۵ میلیون بشکه به تولید خود اضافه کند، اما محدودیتهای اوپک مانع آن بوده است.
او افزود: «امارات تصمیم گرفته خارج شود تا تولید را افزایش دهد، چون بازار به نفت بیشتری نیاز دارد. از سوی دیگر، آمریکا اکنون با تولید روزانه ۱۵ میلیون بشکه، بزرگترین تولیدکننده نفت جهان است.»
به گفته او، این یکی از دلایل اصلی خروج امارات بوده، همراه با این درک که جهان تغییر کرده و کنترل بازار نفت دیگر مانند گذشته ممکن نیست.
او افزود که تولیدکنندگان بزرگ از جمله ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی، ونزوئلا، لیبی، الجزایر، نیجریه، گینه استوایی، کنگو و گابن همچنان در اوپک باقی ماندهاند.
حق حاکمیتی برای خروج
اوپک پیش از این نیز اعضایی را از دست داده است و کشورها حق حاکمیتی برای خروج دارند و نیازی به تأیید دیگران نیست.
برای نمونه، قطر در سال ۲۰۱۹ برای تمرکز بر گاز از اوپک خارج شد، اکوادور در سال ۲۰۲۰ و آنگولا در ژانویه ۲۰۲۴ بهدلیل اختلاف بر سر سهمیه تولید از این سازمان خارج شدند.
اندونزی نیز چندین بار عضویت خود را تعلیق و دوباره فعال کرده است.
آمریکا و اسرائیل
ملیحه بنگالی، مدیر شرکت شرکت امبی کامودیتیز کپیتال گفت خروج امارات را باید در چارچوب تغییر اتحادهای منطقهای تحلیل کرد.
او گفت: «امارات پس از توافقهای ابراهیم در سال ۲۰۲۰ بهتدریج از منطقه فاصله گرفته و اکنون بیشتر به آمریکا و اسرائیل نزدیک شده است. این جنگ این روند را تثبیت کرده است.»
او افزود: «در هفتههای اخیر شاهد نزدیکی عربستان به پاکستان و ترکیه بودهایم که به معنای نزدیکی بیشتر به مصر، چین و ایران است؛ همین موضوع باعث شده امارات مسیر مستقل خود را دنبال کند.»
امین اسلم، مدیر شرکت دکاربئون گفت خروج امارات بیشتر یک موضوع اقتصادی است تا سیاسی.
او گفت: «سالها در امارات زندگی کردهام و در صنعت انرژی فعالیت داشتهام؛ این تصمیم مدتها در حال شکلگیری بود.»
او به افزایش ظرفیت شرکت ملی نفت ابوظبی اشاره کرد که به حدود ۴.۵ میلیون بشکه در روز رسیده و هدف ۵ میلیون بشکه تا سال ۲۰۲۷ را دنبال میکند؛ در حالی که تولید واقعی بهدلیل محدودیتهای اوپک زیر ۳ میلیون بشکه باقی مانده است.
او افزود: «این فاصله دیر یا زود باید برطرف میشد» و پیشبینی کرد افزایش عرضه امارات در بلندمدت میتواند بر قیمتها فشار کاهشی وارد کند.
امارات بزرگتر از اوپک شده است
اسلم گفت نفوذ اوپک کاهش یافته و سهم آن از تولید جهانی به زیر ۴۰ درصد رسیده است. او افزود خروجهای پیاپی اعضا قدرت قیمتگذاری این سازمان را تضعیف کرده است.
او گفت: «اکنون امارات هم خارج شده است؛ هر خروجی بخشی از قدرت این کارتل را کاهش میدهد.»
او افزود امارات خود را برای فعالیت مستقل آماده کرده و نفت «مربان» را بهعنوان شاخص مستقل عرضه میکند و خریداران بزرگی مانند هند و چین مستقیماً از آن خرید میکنند.
او گفت: «این فقط خروج امارات از اوپک نیست؛ به نظر من، امارات از اوپک عبور کرده است.»
آزادی در معاملات نفتی
وینس استنزیونه، مدیر شرکت فرست اینفورمیشن گفت نفوذ اوپک بهدلیل رشد تولید نفت شیل آمریکا، انرژیهای تجدیدپذیر و عدم پایبندی برخی اعضا کاهش یافته است.
او گفت خروج امارات نشاندهنده کاهش مزایای عضویت در اوپک است و به این کشور آزادی بیشتری برای تعیین قیمت و انجام معاملات دوجانبه میدهد.
او افزود: «در کوتاهمدت قیمتها بیشتر تحت تأثیر ریسکهای ژئوپلیتیکی هستند؛ اما در بلندمدت این تصمیم میتواند بر قیمتها فشار وارد کند.»
او تأکید کرد: «انتظار ندارم امارات بازار را با نفت ارزان اشباع کند؛ اما اکنون این کشور آزادی دارد بدون محدودیت سهمیهها، قراردادهای نفتی دوجانبه منعقد کند.»
