آدامسهای کافئیندار در جیب جا میگیرند و برای افرادی که با هدف افزایش تمرکز ذهنی یا توان جسمانی به دنبال مصرف مقدار مشخصی کافئین هستند انتخاب خوبی محسوب میشوند.
تریش وترل گاهی از آدامس کافئیندار استفاده میکند. این آدامسها به او انرژی فوری میدهند و باعث بیقراری و اضطراب هم نمیشوند. او معمولاً قبل از تمرینات کراسفیت- ترکیبی از وزنهبرداری سنگین و تمرینات هوازی- از این آدامسها استفاده میکند.
او به اپک تایمز گفت: «اگر احساس خستگی کنم، آدامس میجوم و همین کمک میکند که تمرینم را به اتمام برسانم. آدامس کافئیندار همان انرژی فوری و مختصری را که لازم دارم در اختیارم میگذارد.»
آدامسهای کافئیندار در سالهای اخیر به یک ترند پرطرفدار تبدیل شده و در بین نوجوانان هم رواج پیدا کردهاند.
دکتر هانا هییز، رئیس بخش سمشناسی بیمارستان کودکان نیشنواید در آمریکا، به اپک تایمز گفت: «خانمی به من گفت که پسر دبیرستانیاش اغلب با دوچرخه به پمپ بنزین میرود تا آدامس کافئیندار بخرد.»
فروش سالانه آدامسهای کافئیندار در سطح جهان به حدود ۳۲۰ میلیون دلار میرسد و پیشبینی میشود که تا سال ۲۰۳۳ با نرخ رشد ۷.۲ درصد در سال به رقم تقریبی ۱.۳۷ میلیارد دلار برسد. افزایش توجه به سلامتی، رواج فعالیتهای ورزشی و تناسب اندام و تمایل به تأمین انرژی فوری و آسان از جمله دلایل اصلی این روند هستند. در این گزارش آمده است که بسیاری از مصرفکنندگان آگاه به دلیل نگرانی از مصرف قند و مشکلات گوارشی از نوشیدنیهای انرژیزا به آدامسهای انرژیزا روی آوردهاند.
آدامسهای کافئیندار در جیب جا میگیرند. از اینرو، برای دانشآموزان، کارمندان پرمشغله و ورزشکارانی که با هدف افزایش توان ذهنی یا جسمانی به دنبال مصرف مقدار مشخصی کافئین هستند انتخاب خوبی محسوب میشوند. با اینحال، فواید و ایمنی آدامسهای کافئیندار مشابه نوشیدنیهای انرژیزا و قهوه بوده و ایمنی آنها تا حد زیادی به شخص مصرفکننده و نحوه مصرف بستگی دارد.
تقویت انکارپذیر عملکرد
دلیل اینکه چرا ورزشکارها مانند دانشآموزان دبیرستانی مورد نظر دکتر هییز به آدامس کافئیندار علاقه دارند واضح است. این آدامسها دراصل برای نیروهای نظامی و با هدف تقویت انرژی آنها طراحی شده و حالا به سوژه محبوب پژوهشهای علمی بدل شدهاند، زیرا گفته میشود که از سایر منابع کافئین بهتر هستند.
جویدن آدامس به جذب سریعتر کافئین از طریق دهان و دستگاه گوارش کمک میکند، اما نوشیدنیها معمولاً بهصورت تدریجی مصرف میشوند. از اینرو، آدامس برای دریافت انرژی فوری در فعالیتهای مختصر و پرتحرک انتخاب بهتری است. آدامس همچنین نسبت به کپسولهای کافئیندار عوارض گوارشی کمتری دارد.
براساس مطالعهای که در نشریه پیشگامان تغذیه انتشار یافته است، جذب سریع کافئین در جریان خون و بافتهای بدن موجب افزایش سرعت واکنش عضلات و افزایش قدرت میشود.
نویسندگان تأکید کردهاند که نباید از تحریک گیرندههای تلخی بعد از جویدن آدامس کافئیندار غافل شد. کافئین بهطور مشخص به گیرندههای تلخی دهان متصل شده و نواحی مرتبط با کنترل حرکتی و پردازش هیجانی را تحریک میکند؛ فرایندی که سطح برانگیختگی را افزایش داده و عملکرد ما را در انجام تمرینات مقاومتی بهبود میبخشد.»
یک مطالعه مروری سیستماتیک که در نشریه مواد مغذی انتشار یافته نشان میدهد که اگر ۵ تا ۱۰ دقیقه قبل از تمرین آدامس کافئیندار بجوید، سطح کافئین خون در طول ورزش به شکل قابلتوجهی افزایش مییابد. غلظت کافئین حدود ۴۰ دقیقه بعد از جویدن به اوج میرسد، اما رسیدن به غلظت حداکثری کافئین با مصرف قهوه بین ۱۵ دقیقه تا ۲ ساعت به طول میانجامد.
این مطالعه مروری با بررسی ۳۲ پژوهش مرتبط با عملکرد ورزشی نشان داده که جویدن آدامس کافئیندار قبل از تمرین باعث بهبود استقامت، سرعت دویدن، توان پاها و عملکرد کلی در ورزشهای تخصصی میشود. این آدامسها همچنین احساس خستگی را در ورزشکارها به حداقل میرسانند.
یافتهها در رابطه با عملکرد انفجاری- مانند پرش در والیبال- چابکی- تغییر جهت یا سرعت حرکت- تعادل و احساس درد متفاوت هستند.
نتایج مطالعاتی که تأثیر آدامس کافئیندار بر عملکرد شناختی را بررسی کردهاند ضدونقیض بوده است. پژوهشگران این تفاوت را به دوز مصرفی و واکنش فردی نسبت دادهاند. از سه مطالعهای که عملکرد شناختی را بررسی کردهاند، دو مورد از بهبود زمان واکنش در ورزشهایی مانند پرتاب وزنه و دو سرعت خبر دادهاند و مطالعه سوم به تأثیر شناختی قابلتوجهی دست نیافته است.
همه به یک شکل واکنش نشان نمیدهند
دکتر هییز میگوید: «کافئین فارغ از شکل مصرف با اثرات بالینی خاصی همراه است. کودکان خردسال دچار بیقراری شده و سالمندان با هوشیاری بیشازحد و اختلال خواب مواجه میشوند.»
او افزود که واکنش افراد نسبت به کافئین مثل هم نیست، اما مسمومیت ناشی از آن معمولاً خفیف است و خودبهخود برطرف میشود.
کافئین به واسطه فعالسازی دستگاه عصبی سمپاتیک عمل میکند. این فرایند، که به واکنش «ستیز یا گریز» معروف است، سبب ترشح آدرنالین میشود که ضربان قلب را افزایش میدهد و باعث میشود که مجاری تنفسی برای بهبود تنفس و جذب اکسیژن گشادتر شوند و اثرات فیزیولوژیک دیگری هم دارد.
در مطالعه مروری فوق آمده است که نتایج غیرقابلپیشبینی مصرف کافئین از آنجا نشأت میگیرند که فعالسازی دستگاه عصبی سمپاتیک در همه افراد یکسان نیست. پژوهشگران میگویند ژنتیک، وضعیت سلامتی و حتی تجربیات روانی گذشته باعث میشوند که واکنش فرد به کافئین مانند شخصیت او منحصربهفرد باشد.
کافئین در بعضی از افراد احساس اضطراب و تنش را افزایش میدهد و با تحریک بیشازحد دستگاه عصبی سمپاتیک باعث افت عملکرد شناختی میشود.
یک فنجان قهوه حدود ۱۰۰ میلیگرم کافئین دارد که معادل سقف مصرف روزانه نوجوانان ۱۲ تا ۱۸ ساله است. براساس دستورالعمل آکادمی روانپزشکی کودکان و نوجوانان آمریکا، کودکان زیر ۱۲ سال نباید کافئین مصرف کنند. حداکثر میزان مجاز مصرف روزانه بزرگسالان هم ۴۰۰ میلیگرم است.
اگر بیش از مقادیر فوق از آدامس کافئیندار استفاده کنید، با افزایش ضربان قلب و بروز عوارض مشابه قهوه مواجه خواهید شد. مطالعه نشریه علوم ورزشی، پزشکی و توانبخشی بیامسی نشان داده که بدنسازها در پی مصرف آدامس کافئیندار با افزایش حجم ادرار و تشدید خطر کمآبی مواجه میشوند.
میزان کافئین موجود در هر دانه آدامس بسته به برند آن از ۵۰ تا ۱۲۵ میلیگرم متغیر است. به گزارش گروث مارکت ریپورتس، دستکم ۲۰ شرکت تولیدکننده آدامس انرژیزا بهصورت آنلاین و در بازارهای مختلف فعالیت دارند.
احتیاط در مصرف کافئین
دکتر هییز میگوید افراد در هر سنی باید نسبت به مصرف زیاد کافئین محتاط باشند، بهویژه اگر قرار است از آدامس کافئیندار به همراه سایر منابع کافئین استفاده کنند. محصولی مانند آدامس بیضرر به نظر میرسد، اما واقعیت چیز دیگری است. این مسئله بهویژه در مورد کودکان اهمیت بیشتری دارد.
او میگوید: «آدامس جزو اقلام خوراکی است و اگر کسی از وجود کافئین بیخبر باشد، ممکن است ناخواسته در معرض مقدار زیادی از این ترکیب قرار بگیرد. توصیه من این است که اگر از محصولات انرژیزای حاوی کافئین استفاده میکنید، آنها را جدا از سایر خوراکیها نگهدارید تا جلوی اشتباهات احتمالی را بگیرید.»
براساس مطالعهای که با همکاری دکتر هییز انجام گرفته و در نشریه سمشناسی پزشکی انتشار یافته است، گزارشات مربوط به مواجهه کودکان با پودرها و دانههای کافئیندار در مراکز کنترل مسمومیت آمریکا در فاصله سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳ ششبرابر شده و رشد ۶۳۳ درصدی داشته است. این محصولات که کودکان آنها را با خوراکی اشتباه میگیرند، دومین عامل بروز پیامدهای حاد پزشکی بوده و ۷ درصد از کل گزارشات این مراکز را به خود اختصاص دادهاند.
نشریه لنست نیز از پرونده پسر ۱۳سالهای گفته که بعد از جویدن دو بسته آدامس انرژیزا در عرض ۴ ساعت با علائم بیقراری، پرخاشگری، دلدرد و احساس سوزنسوزن شدن در ناحیه پا در بیمارستان بستری شد.
هییز میگوید آدامس کافئیندار در مطالعات او بهندرت باعث مسمومیت شده است، اما با توجه به افزایش محبوبیت این محصول احتمال میرود که این آمار در آینده افزایش پیدا کند.
او برای پیشگیری از بروز مسمومیت ناشی از آدامس و سایر محصولات کافئیندار توصیه میکند که برچسبها را با دقت بخوانید، در مصرف این اقلام زیادهروی نکنید، آنها را در جای مناسب- بهویژه اگر بچه کوچک دارید- نگهدارید و برای خودتان و فرزندانتان سقف تعیین کنید.
هییز میگوید: «با این محصولات باید مثل دارو رفتار کنید، زیرا مثل دارو عمل میکنند. در بیمارستانها از کافئین برای تحریک دستگاه عصبی مرکزی و دستگاه تنفسی نوزادان نارس استفاده میشود.»
به گفته سازمان غذا و داروی آمریکا، شرکتهای تولیدکننده مواد غذایی موظف هستند که میزان کافئین را روی برچسب محصول درج کنند. با اینحال، تشخیص وجود کافئین و مقدار آن در بعضی از محصولات دشوار است. در مورد اقلامی مانند شکلات چیپسی که مواد تشکیلدهنده آنها حاوی کافئین هستند، الزامی برای اشاره به کافئین وجود ندارد و مسئولیت این کار برعهده تولیدکنندگان است. حتی قهوه بدون کافئین هم مقدار اندکی کافئین دارد.
مزایای آدامس کافئیندار
آدامس کافئیندار در خوشبو کردن دهان بهتر از قهوه عمل میکند. همچنین آدامسهای ویژهای در بازار داریم که حاوی ویتامینها یا عصارههای گیاهی هستند.
به گزارش گروث مارکت ریپورتس، این محصولات پرکاربرد به احتمال فراوان در قفسه فروشگاهها جایگاه ثابت پیدا خواهند کرد.
در این گزارش آمده است: «افزایش آگاهی مردم نسبت به سلامتی، رواج فعالیتهای ورزشی و تناسب اندام، تمایل روزافزون مردم به تأمین انرژی آسان و فوری و اجتناب از نوشیدنیهای سنتی کافئیندار به دلیل نگرانی از مصرف قند و ناراحتیهای گوارشی مهمترین عوامل رشد این بازار بودهاند.»
