نوزدهمین نمایشگاه بینالمللی نفت تهران، جمعهی هفتهی گذشته در حالی به پایان رسید که تعداد شرکتهای چینی حاضر در این نمایشگاه نسبت به دورهی پیشین، افزایشی ۲ برابری داشت.
حضور پررنگ پیمانکاران چینی در حالی بود که جای خالی غولهایی همچون «شِل» و «بریتیش پترولیومِ» انگلیس، «توتالِ» فرانسه، «انیِ» ایتالیا، «گازپروم» و «پتروناس» مالزی، و بسیاری دیگر از پیمانکاران مطرح نفت و گاز جهان احساس میشد.
تحریمهای بینالمللی علیه ایران در سالهای اخیر موجب عقبنشینی شرکتهای معتبر جهان از صنایع نفت ایران شده و عرصهی این تجارت پرسود به ناچار برای شرکتهای چینی باز مانده است.
چینیها که طی این سالها، در مقیاسی گسترده و فراگیر بازار ایران را با کالاهای بیکیفیت خود قبضه کردند، با تشدید تحریمهای بینالمللی فرصت را برای حضور در همهی زمینههای مشمول تحریم مغتنم شمردند.
آمارهای سال گذشتهی میلادی گویای رقم ۴۰ میلیارد دلاری مبادلات تجاری ایران و چین است که در مقایسه با بیست سال گذشته، ۱۰۰ برابر شده است.
در این راستا، چشمبادامیها که شرایط ورود به صنعت نفت ایران را نیز مهیا دیدند، دولت ایران را قانع کردند که توانایی اجرای پروژههای نفت و گاز این کشور را دارند، چرا که پول و تخصص مورد نیاز در این زمینه دارا هستند. ادعایی که چندی بعد خلاف آن اثبات شد.
پیمانکاران چینی که از ۶ سال پیش، قرارداد چندین پروژهی نفتی ایران، از جمله میدان نفتی آزادگان جنوبی، فاز ۱۱ پارس جنوبی، یادآوران، آزادگان شمالی و پارس شمالی، به ارزش بیش از ۴۰ میلیارد دلار را با ایران منعقد کردند، با سوء عملکرد، وقتکشی و تاخیر بسیار در توسعهی این میادین نفت و گاز، موجبات نارضایتی مقامات صنعت نفت ایران را فراهم ساختند.
وزارت نفت ایران پساز مشاهدهی خلف وعدهی چینیها، ابتدا قرارداد خود با پیمانکار بزرگترین فاز پارس جنوبی یعنی فاز ۱۱ را فسخ کرد. پروژهای که زمانی قرار بود شرکتهایی نظیر توتال و پتروناس مالزی مجری آن باشند، با گذشت ۶ سال از امضای توافق با پیمانکار چینی پیشرفت چندانی نکرده بود.
پس از ناکام ماندن اهداف فاز ۱۱ پارس جنوبی، نوبت به فسخ قراردادهای دیگر رسید. تاخیر چند ساله در توسعهی میدان مستقل گازی پارس شمالی و نیز یک میدان نفتی بزرگ در آزادگان جنوبی، وزارت نفت را ناگزیر به فسخ توافقنامههای مربوطه کرد.
در هفتهی گذشته نیز با تصمیم وزیر نفت ایران، شرکت «CNPCI» چین، بهعلت قصور در اجرای اهداف طرح توسعهی میدان مشترک آزادگان جنوبی بر اساس زمانبندی، از این پروژه کنار گذاشته شد.
اما با وجود نارضایتیها از عملکرد چین، تداوم تحریمهای بینالمللی دولت ایران را ناگزیر به ادامهی همکاری با این کشور کرده و این آگاهی از این امر، موجب حضور پررنگ چین در نمایشگاه بینالمللی نفت امسال شد.
در نمایشگاه امسال، شرکتهای چینی گمنامی که حتی دارای یک تارنمای اینترنتی ساده هم نبودند، به امید تصاحب سهمی از این سفره خود را به تهران رسانده بودند.
زنگنه که در تلاش برای مذاکره با شرکتهای بینالمللی مطرح در سطح جهان است، در حاشیهی نمایشگاه دربارهی ادامهی همکاری با چین گفت: « ما قصد پاکسازی چینیها در صنعت نفت را نداریم، ضمن آنکه صنعت نفت ایران آمادهی همکاری با هر شرکتی است که بخواهد در ایران کار کند.»
«جلیل جعفری بنه» عضو کمیسیون انرژی مجلس، دربارهی خلع ید پیمانکار چینی از طرح توسعهی میدان آزادگان جنوبی اظهار کرد: «اقدام وزیر نفت اقدام بسیار درست و بهجایی بود، چرا که چینیها از وضعیت تحریمها علیه ایران سوء استفاده میکردند و بهرغم داشتن قابلیتها، از این ظرفیتها استفاده نکردند و به اصطلاح بازی میکردند.»
در این میان، پیشرفت روند مذکرات هستهای و بهبود روابط ایران با غرب که منجر به کاهش یا لغو تحریمها علیه ایران میشود، میتواند نقش حیاتی در تحول صنعت نفت ایران داشته باشد. تحولی که نهتنها دست چین را از صنعت نفت و گاز ایران قطع میکند، بلکه زمینهی سرمایهگذاری معتبرترین شرکتهای غربی را دوباره فراهم میسازد.
اپکتایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر میشود.
