با آغاز نشستهای سالانه سیاسی حزب کمونیست چین در این هفته، غیبت یک مقام کلیدی در صحنه نشست عالیترین نهاد مشورتی این رژیم توجه تحلیلگران سیاسی را به خود جلب کرده است.
این نشستها که با عنوان «دو نشست» شناخته میشوند، در روز چهارشنبه ۴ مارس در پکن آغاز شد و انتظار میرود یک هفته ادامه یابد.
این رویداد دو نهاد اصلی سیاسی چین را گرد هم میآورد: «کنگره ملی خلق» بهعنوان نهاد قانونگذاری، و «کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین» بهعنوان نهاد مشورتی، تا اولویتهای سیاستی سال آینده را تعیین کنند.
در همین حال، فراتر از دستور کار رسمی، نحوه چیدمان صندلیهای مقامات ارشد و ترکیب کادر رهبری بحثهایی را میان تحلیلگران درباره سیاستهای نخبگان در حزب کمونیست چین برانگیخته است.
فاصله گرفتن از سنت
برای دههها، وزیر «اداره کار جبهه متحد» رژیم چین، (نهادی که فعالیتهای مرتبط با نفوذ و جاسوسی در خارج از کشور را نظارت میکند)، معمولاً به طور همزمان سمت نایبرئیسی کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین را نیز بر عهده داشته است.
این ترتیب نشاندهنده پیوند نهادی نزدیک میان سیستم جبهه متحد و کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین است؛ نهادی که به عنوان بستری سیاسی برای تلاشهای حزب کمونیست چین در زمینه نفوذ و ائتلافسازی عمل میکند.
با این حال، امسال لی گانجی، رئیس کنونی جبهه متحد، در ساختار رهبری کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین دیده نمیشود.
یک تحلیلگر مستقر در چین که سالها تحولات مربوط به جابهجایی مقامات ارشد حزب کمونیست چین را دنبال کرده است، به اپک تایمز گفت: «وزیر جبهه متحد تقریباً همیشه وارد رهبری کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین میشود. طی چند دهه گذشته این موضوع به یک سازوکار نهادی نسبتاً ثابت تبدیل شده است.»
بر اساس اطلاعات عمومی منتشرشده از نشست فعلی کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین، نام لی گانجی در فهرست اعضای این نهاد مشورتی دیده نمیشود، در حالی که عضویت در آن پیششرط ضروری برای تصدی سمت نایبرئیسی است.
این تحلیلگر گفت: «وقتی آن را در چارچوب سنتهای تثبیتشده انتصابات حزبی نگاه کنیم، این موضوع بهوضوح غیرعادی است.»
جابهجایی غیرمعمول
ریشه این وضعیت به یک جابهجایی غیرمعمول در میان مقامات در سال گذشته بازمیگردد.
در آوریل ۲۰۲۵، اعضای دفتر سیاسی شی تایفنگ و لی گانجی عملاً جایگاههای خود را با یکدیگر عوض کردند. شی از ریاست اداره کار جبهه متحد به ریاست «اداره سازماندهی» منتقل شد، در حالی که لی در جهت مخالف حرکت کرد و مسئولیت جبهه متحد را بر عهده گرفت.
اداره سازماندهی حزب بر انتصابات و ارتقاها در سراسر دولت، ارتش و بوروکراسی حزبی نظارت میکند و به همین دلیل یکی از تأثیرگذارترین نهادها در نظام سیاسی حزب کمونیست چین به شمار میرود.
یک سردبیر باسابقه رسانهای چینی به اپک تایمز گفت: «هر کسی که اداره سازماندهی را اداره کند، در واقع دروازهای را کنترل میکند که از طریق آن کادرها میتوانند ارتقا پیدا کنند یا سقوط کنند.»
از این منظر، این سردبیر گفت انتقال لی از اداره سازماندهی به حوزه جبهه متحد به طور گسترده به عنوان کاهش نفوذ سیاسی او تلقی شده است.
این جابهجایی همچنین پیوند سنتی میان سیستم جبهه متحد و کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین را برهم زد.
در گذشته، وزیر جبهه متحد معمولاً به نخستین نایبرئیس این نهاد مشورتی تبدیل میشد و به عنوان پل ارتباطی میان این دو نهاد عمل میکرد.
این سردبیر گفت: «کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین مدتهاست که صحنه مهمی برای کار جبهه متحد حزب بوده است و حضور وزیر جبهه متحد در رهبری این نهاد برای دههها یک سازوکار تثبیتشده بوده است.»
با این حال، از زمانی که لی مسئولیت جبهه متحد را بر عهده گرفته، در ساختار کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین قرار نگرفته است و از آنجا که نایبرئیس ابتدا باید به عنوان عضو این نهاد منصوب شود، نبود نام لی در فهرست اعضا عملاً مانع از ورود او به رهبری آن شده است.
در همین حال، شی تایفنگ که اکنون ریاست اداره سازماندهی را بر عهده دارد، سمت نایبرئیسی کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین را حفظ کرده است.
این بدان معناست که مقامی که اکنون بر دستگاه قدرتمند انتصابات حزبی نظارت میکند، همچنان در این نهاد مشورتی نقش ارشد دارد، در حالی که مقام مسئول جبهه متحد چنین جایگاهی ندارد.
ژو، روزنامهنگاری مستقر در پکن که هر سال نشستهای سیاسی را پوشش میدهد، به اپکتایمز، گفت: «نشست کمیته دائمی کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین در سال جاری، لی گانجی را به عنوان عضو اضافه نکرد.»
او افزود: «این یعنی او همچنان در این دوره وارد رهبری کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین نخواهد شد.»
به گفته ژو، «اینکه وزیر جبهه متحد حتی عضو کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین هم نباشد در سالهای اخیر بسیار نادر است.»
او ادامه داد: «از نظر نهادی، سیستم جبهه متحد و کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین قرار است ارتباط نزدیکی داشته باشند، اما اکنون به نظر میرسد این ارتباط قطع شده است.»
نشانههایی از تغییر داخلی
برخی تحلیلگران میگویند این چیدمان غیرمعمول ممکن است بازتابی از تغییر در توازن قدرت در رهبری حزب کمونیست چین باشد.
یک تحلیلگر مستقل سیاسی مستقر در پکن در این باره به اپک تایمز گفت: «آنچه اکنون میبینیم این است که رئیس اداره سازماندهی همزمان نایبرئیس کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین است، در حالی که وزیر جبهه متحد وارد سیستم این نهاد نشده است.»
او افزود: «این موضوع بهوضوح با سنتهای حزب کمونیست چین که دههها وجود داشتهاند، فاصله دارد.»
این تحلیلگر در ادامه گفت که در ساختار سیاسی بسیار متمرکز چین، تصمیمات مربوط به انتصابات اغلب کمتر به قواعد نهادی و بیشتر به توازن اعتماد و نفوذ در درون رهبری بستگی دارد.
او گفت: «هر کسی که اعتماد سیاسی را در اختیار داشته باشد، موقعیتهای کلیدی را کنترل میکند و اگر این اعتماد کاهش یابد، مقامات میتوانند به سرعت به حاشیه رانده شوند.»
به گفته او، غیبت وزیر کنونی جبهه متحد از رهبری کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین ممکن است نشانهای از تغییرات در حال وقوع در ساختار قدرت درون حزب باشد.
او افزود: «در ظاهر، این موضوع شبیه یک ترتیب فنی در انتصابات است. اما در پشت آن ممکن است روند گستردهتری از بازتوزیع قدرت در سطوح بالای رهبری در جریان باشد.»
در حالی که نشستهای سالانه موسوم به «دو نشست» پکن در این هفته ادامه دارد، سیگنالهای رهبری حزب کمونیست چین اغلب برای یافتن نشانههایی از تحولات داخلی به دقت بررسی میشوند.
تحلیلگران میگویند اکنون که اداره سازماندهی و سیستم جبهه متحد به شکلی متفاوت از گذشته تنظیم شدهاند، این آرایش غیرمعمول در کنفرانس مشورتی سیاسی خلق چین ممکن است نشانهای از تغییرات جاری در سطوح بالای حزب باشد.
