کانادا را به واسطه شیره افرا، عشق به هاکی و برج سیان میشناسند، اما برگ افرا همچنان معروفترین نماد این کشور است.
برگ افرا در سال ۱۹۶۵ با معرفی پرچم نمادین قرمز و سفید کانادا بهطور رسمی به نماد این کشور تبدیل شد. با اینحال، برگ افرا از یک قرن پیش بهعنوان نماد غیررسمی سرزمین بزرگ سفید شمالی شناخته میشد.
به گزارش سنای کانادا، طراحی پرچم کانادا با برگ افرا در پسزمینهای سفید که از دو طرف با نوارهای قرمز احاطه شده است، در سال ۱۹۶۴ به اتفاق آرا مورد تأیید کمیته پارلمانی قرار گرفت.
کرک نیرگارت، دانشیار رشته تاریخ در دانشگاه مونت رویال، به اپک تایمز گفت: «اما روند تأیید این پرچم چندان آسان نبود. درواقع، این دوران با بحثهای داغ، دیدگاههای متناقض و ترفندهای سیاسی گره خورده بود.»
تاریخچه پرچم
کانادا پیش از پذیرش پرچم فعلی که برگ افرا بر آن نقش بسته است، از پرچمهای مختلفی استفاده کرد. پرچم رسمی کانادا تا سال ۱۹۶۵ نشان قرمز کانادایی بود که ترکیبی از نشان اتحاد بریتانیا و نشان ملی کانادا بود.
با اینحال، لستر بی. پیرسون، چهاردهمین نخستوزیر کانادا، به پرچمی که مظهر یک کشور دیگر- بریتانیای کبیر- باشد، علاقه نداشت. او اولینبار در سال ۱۹۶۰ که حزب لیبرال را در جایگاه اپوزیسیون رهبری میکرد، ایده پرچم جدید را مطرح کرد و بار دیگر در سال ۱۹۶۳ و متعاقب پیروزی در انتخابات فدرال از ایده تغییر پرچم گفت.
این پیشنهاد باعث شد که بحثهای داغی درباره پرچم شکل بگیرد؛ دورهای ششماهه در نیمه دوم سال ۱۹۶۴ که با بحث و جدلهای تند بر سر شکل و شمایل پرچم همراه بود و اینکه پرچم کشور باید یادآور چه کسی یا چه چیزی باشد.
طرح پیشنهادی پیرسون شامل سه برگ افرای قرمز بود که درون یک مربع سفید در مرکز قرار داشتند و نوارهای آبی در دو سمت آن به چشم میخوردند. این طرح در ژوئن ۱۹۶۴ به مجلس ارائه شد. جان دیفنبیکر، رهبر حزب محافظهکار و از مخالفان سرسخت این طرح، آن را «درفش پیرسون» نامید.
دیفنبیکر خواهان پرچمی بود که شامل نشان اتحاد بریتانیا باشد و به گفته او به «بنیانگذاران» کانادا ادای دین کند. در مقابل، پیرسون از طرحی حمایت میکرد که نماد وفاداری به کانادا باشد و از مفاهیم استعماری که ملیگرایان کبک را آزردهخاطر میکرد، فاصله بگیرد.
پس از ماهها بحث و جدل، کمیتهای متشکل از ۱۵ نماینده پارلمان موظف شد که طرح نهایی را ظرف شش هفته از بین هزاران طرح ارسالی انتخاب کند. جان متیسون، نماینده حزب لیبرال، در واپسین لحظات از طرح جرج استنلی، تاریخدان کانادایی، رونمایی کرد. طرح او شامل یک برگ افرای قرمز در پسزمینه سفید با دو نوار قرمز در طرفین بود که با الهام از پرچم کالج نظامی سلطنتی کانادا در کینگستون انتاریو طراحی شده بود.
کمیته انتخابهای خود را به دو مورد تقلیل داد: درفش پیرسون و طرح استنلی. محافظهکاران با این فرض که لیبرالها از طرح نخستوزیر حمایت خواهند کرد، پشت طرح استنلی ایستادند.
اما محافظهکاران نمیدانستند که لیبرالها نیز بر سر طرح برگ افرا اتفاقنظر دارند. رأیگیری نهایی برخلاف انتظار محافظهکاران با ۱۵ رأی موافق و صفر رأی مختلف به سود طرح استنلی پایان یافت.
بهرغم تصمیم کمیته، دیفنبیکر از موضع خود عقبنشینی نکرد و حزب محافظهکار با کارشکنی در مجلس عوام باعث شد که روند تأیید پرچم شش هفته به تعویق بیافتد. درنهایت، لئون بالسر، نماینده محافظهکار و نامآشنای کبک، برخلاف خطمشی حزب خود وارد عمل شد و از لیبرالها خواست که به بحث و جدل پایان دهند.
رأیگیری در روز ۱۵ دسامبر ۱۹۶۴ برگزار شد و نظر کمیته درخصوص پرچم استنلی با ۱۶۳ رأی موافق و ۷۸ رأی مخالف به تصویب رسید. این طرح دو روز بعد در سنا نیز به تصویب رسید و ملکه الیزابت دوم در روز ۲۸ ژانویه ۱۹۶۵ با صدور یک فرمان سلطنتی به پرچم جدید کانادا رسمیت بخشید.
این پرچم نخستینبار در روز ۱۵ فوریه ۱۹۶۵ به اهتزاز درآمد.
نیرگارت گفت: «آیا دانستن اینکه پرچم کشور با حیله و نیرنگ از دلِ یک کمیته پارلمانی بیرون آمده است، اشکی با طعم شیره افرا از چشمهای شما جاری نمیکند؟»
او افزود که خیلیها بعد از اینکه متوجه میشوند برگ افرا در روزگاری نهچندان دور به نماد رسمی کانادا تبدیل شده حیرت میکنند.
او گفت: «این همان پرچمی نبود که کهنهسربازان کانادایی تحت لوای آن در جنگ جهانی اول و دوم جنگیدند. اینکه این پرچم سه سال بعد در نمایشگاه اکسپو ۶۷ تا این حد اهمیت پیدا کرد و با سرعتی چشمگیر در رویدادهای رسمی مورد استفاده قرار گرفت، مایه حیرت است.»
گرامیداشت برگ افرا
به مناسبت شصتمین سالگرد تصویب پرچم برگ افرا در ماه فوریه، نورپردازی روی برج صلح و ساختمان مجلس سنای کانادا انجام شد. یک نمایشگاه هنری نیز به افتخار این پرچم در ساختمان سنا برگزار شد.
در یکی از صفحات وبسایت دولت کانادا آمده است که برگ افرا مدتها قبل از آنکه روی پرچم کانادا نقش ببندد، بهطور گسترده بهعنوان نماد ملی کانادا مورد استفاده قرار میگرفت و نیروهای نظامی در هردو جنگ جهانی از آن استفاده میکردند.
برگ افرا نخستینبار در بازیهای المپیک تابستانی ۱۹۰۸ لندن در طراحی لباس تیم ملی کانادا مورد استفاده قرار گرفت؛ لباسهایی با پسزمینه سفید که یک برگ افرای قرمز بر آن نقش بسته بود.
برگ افرا از سال ۱۹۱۰ تا ۱۹۱۳ بر لباس تیم هاکی مونترآل کانادینز نقش بست و تیم تورنتو میپل لیفز نیز در سال ۱۹۲۷ برگ افرا را بهعنوان لوگوی خود برگزید.
در سالهای نخست شکلگیری کانادا، نشریات متعددی از برگ افرا استفاده میکردند که از جمله میتوان به یک روزنامه و نخستین کمیک کانادایی اشاره کرد که پانچ کانادا نام داشت.
سکههای یک سنتی کانادا نیز از دهه ۱۸۵۰ به برگ افرا مزین شدند و این نماد از سال ۱۹۰۱ بر تمام سکههای رایج کشور نقش بست؛ سنتی که تا روز توقف ضرب سکه در ضرابخانه سلطنتی کانادا در مه ۲۰۱۲ ادامه داشت.
