منابع خبری گزارش دادهاند که با گذشت بیش از دو هفته از آغاز آتشسوزی در جنگلهای منطقهای هیرکان در شهرستان چالوس، این آتشسوزیها مهار نشده است و خاک این مناطق جنگلی با قدمت میلیونها سال در معرض نابودی قرار دارد.
علیاکبر یدالهی معاون سازمان حفاظت محیط زیست مازندران به ایلنا اظهار داشت: «روز گذشته بالگرد برای خاموش کردن آتش به منطقه اعزام شد، اما متأسفانه به دلیل شدت باد، نتوانست مأموریت خود را به پایان برساند. برای انتقال آب به کانونهای آتش، از هر قاطر برای حمل چهار مخزن ۲۰ لیتری آب استفاده میشود. بخشی از مسیر را قاطر میتواند برود اما برای ادامه مسیر، هر یک از نیروهای ما با گرفتن یک دبه آب، به سمت کانون آتش حرکت میکنند.»
به گفته او، «در مناطق صخرهای مانند الیت که پوشش خاک بسیار ضعیف است، تشکیل هر سانتیمتر خاک، میلیونها سال زمان برده است. اگر جنگل در این ارتفاعات از بین برود، خاک باقیمانده به سرعت بر اثر باد و باران (فرسایش آبی و بادی) از بین خواهد رفت و دیگر امکان احیای جنگل در آن مکان به این سادگی وجود نخواهد داشت.»
براساس بررسیهای زمینشناسی، تخمین زده میشود که جنگلهای هیرکانی قدمتی بین ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال داشته باشد که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است و از آن به عنوان موزه طبیعی یاد میشود.
یدالهی درباره دلیل عدم استفاده از سیستمهای هشدار زودهنگام برای پیشگیری از آتشسوزی جنگلی بیان کرد: «این سیستمها بسیار گرانقیمت هستند. هزینه نصب یک دکل به همراه دوربین حرارتی حدود چهار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد. اما در مناطق کوهستانی مانند الیت که محل آتشسوزی فعلی است، این دوربینها کارایی کمتری دارند. برای رسیدن به کانون آتش، باید حداقل از سه دامنه و یال عبور کنید. در چنین محیطی، دوربین در بهترین حالت تنها میتواند نوک یال را پوشش دهد و شعاع مؤثر آن به حداکثر یک و نیم تا دو کیلومتر کاهش مییابد. در نتیجه، برای پوشش یک منطقه کوهستانی، به تعداد بیشماری از این دوربینها و دکلها نیاز داریم.»
برخی رسانههای محلی مازندران گزارش دادهاند با وجود تلاش دهها تیم امدادی و اعزام چندین گروه از نیروهای هلالاحمر، یگان حفاظت و مردم محلی، آتشسوزیها پس از هر بار مهار اولیه دوباره شعلهور میشود. مسئولان منابع طبیعی میگویند افزایش دمای هوا، کاهش رطوبت و وزش بادهای گرم، شرایط را بهشدت بحرانی کرده است. اما آنچه این بحران را تشدید کرده، نقش پررنگ فعالیت انسانی است که این آتش را به جان جنگلهای هیرکانی انداخته است.
هادی کیادلیری، از مدیران سازمان محیطزیست، هشدار میدهد که شدت حریقهای اخیر از حد معمول فراتر رفته و احتمال آسیب به گونههای کمیاب جنگلی ـ از راش و آزاد تا بلوطهای چندصدساله ـ بسیار بالاست. به گفته او، ارزیابی دقیق خسارتها تنها پس از مهار کامل آتش ممکن خواهد بود.
براساس گزارشها، طی روزهای گذشته چندین نقطه از جنگلهای هیرکانی دچار آتشسوزی شده و اگر روند کنونی ادامه یابد، بخشهایی از این ذخیرهگاه ثبتشده در یونسکو در معرض نابودی قرار خواهد گرفت. کارشناسان هشدار میدهند که بدون اقدامات پیشگیرانه و آموزش گسترده عمومی، جنگلهای هیرکانی ممکن است بیش از این آسیب ببینند؛ آسیبی که شاید هرگز قابل جبران نباشد.
