در پی گسترش اعتراضات اخیر مردم ایران در واکنش به گرانیها، سقوط ارزش ریال و افزایش قیمت ارزهای خارجی، بسیاری از رسانههای بینالمللی این تحولات را پوشش داده و ابعاد اقتصادی، اجتماعی و سیاسی آن را بررسی کردهاند.
برخی رسانههای بینالمللی در تحلیلهای خود از اعتراضات ادامهدار در دیماه امسال معتقدند که مردم و بازاریان در ایران همسو با یکدیگر دست به اعتراض زدهاند و ماهیت اعتراضات چند روز گذشته نشان داده است که خواستههای معترضان از مطالبات اقتصادی فراتر رفته و بر تغییر نظام سیاسی در ایران متمرکز شده است.
درخواست برای بازگشت پهلوی به ایران
در این میان برخی رسانهها از جمله روزنامه تایمز، اورشلیم پست، وال استریت ژورنال، ایبیسی استرالیا و رسانه هندی ویونیوز به خواست تظاهرکنندگان برای بازگشت حکومت پهلوی به قدرت در ایران توجه کردهاند.
تایمز و اورشلیم پست گزارش دادهاند که مردم در خیابانها شعار «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده» را سر میدهند و ایبیسی استرالیا نیز از شعار «رضاشاه روحت شاد» در ویدیوهای منتشر شده از اعتراضات ایران یاد کرده است.
وال استریت ژورنال نیز نوشته است که معترضان در اعتراضات خود حکومت پادشاهی پهلوی را ستایش میکنند که تا پیش از انقلاب اسلامی در ایران حاکم بود.
ویونیوز نیز مانند اورشلیم پست نیز فراخوان شاهزاده رضا پهلوی برای پیوستن تمام گروههای مردمی جامعه ایران به اعتراضات را پوشش خبری دادهاند.
نقش تعیینکننده بازار
دویچهوله با اشاره به سردادن شعار «مرگ بر دیکتاتور» در اعتراضات ایران نوشته است که این شعار بیانگر نارضایتی عمیق از «رژیم ایران» و آرزوی «نابودی این رژیم» است.
این رسانه آغاز اعتراضات از بازار را نشانه یک تغییر تاریخی در ایران دانسته و افزوده است: «بازار طی دههها شریان اصلی اقتصادی نظام و یکی از ستونهای ثبات سیاسی آن بوده است. همواره به بازار بهعنوان یک «سامانه هشدار زودهنگام سیاسی» و عاملی برای گسترش اعتراضات نگاه شده است. اعتصاب بازاریان در بازار بزرگ تهران در جریان انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ نقشی تعیینکننده داشت و به سقوط نظام پادشاهی انجامید.»
در ادامه این مقاله آمده است: «اعتصابها در بازار نهتنها بر تأمین کالا و مواد غذایی تأثیر گذاشته، بلکه بدنه محافظهکار جمهوری اسلامی را نیز تحت فشار قرار داده است.» این وضعیت بهعنوان «شریان حیاتی بازارهای مرکزی ایران» توصیف شده و تأکید شده است: «کسبه و دیگر فعالان بازار به این دلیل دست به اعتراض زدند که شرایط اقتصادی کنونی دیگر قابل تحمل نیست.»
روزنامه والاستریت ژورنال نیز به شعارهای تغییر نظام در ایران، بهویژه شعار «مرگ بر دیکتاتور»، پرداخته است.
این روزنامه با اشاره به بحرانهای آب، برق و اقتصاد در ایران گزارش داده است که اعتراضات ادامهدار در ایران در شرایطی به وقوع پیوسته است که جمهوری اسلامی طی ماههای گذشته سرکوب گستردهای را بهراه انداخته و بیش از هر زمان دیگری مخالفان خود را اعدام کرده است تا بتواند از قیامهای مردمی جلوگیری کند.
وال استریت ژورنال به نقل از سعید گلکار، دانشیار دانشگاه تنسی، نوشته است که جمهوری اسلامی برای حفظ پایگاه قدرت خود به نظام حمایتی و رانتمحور در میان روحانیت و نیروهای نظامی تکیه کرده است، در حالیکه تنها راهبرد جمهوری اسلامی در قبال جامعه ایران «سرکوب» است.
شکاف شدید اقتصادی و یکی از جدیترین واکنشهای مردمی
ایبیسی استرالیا نیز در اینباره گزارش داده است که اعتراضات این هفته در ایران نخستین رویداد بزرگ در این کشور از زمان حملات ۱۲روزه اسرائیل و آمریکا در ماه ژوئن بهشمار میرود. شکاف شدید اقتصادی میان شهروندان عادی ایران و آخوندهای حاکم و طبقه امنیتی، همراه با سوءمدیریت اقتصادی و فساد دولتی ــ که حتی توسط رسانههای دولتی ایران نیز گزارش شده است ــ آنهم در شرایطی که تورم بسیاری از قیمتها را فراتر از توان مالی اکثر مردم افزایش داده، به نارضایتی عمومی در ایران دامن زده است.
واشنگتنپست نیز در مقالهای اشاره کرده است که این اعتراضات با اعتراضات دورههای پیش از انقلاب اسلامی در ایران تفاوت دارد و نشانهای از یک تغییر اساسی است. در دورههای قبل، زمانی که شهروندان به گرانیها اعتراض میکردند، این اعتراضات عمدتا به اقشار فقیرتر جامعه مربوط بود، اما اکنون بازاریهای ایران که قشر نسبتاً مرفه جامعه محسوب میشوند، آغازگر اعتراضات بودهاند.
این رسانه از شعار «نترسید، نترسید ما همه با هم هستیم» را درخواست بازاریان برای همبستگی سایر کسبهها برای پیوستن به اعتصابها دانسته است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی با اشاره به اعتراضات در چندین شهر ایران نوشت که فشار شدید اقتصادی، کاهش ارزش پول ملی و تورم بالا باعث نارضایتی گسترده شده و دولت ایران در واکنش، از آمادگی برای گفتوگو با معترضان سخن گفته است. این گزارش همچنین به برخورد نیروهای امنیتی با تجمعات اعتراضی اشاره دارد.
روزنامه گاردین نیز اعتراضات اخیر را یکی از جدیترین واکنشهای مردمی به بحران معیشتی در سالهای اخیر توصیف کرده و نوشته است که کاهش شدید قدرت خرید، زندگی روزمره بخش بزرگی از جامعه ایران را تحت تأثیر قرار داده است. این رسانه تأکید کرده که اعتراضات اقتصادی بهسرعت به بیان نارضایتیهای عمیقتر اجتماعی و سیاسی گسترش یافته است.
در گزارش گاردین آمده است که جمهوری اسلامی از زمان جنگ ۱۲روزه با اسرائیل در تابستان، سطح سرکوب داخلی را کاهش داده است تا پس از ضربههای قابلتوجه به تصویر خود بهعنوان حکومتی نفوذناپذیر، حمایت عمومی را تقویت کند.
رسانه آلمانی «ولت» نیز با تمرکز بر اعتراضات در تهران گزارش داده است که بستهشدن مغازهها، حضور نیروهای امنیتی و سردادن شعارهای اعتراضی علیه وضعیت اقتصادی، فضای شهر را متشنج کرده است. این گزارش، اعتراضات را نشانهای از نارضایتی عمیق از سیاستهای اقتصادی حکومت دانسته است.
