وزیر نفت عراق اعلام کرد بغداد و تهران در حال گفتوگو برای فراهمکردن امکان عبور برخی نفتکشهای عراقی از تنگه هرمز هستند.
حیان عبدالغنی روز سهشنبه ۱۷ مارس (۲۶ اسفند)، گفت: «ارتباطات مستمری با ایران برای اجازه عبور برخی نفتکشهای عراقی در جریان است.» با این حال، جمهوری اسلامی تاکنون واکنش رسمی به این مذاکرات نشان نداده است.
تنگه هرمز که حدود یکچهارم نفت جهان از آن عبور میکند، در پی آغاز عملیات نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی در اواخر فوریه و پاسخ متقابل تهران با حملات موشکی و پهپادی، با اختلال در تردد کشتیها مواجه شده و نگرانیهای گستردهای را در سطح جهانی ایجاد کرده است.
در همین راستا، کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، بر ضرورت یافتن راهحلهای دیپلماتیک برای باز نگه داشتن این آبراه تأکید کرده و هشدار داده است که تداوم وضعیت کنونی میتواند به بحران در تأمین غذا، کودهای شیمیایی و انرژی منجر شود.
او همچنین پیشنهاد داده است سازوکاری مشابه توافق تحت نظارت سازمان ملل برای صادرات غلات اوکراین در زمان جنگ ایجاد شود تا امکان عبور ایمن کشتیهای غیرنظامی فراهم گردد.
خانم کالاس اعلام کرد این موضوع را با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، مطرح کرده و این نهاد در حال بررسی آن است.
کشور یونان نیز به عنوان یکی از بازیگران مهم صنعت کشتیرانی، خواستار یک راهحل بلندمدت برای تضمین آزادی تردد در تنگه هرمز شده است.
وزیر خارجه این کشور تأکید کرده است که توافقهای جداگانه برای عبور کشتیها کافی نیست و باید راهکاری جامع و تحت نظارت نهادهای بینالمللی، بهویژه سازمان ملل، ایجاد شود.
در همین حال، هند نیز گزارشها درباره مذاکره با جمهوری اسلامی برای تبادل سه نفتکش توقیفشده در ازای تضمین عبور امن کشتیهایش را رد کرد. سخنگوی وزارت خارجه هند، این گزارشها را «بیاساس» خواند.
در کنار این تحولات، عراق تلاش میکند مسیرهای جایگزین صادرات نفت را فعال کند. وزیر نفت این کشور اعلام کرد بغداد در حال بررسی راهاندازی مجدد خط لوله کرکوک–جیهان به سمت ترکیه است تا صادرات نفت بدون عبور از تنگه هرمز انجام شود.
این خط لوله که بیش از یک دهه به دلیل حملات گروه تروریستی داعش متوقف شده بود، در صورت فعالسازی میتواند روزانه بین ۲۵۰ هزار تا ۴۵۰ هزار بشکه نفت را منتقل کند.
با این حال، اختلافات میان دولت مرکزی عراق و اقلیم کردستان درباره شرایط استفاده از این خط لوله ادامه دارد. بغداد، دولت اقلیم را به ایجاد موانع متهم کرده، در حالی که مقامهای کرد این اتهامات را رد کردهاند.
ترکیه نیز تاکنون واکنشی رسمی به طرح ازسرگیری فعالیت این خط لوله نشان نداده است.
این تحولات در حالی رخ میدهد که عراق بهعنوان یکی از اعضای اپک، پس از آغاز جنگ، تولید نفت خود را از حدود ۴.۳ میلیون بشکه در روز به حدود ۱.۲ میلیون بشکه کاهش داده است.
