ژاپن پس از مختل شدن جریان انرژی در خاورمیانه بر اثر جنگ در ایران و افزایش قیمت جهانی نفت، آزادسازی ذخایر اضطراری نفت خود را آغاز کرده است.
وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن اعلام کرد از ۱۶ مارس آزادسازی نفت بخش خصوصی معادل ۱۵ روز مصرف آغاز میشود و از اواخر این ماه نیز ذخایر دولتی معادل یک ماه مصرف به بازار عرضه خواهد شد.
یوری هامبر، مدیرعامل شرکت مشاورهای «یوری گروپ» در توکیو، گفت این ذخایر میتوانند در کوتاهمدت به تثبیت عرضه و قیمت کمک کنند؛ اما تأکید کرد که این اقدام «بیشتر زمان میخرد» و نمیتواند اختلال طولانیمدت در تنگه هرمز را جبران کند.
سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن هفته گذشته اعلام کرده بود دولت قصد دارد ۸۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر ملی آزاد کند؛ اقدامی که بزرگترین برداشت از ذخایر نفتی در تاریخ این کشور محسوب میشود.
در معاملات روز ۱۶ مارس، بهای نفت برنت با ۱۶ سنت افزایش به ۱۰۳ دلار و ۳۰ سنت در هر بشکه رسید؛ در حالی که نفت وستتگزاس اینترمدیت آمریکا با کاهش ۱ دلار و ۵۰ سنتی، به ۹۷ دلار و ۲۱ سنت در هر بشکه معامله شد.
دولت ژاپن اعلام کرد این آزادسازی معادل حدود ۴۵ روز مصرف نفت این کشور خواهد بود. مقامها همچنین از پالایشگاههای ژاپنی خواستهاند نفت آزادشده را فرآوری کنند تا عرضه داخلی تثبیت شود. به گفته مقامهای دولتی، این اقدام حدود ۱۷ درصد از ذخایر ملی نفت ژاپن را کاهش خواهد داد.
تنگه هرمز روزانه به طور متوسط حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی را جابهجا میکند که معادل حدود ۲۰ درصد تقاضای جهانی است.
از زمان آغاز حملات ایالات متحده و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در ۲۸ فوریه، تردد کشتیها در این گذرگاه راهبردی که در نزدیکی سواحل ایران قرار دارد، تقریباً متوقف شده است.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با استفاده از پهپاد و موشک به حدود دوازده کشتی تجاری در تنگه هرمز یا اطراف آن حمله کرده است. در پی این حملات، شرکتهای بزرگ بیمه کشتیرانی جهان خطر جنگ را اعلام کرده و برخی از پوششهای بیمهای را لغو کردهاند؛ اقدامی که باعث شده بسیاری از کشتیها از عبور از این مسیر خودداری کنند.
دولت ژاپن که اقتصادی وابسته به واردات انرژی دارد اعلام کرد هدف از آزادسازی ذخایر نفتی، کاهش شوکهای عرضه برای اقتصاد داخلی و کمک به ثبات بازار جهانی انرژی است.
توکیو همچنین در حال رایزنی با آژانس بینالمللی انرژی است؛ نهادی که هماهنگی ذخایر راهبردی نفت میان اقتصادهای صنعتی را بر عهده دارد و پیشتر در بحرانهایی مانند جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ و حمله روسیه به اوکراین، آزادسازی اضطراری ذخایر نفت را مدیریت کرده بود.
بر اساس آمار آژانس بینالمللی انرژی، نفت همچنان مهمترین منبع انرژی ژاپن است و حدود ۴۰ درصد از کل مصرف انرژی این کشور را تشکیل میدهد.
ژاپن تولید داخلی قابل توجهی ندارد و به واردات نفت خام وابسته است؛ به طوری که حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد نفت وارداتی این کشور از خاورمیانه تأمین میشود.
بر اساس گزارشی از اندیشکده آیانجی، ژاپن با ذخایری معادل ۲۵۴ روز مصرف داخلی، یکی از بزرگترین ذخایر راهبردی نفت را در میان کشورهای جهان در اختیار دارد. این رقم برای کره جنوبی حدود ۲۱۰ روز، برای هند ۷۴ روز و برای فیلیپین نزدیک به دو ماه ذخیره فرآوردههای نفتی برآورد شده است.
آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرد انتقال نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز که پیش از جنگ حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز بود، اکنون به میزان بسیار اندکی کاهش یافته است.
اعضای این آژانس نیز در ۱۲ مارس توافق کردند در بزرگترین آزادسازی تاریخ، ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی خود به بازار عرضه کنند. هر کشور قرار است این ذخایر اضطراری را بهتدریج آزاد کند و برخی دولتها نیز برای مهار افزایش قیمت جهانی انرژی اقدامات تکمیلی انجام خواهند داد.
