علی بیتاللهی، رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات مسکن و شهرسازی اعلام کرد که فرونشست زمین در اصفهان به مناطق مسکونی و بافت تاریخی این شهر گسترش یافته است و تمام جمعیت ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار نفری اصفهان و سکونتگاههای اطراف آن در محدوده فرونشست قرار دارند.
بیتاللهی روز دوشنبه، ۲۳ شهریور در گفتوگو با ایلنا بیان کرد اصفهان تنها کلانشهر ایران است که تمام محدوده آن در معرض فرونشست زمین قرار دارد و بخشهای شمالی و شمال شرقی و همچنین محدوده شهری اصفهان با این پدیده درگیر هستند.
او هشدار داد که با افزایش بارندگی، احتمال تکرار فروریزشهای زمین در اصفهان افزایش مییابد.
به گفته این مقام مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی و قطع جریان دائمی زایندهرود از عوامل اصلی تشدید فرونشست در اصفهان هستند.
بیتاللهی گفت برآوردها نشان میدهند که بیش از نیمی از تغذیه آب زیرزمینی دشت اصفهان در گذشته از طریق نفوذ آب زایندهرود انجام میشد. با جریان داشتن رودخانه، بخشی از آب در مسیر آن به زمین نفوذ میکرد و آبخوان منطقه را از جنوب غربی تا جنوب شرقی اصفهان تغذیه میکرد.
او انتقال آب از سد زایندهرود به مناطق دیگر، توسعه باغها در حوزه آبریز، کشت محصولات آببر مانند برنج، وجود دستکم ۵ هزار حلقه چاه در فاصله ۵۰۰ متری از زایندهرود و کاهش بارندگی را از عوامل کاهش جریان آب این رودخانه دانست.
بیتاللهی همچنین میان فرونشست گسترده زمین و فروریزشهای شهری ارتباط برقرار کرد. به گفته او، حرکت زمین بر اثر فرونشست میتواند شبکههای زیرزمینی آب و فاضلاب را تحت فشار قرار دهد و پس از عبور میزان تغییر شکل زمین از ظرفیت تحمل لولهها، موجب شکستگی آنها شود.
او گفت خروج آب از لولههای شکسته میتواند حفرههایی در زیر زمین ایجاد کند و در نهایت به فروریزش سطح خیابانها و دیگر نقاط شهری منجر شود.
بیش از ۳ هزار اثر تاریخی در معرض فرونشست
رئیس بخش زلزلهشناسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی هشدار داد که فرونشست همچنین آثار تاریخی اصفهان را تهدید میکند.
به گفته او، بیش از ۳ هزار اثر تاریخی، شامل آثار ثبت ملی و جهانی، در محدوده فرونشست قرار دارند و برخی از آنها تاکنون دچار ترک، شکاف و شکستگی شدهاند.
بیتاللهی گفت میدان نقش جهان، مسجد سید و شماری دیگر از آثار تاریخی در محدوده فرونشست قرار دارند. حدود ۲۸۵ مسجد، از جمله مساجد قدیمی، و نزدیک به ۲۸۰ مدرسه، بهویژه مدارس قدیمی و دارای ارزش تاریخی، نیز در این محدوده واقع شدهاند.
او تأکید کرد که آسیب به بناهای تاریخی اهمیت ویژهای دارد، زیرا برخلاف ساختمانهای معمولی، بسیاری از این آثار را نمیتوان تخریب و از نو احداث کرد.
ترکهای بزرگ در ساختمانهای مسکونی
بیتاللهی تایید کرد که فرونشست هماکنون وارد بافت مسکونی اصفهان شده است.
او با اشاره به بازدید خود از محلههای شمالی اصفهان گفت در یکی از محلهها، چندین ساختمان مسکونی بهشدت ترک خورده بودند.
به گفته او، برخی ترکها به اندازهای گسترده بودند که «از یک اتاق، طرف دیگر اتاق قابل مشاهده بود.»
بیتاللهی همچنین گفت یک محله در اصفهان در پی این وضعیت تخلیه شده است.
او هشدار داد ساختمانهایی که بر اثر فرونشست ترک خورده و آسیب دیدهاند، بهتدریج استحکام خود را از دست میدهند و وقوع حتی یک زمینلرزه کوچک در چنین شرایطی میتواند پیامدهای جدی به همراه داشته باشد.
