پس از درخواست دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از ناتو برای کمک به تأمین امنیت این آبراه کلیدی در بحبوحه جنگ سههفتهای در ایران، شمار کشورهایی که از بازگشایی تنگه هرمز حمایت میکنند افزایش یافته است.
بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، هلند، ژاپن، کانادا، کره جنوبی، نیوزیلند، دانمارک، لتونی، اسلوونی، استونی، نروژ، سوئد، فنلاند، چک، رومانی، بحرین و لیتوانی روز جمعه در بیانیهای مشترک آمادگی خود را اعلام کردند.
اوایل این هفته نیز بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا، هلند، کانادا و ژاپن گفته بودند برای تضمین عبور امن کشتیها از تنگه هرمز آماده میشوند. برآورد میشود حدود ۲۰ درصد نفت جهان از طریق این تنگه جابهجا میشود.
با کاهش تقریباً کامل تردد تجاری، قیمت هر بشکه نفت خام افزایش یافته است. نفت برنت به ۱۱۲ دلار در هر بشکه رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت روز جمعه در سطح ۹۷ دلار قرار داشت؛ موضوعی که باعث شد قیمت بنزین در آمریکا بهطور میانگین در سراسر آمریکا به نزدیک ۴ دلار در هر گالن افزایش یابد.
در بیانیه روز جمعه، به حملات نظامی جمهوری اسلامی به کشتیهای تجاری در خلیج فارس و در تنگه هرمز، و همچنین حملات به زیرساختهای نفتی غیرنظامی در خاورمیانه اشاره شده است. این تنگه از زمان آغاز درگیری در ۲۸ فوریه عملاً بسته شده است.
کشورها در این بیانیه گفتند: «ما نگرانی عمیق خود را از تشدید درگیری ابراز میکنیم. از ایران میخواهیم فوراً تهدیدها، مینگذاری، حملات پهپادی و موشکی و دیگر تلاشها برای مسدود کردن تنگه برای کشتیرانی تجاری را متوقف کند.»
در ادامه آمده است: «آزادی کشتیرانی یکی از اصول بنیادین حقوق بینالملل است؛ از جمله بر اساس کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها.»
همچنین در این بیانیه تأکید شده است: «ما آمادگی خود را برای مشارکت در تلاشهای مناسب بهمنظور تضمین عبور امن از تنگه اعلام میکنیم. از تعهد کشورهایی که در حال برنامهریزی مقدماتی هستند استقبال میکنیم.»
این اعلام در حالی صورت میگیرد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز پنجشنبه گفت ایران دیگر توانایی غنیسازی اورانیوم یا تولید موشکهای بالستیک را ندارد، و مقامهای دولت ترامپ نیز اعلام کردهاند هفتهها حملات آمریکا توان نظامی جمهوری اسلامی را بهشدت تضعیف کرده است.
از زمان آغاز جنگ نزدیک به سه هفته پیش، اطلاعات اندکی از سوی جمهوری اسلامی درباره میزان خسارت به تأسیسات تسلیحاتی و انرژی منتشر شده است.
ترامپ روز جمعه در گفتوگو با خبرنگاران هنگام آماده شدن برای ترک کاخ سفید گفت ایران «از نظر نظامی … تمام شده است»؛ اما آنها «در حال ایجاد اختلال» در تنگه هرمز هستند.
ترامپ گفت باز نگه داشتن این مسیر حیاتی کشتیرانی یک «اقدام نظامی ساده» خواهد بود؛ اما نیاز به کمک دارد و به گفته او به «حجم بیشتری» از مشارکت نیاز است. او افزود «خوب خواهد بود» اگر کشورهایی که به این تنگه وابسته هستند، در باز نگه داشتن آن مشارکت کنند.
اوایل روز جمعه، رئیسجمهور آمریکا در پیامی در تروث سوشال اعضای ناتو را به دلیل مشارکت نکردن در تأمین امنیت تنگه مورد انتقاد قرار داد و گفت این ائتلاف نظامی بدون ایالات متحده وجود نداشت.
ترامپ نوشت: «آنها نمیخواستند به نبرد برای متوقف کردن ایران مجهز به سلاح هستهای بپیوندند. حالا که این نبرد از نظر نظامی پیروز شده و خطر بسیار کمی برای آنها دارد، از قیمت بالای نفتی که مجبور به پرداخت آن هستند شکایت میکنند؛ اما نمیخواهند در باز کردن تنگه هرمز کمک کنند.»
رسانههای دولتی گزارش دادند مقامهای نظامی ایران روز جمعه اعلام کردند که این کشور حملهای علیه تلآویو و همچنین داراییهای آمریکا در منطقه انجام داده است؛ حملهای که به گفته آنها شامل موشکهای چندکلاهکه و پهپادهای تهاجمی بوده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اوایل این هفته گفته بود این کشور همچنان توان نظامی دارد و در صورت هدف قرار گرفتن دوباره زیرساختهای غیرنظامی، «هیچگونه خویشتنداری» نشان نخواهد داد؛ این اظهارات پس از آن مطرح شد که اسرائیل تأیید کرد چند روز پیش به یک میدان بزرگ گازی در ایران حمله کرده است. جمهوری اسلامی نیز در پاسخ، تأسیسات در کشورهای همسایه را هدف قرار داد.
