اعتراضات گسترده صنفی پرستاران که به گفته دبیرکل خانه پرستار، بزرگترین اعتراض صنفی آنان در صد سال اخیر بوده است وارد پنجمین ماه خود شده و دامنه آن بیش از پنجاه شهر را در بر گرفته است. شکایت از وضعیت معیشتی، دستمزد پایین، شیفتهای کاری طولانی، و اضافهکاریهای اجباری از جمله مواردی است که پرستاران به آن اعتراض دارند و در مواردی منجر به اعتصاب آنان شده است.
هفته گذشته حدود ۴۰۰ نفر از پرستاران و کادر درمان بیمارستان امام خمینی اهواز دست به اعتصاب زدند و با تجمع در محوطه بیمارستان از ادامه کار خودداری کردند. این تجمع در راستای تجمعات مشابهی است که در چند روز گذشته در دیگر بیمارستانهای زیرمجموعه دانشگاه علوم پزشکی اهواز، مانند بیمارستانهای گلستان و رازی رخ داده است و تجمعکنندگان به مشکلاتی نظیر سوءمدیریت و عدم پرداخت مناسب حقوق و مزایای خود اعتراض دارند.
در حالی که روند ترک خدمت، تغییر شغل یا مهاجرت پرستاران به مرحله نگرانکنندهای رسیده رئیس سازمان نظام پرستاری گفته است سالانه حدود ۱۵۰۰ پرستار ترک خدمت میکنند و طی یک سال گذشته ۵۰۰ پرستار مهاجرت کردهاند.
در حال حاضر افزون بر ۲۲۰ هزار پرستار در بیمارستانهای دولتی و خصوصی ایران در حال خدمت هستند که به طور میانگین برای هر هزار نفر ایرانی یک و نیم پرستار وجود دارد. این در حالی است که میانگین جهانی برای هر هزار نفر سه پرستار است. پیامد کمبود پرستار از یک سو فشار کاری زیاد و فرسودگی پرسنل فعلی و از سوی دیگر نقصان خدماتدهی به بیماران است. دستمزد پایین و ساعت کاری ناعادلانه مشکل فوق را دوچندان میکند.
مطالعات نشان دادهاند که نرخ افسردگی، اضطراب و استرس شغلی در میان پرستاران بخش خصوصی بیشتر از میانگین جمعیت عمومی است. یافتههای یک پژوهش که در نشریه پرستاری و مامایی جامعنگر چاپ شده نشان میدهد که حدود ۲۶ درصد از پرستاران از افسردگی، حدود ۲۲ درصد آنان از اضطراب و حدود ۴۸ درصد از آنها از استرس رنج میبرند. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که وجود عوامل تنشزای شغلی و محیطی در حرفه پرستاری احتمال بروز واکنشهای هیجانی نظیر افسردگی، اضطراب و استرس را افزایش میدهد.
به نظر میرسد وضعیت در بخش خصوصی حتی بدتر باشد. مهدی همزه، رئیس انجمن حمایت از پرستاران و کمک پرستاران و بهیاران شاغل در بخش خصوصی، در گفتگویی با روزنامه شرق ضمن تشریح مشکلات عدیده پرستاران بخش خصوص میگوید: «در دنیا تقاضا برای پرستاری زیاد است. از کشورهای حوزه خلیج فارس گرفته تا اسکاندیناوی و اروپای غربی، آمریکا، کانادا، استرالیا، همه پرستار میخواهند. با شرایط کاری بسیار بهتر. چرا یک پرستار باید بماند؟ با این شرایط سخت که در این میان بیاحترامی و تحقیر، حقوق پایین، مطالبههای اضافی پزشکان و بیماران و… وجود دارد متاسفانه فشار روانی پرستاران واقعا زیاد است.»
درحال حاضر حدود چهل درصد از پرستاران در ایران شاغل در بخش خصوصی هستند که حقوق این گروه به طور میانگین ۲۰ تا ۳۰ درصد کمتر از پرستاران بخش دولتی است و مضاف بر آن قراردادهای کوتاهمدت باعث عدم امنیت شغلی آنان میشود.
هنوز تصاویر پرستارانی که در روزهای سخت شیوع کرونا با لباسهای تمام پوشیده محافظ، از فرط خستگی روی نیمکت بیمارستان به خواب میرفتند در ذهن مانده است. بیش از ۱۲۰ هزار نفر از آنان در اثر مراقبت از مبتلایان، به کرونا مبتلا شدند و بیش از ۱۵۰ نفر از آنان جان خود را از دست دادند. نخستین قربانی نرجس خانعلیزاده در لاهیجان بود که فقط ۲۴ سال داشت که در حین رسیدگی به بیماران از حال رفت و دو روز بعد درگذشت. در آن روزهای سخت آنان را قهرمان و مدافعین سلامت مینامیدند. اما حالا همان پرستاران مجبورند برای مطالبه ابتداییترین حقوقشان در این روزهای پاییزی بر کف سرد آسفالت محوطه بیمارستانها بنشینند تا شاید مدیرانی که در اتاقهای خود نشستهاند صدایشان را بشنوند.
