قیمت معاملات آتی نفت خام برنت اواخر روز یکشنبه، پس از آنکه ایالات متحده تهدید کرد در پی شکست مذاکرات برای پایان دادن به درگیریها، بنادر ایران را مسدود خواهد کرد، بهطور قابلتوجهی افزایش یافت؛ مذاکراتی که در آن جمهوری اسلامی از پذیرش شروط آمریکا برای کنار گذاشتن برنامه هستهای خود خودداری کرد.
قیمت نفت روز یکشنبه به ۱۰۳.۴۹ دلار در هر بشکه رسید؛ در حالیکه روز جمعه با قیمت ۹۵.۲۰ دلار بسته شده بود. تا ساعت ۹:۴۵ شب به وقت شرق آمریکا، این قیمت به ۱۰۱.۸۶ دلار معامله میشد.
روز یکشنبه، هیئتهای آمریکایی و ایرانی مذاکرات صلح خود را در اسلامآباد پاکستان بدون دستیابی به توافق پایان دادند. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا که ریاست هیئت آمریکایی را بر عهده داشت، گفت طرفهای ایرانی حاضر نشدند شروط واشینگتن برای خلع سلاح هستهای را بپذیرند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، سپس اعلام کرد که تنگه هرمز را محاصره خواهد کرد؛ مسیری که جمهوری اسلامی از آغاز جنگ آن را مسدود کرده بود؛ اقدامی که به افزایش قیمت انرژی در سطح جهانی انجامیده است.
ترامپ در پیامی در تاریخ ۱۲ آوریل در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «از همین لحظه، نیروی دریایی ایالات متحده، که بهترین در جهان است، روند محاصره هر کشتیای را که تلاش کند وارد تنگه هرمز شود یا از آن خارج گردد، آغاز خواهد کرد.»
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) بعداً توضیح داد که این محاصره که قرار است از ۱۳ آوریل ساعت ۱۰ صبح به وقت شرق آمریکا (۵:۳۰ بعدازظهر به وقت محلی ایران) آغاز شود، تنها شامل ترددهای دریایی «ورود به بنادر ایران و خروج از آنها» خواهد بود. نیروهای آمریکایی در عبور و مرور کشتیهایی که به بنادر غیرایرانی رفتوآمد دارند، مانعی ایجاد نخواهند کرد.
گفته میشود جمهوری اسلامی در هفته گذشته از برخی کشتیها برای عبور از تنگه حدود ۲ میلیون دلار دریافت کرده و گزارش شده که پنج کشتی این مبلغ را پرداخت کردهاند.
ترامپ نوشت: «همچنین به نیروی دریایی خود دستور دادهام هر کشتیای را در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده است، شناسایی و متوقف کند.» او افزود: «هیچکس که عوارض غیرقانونی پرداخت کند، در آبهای آزاد عبور امن نخواهد داشت.»
پاکسازی مینهای جمهوری اسلامی توسط آمریکا
ترامپ در پستی دیگر در تاریخ ۱۲ آوریل در «تروث سوشال» از تهران بهدلیل کارگذاری مین در تنگه هرمز انتقاد کرد. او نوشت: «آنها میگویند در آبها مین کار گذاشتهاند، با وجود اینکه تمام نیروی دریایی آنها و بیشتر واحدهای مینگذارشان کاملاً نابود شده است. شاید این کار را کرده باشند؛ اما کدام مالک کشتی حاضر است چنین ریسکی را بپذیرد؟»
رئیسجمهور آمریکا متعهد شد که مینهایی را که جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز کار گذاشته، پاکسازی کند.
پس از این اظهارات ترامپ، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز یکشنبه هشدار داد که کشتیهای نظامی باید از عبور از تنگه هرمز خودداری کنند. این نهاد اعلام کرد که هر شناور نظامی که تلاش کند از تنگه عبور کند، با «پاسخی قاطع» روبهرو خواهد شد.
بازار نفت
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، حدود ۲۵ درصد از تجارت دریایی نفت جهان در سال ۲۰۲۵ از تنگه هرمز عبور کرده است؛ در حالیکه گزینههای جایگزین برای دور زدن این مسیر حیاتی بسیار محدود هستند.
این آژانس اعلام کرد تنها امارات متحده عربی و عربستان سعودی دارای خطوط لولهای هستند که میتوانند بخشی از انتقال نفت را بدون عبور از این تنگه انجام دهند. سایر کشورهای صادرکننده نفت مانند عراق، ایران، بحرین، قطر و کویت برای صادرات انرژی خود به این مسیر وابستهاند.
در نتیجه، تا زمانی که عبور از تنگه هرمز با عدم قطعیت مواجه باشد، احتمالاً قیمت نفت در سطوح بالاتری باقی خواهد ماند.
جیم کرین، پژوهشگر حوزه انرژی در دانشگاه رایس، گفت محاصره آمریکا ممکن است بهعنوان یک راهبرد بلندمدت برای وارد کردن فشار به اقتصاد ایران مؤثر باشد؛ اما در کوتاهمدت، ابزار مناسبی برای مذاکره نیست؛ زیرا بازار نفت هماکنون نیز تحت فشار قرار دارد.
او گفت: «اگر کسری در بازار نفت دوباره افزایش یابد، این موضوع به هر فردی در جهان که تحت تأثیر قیمتهای بازار نفت است، آسیب وارد خواهد کرد.»
کلودیو گالیمبرتی، اقتصاددان ارشد شرکت ریستاد انرژی، نیز گفت این محاصره باعث افزایش قیمتها خواهد شد؛ اما ممکن است در روند مذاکرات تأثیرگذار باشد.
او افزود: «این به معنای آن است که بازارهای نفت از قبل هم محدودتر خواهند شد. با این حال، من فکر میکنم این یک تاکتیک مذاکره است که در نهایت به بازگشایی کامل تنگه هرمز منجر خواهد شد. بنابراین، اکنون فشار بیشتر، اما در آینده دستاورد بیشتر.»
با این حال، حتی اگر عبور از تنگه هرمز به حالت عادی بازگردد، ممکن است مدتی طول بکشد تا بازار نفت آرام شود.
بانک آیانجی در پستی در تاریخ ۱۰ آوریل اعلام کرد: «تولید در میادین نفت و گاز از قبل کاهش یافته و عملیات پالایشگاهی محدود یا بهطور موقت متوقف شده است؛ موضوعی که نشان میدهد برخی اختلالات در عرضه ممکن است هفتهها یا حتی بیشتر طول بکشد تا بهطور کامل برطرف شود.»
ترامپ در ۱۱ آوریل در «تروث سوشال» گفت تعداد زیادی نفتکش خالی «همین حالا» در حال حرکت بهسوی ایالات متحده هستند تا بهترین و «مرغوبترین» نفت و گاز جهان را بارگیری کنند.
در ایالات متحده، قیمت بنزین معمولی روز یکشنبه بهطور میانگین به ۴.۱۲ دلار در هر گالن رسید؛ در حالیکه یک ماه پیش این رقم ۳.۵۹ دلار بود. در ایالتهای کالیفرنیا، هاوایی و واشینگتن، قیمتها از ۵ دلار در هر گالن فراتر رفت.
ترامپ در ۱۲ آوریل پیشبینی کرد که قیمتهای بالای بنزین ممکن است پیش از انتخابات میاندورهای نوامبر کمی بیشتر افزایش یابد یا در همین سطح باقی بماند.
