یک تبلیغ ۷۵ میلیون دلاری از دولت انتاریو که بر اساس بخشی گزینشی از سخنرانی تجاری رونالد ریگان، رئیسجمهور پیشین آمریکا در سال ۱۹۸۷ ساخته شده، در جریان مسابقات بیسبال از شبکههای تلویزیونی آمریکا پخش شد.
دولت داگ فورد، نخستوزیر انتاریو، اعلام کرده بود که این تبلیغ یکدقیقهای قرار است «آغازی برای گفتوگو درباره تعرفهها» باشد؛ اما در عمل، مذاکرات حساس میان اوتاوا و واشینگتن را برهم زد و تهدیدهای تازهای از سوی آمریکا درباره اعمال مجازاتهای تجاری در پی داشت.
واکنشها به این تبلیغ پرهزینه، آن را از یک اقدام تبلیغاتی استانی به بحرانی تمامعیار در روابط دیپلماتیک تبدیل کرده است؛ بحرانی که اکنون هدف اصلی مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، برای نهاییکردن توافق تجاری جدید با ایالات متحده تا پیش از پایان سال را با خطر جدی مواجه کرده است.
در پی تصمیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای تعلیق مذاکرات و تهدید به اعمال ۱۰ درصد تعرفه اضافی بر واردات از کانادا، دولت کانادا اکنون باید تصمیم بگیرد که آیا از پیام تبلیغاتی دولت استانی انتاریو فاصله بگیرد یا با ارائه امتیازهای بیشتر، شاید حتی با عقبنشینی از نظام سختگیرانه مدیریت عرضه در بخش کشاورزی ــ مذاکرات را زنده نگه دارد و از میلیاردها دلار مبادله تجاری مرزی محافظت کند.
جنجال بر سر تبلیغ
تبلیغ یکدقیقهای دولت انتاریو تقریباً بهطور کامل بر پایه بخشی ویرایششده از سخنرانی رونالد ریگان ساخته شده است؛ در این سخنرانی، رئیسجمهور پیشین آمریکا تصمیم خود برای اعمال تعرفه بر ژاپن بهدلیل «تجارت ناعادلانه» را توضیح میداد. با این حال، بخشهایی از سخنان هشدارآمیز ریگان حذف شده تا پیام او بهصورت حمله مستقیم به سیاست تعرفههای وارداتی آمریکا جلوه کند.
بسیاری از بینندگان متوجه شباهت چشمگیر جملات منسوب به ریگان در تبلیغ دولت انتاریو با ویدیوی ضدتعرفه چین شدند که در ماه آوریل منتشر شده بود. این شباهتها موجب شده تا منتقدان دولت انتاریو را متهم کنند که بودجه عمومی را صرف تولید محتوایی کرده است که یادآور الگوهای تبلیغاتی و نفوذ رسانهای چین است.
داگ فورد، نخستوزیر انتاریو، با وجود واکنشهای گسترده، روز دوشنبه در نشست خبری در پارلمان استانی تورنتو از تبلیغ جنجالی خود دفاع کرد و آن را «بهترین تبلیغی که تاکنون پخش شده» توصیف کرد. او همچنین این کارزار را تلاشی برای آغاز گفتوگویی درباره سیاست تعرفهها دانست.
فورد همچنین مدعی شد که دفتر نخستوزیر کانادا پیش از پخش، محتوای این تبلیغ را بررسی و تأیید کرده است؛ ادعایی که دولت کانادا نه آن را تأیید و نه تکذیب کرده است.
واکنش واشینگتن اما سریع بود.
ترامپ با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال در روز پنجشنبه ۲۳ اکتبر، این تبلیغ را «فریبنده» خواند و مذاکرات تجاری جاری را متوقف کرد. یک روز پس از آن، او تهدید کرد که در صورت ادامه پخش تبلیغ توسط انتاریو تا پایان هفته مسابقات بیسبال، تعرفه ۱۰ درصدی اضافی بر واردات کانادا اعمال خواهد کرد.
ترامپ اشاره کرد که هدف کمپین تبلیغاتی انتاریو، احتمالا تأثیرگذاری بر جلسه پیشروی دیوان عالی آمریکا درباره تعرفههای دوران ریاستجمهوری او بوده است.
ترامپ افزود که بنیاد ریاستجمهوری رونالد ریگان اعلام کرده است که دولت انتاریو سخنان ریگان را «نادرست» بازنمایی کرده و ممکن است با اقدامات قانونی مواجه شود.
تشدید فشار تعرفهها در کانادا
این تنش در زمانی حساس برای مارک کارنی رخ میدهد؛ او که در مارس با وعده مدیریت روابط با ترامپ به قدرت رسید، هنوز نتوانسته کانادا را وارد یک توافق تجاری جامع با ایالات متحده کند، در حالی که این کشور یکی از معدود اقتصادهای بزرگ بدون چنین توافقی به شمار میرود.
میانگین تعرفههای آمریکا بر کالاهای کانادایی از زمان به قدرت رسیدن مارک کارنی بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.
از اوت گذشته، ایالات متحده تعرفه پایه ۳۵ درصدی بر کالاهای کانادایی خارج از توافق ایالات متحده، مکزیک و کانادا اعمال کرده، تعرفههای فولاد و آلومینیوم را به ۵۰ درصد افزایش داده و همچنین مالیات اضافی ۲۵ درصدی بر خودروها وضع کرده است.
کانادا در مارس با اعمال تعرفههای متقابل ۲۵ درصدی واکنش نشان داد، سپس در سپتامبر به منظور حفظ روند مذاکرات، شروع به کاهش این تعرفهها کرد؛ درست در زمانی که تبلیغ انتاریو مجدداً مناقشه تجاری را شعلهور ساخت.
مدیران زنجیره تأمین هشدار دادهاند که این چرخه افزایش تعرفهها تاکنون نزدیک به ۰.۴ واحد درصد از رشد پیشبینیشده تولید ناخالص داخلی کانادا در سال ۲۰۲۵ را کاهش داده و هزینههای ورودی تولیدکنندگان در سراسر انتاریو و کبک را افزایش داده است.
بر اساس نظرسنجی شرکت انگاس رید که بین ۹ تا ۱۵ اکتبر انجام شد، میزان محبوبیت مارک کارنی شش واحد درصد کاهش یافته و به ۵۱ درصد رسیده است، بهطوری که حزب لیبرال او از نظر آماری با محافظهکاران برابر است. شرکتکنندگان در این نظرسنجی کمبود توافق تجاری با ایالات متحده را بهعنوان یکی از نگرانیهای اصلی خود مطرح کردند.
کانادا در حال گرایش به چین
در حالی که روابط با واشینگتن رو به تیرگی میرود، مارک کارنی تمرکز خود را به سمت آسیا معطوف کرده، روابط با اعضای اتحادیه کشورهای جنوبشرقی آسیا (آسهآن) را تقویت کرده و به دنبال بازتنظیم دیپلماتیک با پکن است.
بر اساس گزارش خبرگزاری کانادا، آنیتا آناند، وزیر امور خارجه، اخیراً چین را «شریک راهبردی» توصیف کرده و این اظهارنظر نشاندهنده لحن نرمتری نسبت به پکن است.
آناند بر اهمیت عبور از مسائل تنشزا در روابط تأکید کرد تا منافع اقتصادی و امنیتی کانادا به پیش رود.
در همین حال، کارنی اعلام کرد که در نشست مجمع عمومی سازمان ملل در سپتامبر، گفتوگوهای سازندهای با لی چیانگ، نخستوزیر چین، داشته و انتظار میرود در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه در کرهجنوبی با شی جینپینگ، رهبر چین دیدار کند.
در این میان، تنشها با ایالات متحده همچنان ادامه دارد.
ترامپ در روز دوشنبه ۲۷ اکتبر و در جریان پرواز با ایر فورس وان، کانادا را «یکی از سختترین کشورها برای مذاکره» در زمینه تجارت خواند و از آنچه پیشرفت آهسته و سرسختی مذاکرهکنندگان کانادایی میدانست، ابراز ناخرسندی کرد.
کوین هاسِت، مشاور ارشد اقتصادی ترامپ چند روز پیش نیز با همین نظر موافقت کرد و گفت تیم تجاری کانادا انعطاف چندانی نشان نمیدهد و برخی دیدگاههای باقیمانده از دولت پیشین جاستین ترودو را حفظ کرده است؛ مسألهای که تلاشها برای دستیابی به یک توافق جدید را پیچیدهتر میکند.
مسألهای دیرینه در روابط تجاری با واشینگتن
در مرکز این مناقشات، حفاظت دیرینه کانادا از صنعت لبنیات خود قرار دارد. این کشور برخی از بالاترین تعرفهها را بر کالاهای کشاورزی آمریکا بهویژه لبنیات اعمال میکند، که بخشی از نظام مدیریت عرضه آن است.
تعرفههای واردات مازاد بر سهمیه تعیینشده میتواند برای محصولاتی مانند شیر، کره و پنیر حدود ۲۴۰ تا نزدیک ۳۰۰ درصد برسد، امری که سالهاست برای آمریکا مشکلساز بوده است.
چارچوب مدیریت عرضه کانادا تولید لبنیات، طیور و تخممرغ توسط کشاورزان را بهطور دقیق کنترل میکند، قیمت دریافتی آنها را تعیین کرده و واردات را با تعرفههای سنگین محدود میکند تا قیمتهای داخلی پایدار باقی بماند.
طبق توافق تجاری ایالات متحده، مکزیک و کانادا، آمریکا تنها میتواند سهمیه محدودی از این محصولات را بدون تعرفه صادر کند و هر میزان مازاد بر آن با تعرفههایی تا ۳۰۰ درصد مواجه خواهد شد.
این نظام بهطور گستردهای بهعنوان نوعی «انحصار دولتی» مورد انتقاد قرار میگیرد؛ زیرا قیمتها را افزایش میدهد و کشاورزان را مجبور میکند مازاد شیر، طیور یا تخممرغ خود را هنگامی که تولید از سهمیه فراتر میرود، دور بریزند.
با این حال، این سیستم کشاورزان کانادایی را از رقابت با محصولات ارزانتر آمریکایی محافظت میکند، جایی که قیمتهای پرداختی در محل مزرعه یعنی درآمد واقعی کشاورزان اغلب یکسوم تا نصف سطح کانادا است.
در عین حال، اکثر صادرات کانادا به ایالات متحده تحت توافق ایالات متحده، مکزیک و کانادا، بدون تعرفه باقی میماند.
