فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) روز یکشنبه اعلام کرد که ارتش آمریکا از روز دوشنبه محاصره دریایی تنگه هرمز را آغاز خواهد کرد؛ اقدامی که تنها چند ساعت پس از اعلام آن توسط دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، صورت میگیرد.
در بیانیهای که از سوی سنتکام منتشر شد، آمده است که عملیات محاصره از ۱۳ آوریل (۲۴ فروردین) آغاز میشود و «محاصره تمام ترددهای دریایی که وارد بنادر ایران میشوند یا از آن خارج میگردند» را تأیید میکند.
سنتکام که مسئول نظارت بر عملیات نظامی آمریکا در خاورمیانه است، افزود: «این محاصره بهصورت بیطرفانه علیه کشتیهای همه کشورها که وارد بنادر ایران یا مناطق ساحلی آن میشوند یا از آن خارج میگردند، اجرا خواهد شد؛ از جمله تمامی بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان.»
این فرماندهی همچنین تأکید کرد که نیروهای نظامی آمریکا در آزادی ناوبری کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند مداخله نخواهند کرد؛ مشروط بر آنکه این کشتیها به بنادر غیرایرانی رفتوآمد داشته باشند. تنگه هرمز یکی از مسیرهای حیاتی دریایی جهان است که بهطور معمول حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند.
در این بیانیه آمده است: «اطلاعات تکمیلی پیش از آغاز محاصره، از طریق اطلاعیه رسمی به دریانوردان تجاری ارائه خواهد شد.» همچنین توصیه شده است: «تمامی دریانوردان باید اطلاعیههای دریایی را زیر نظر داشته باشند و هنگام فعالیت در دریای عمان و ورودیهای تنگه هرمز، از طریق کانال ۱۶ ارتباط کشتی به کشتی با نیروهای دریایی آمریکا تماس برقرار کنند.»
پیشتر در همان روز، ترامپ پس از شکست مذاکرات آخر هفته میان هیئتی از آمریکا به رهبری جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، و هیئت ایرانی، در پیامی در شبکه اجتماعی خود موسوم به «تروث سوشال» از اجرای این محاصره خبر داده بود.
از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، این تنگه عملاً برای تردد تجاری مسدود شده است؛ موضوعی که باعث افزایش قابلتوجه قیمت نفت و گاز شده و نگرانیهایی درباره اقتصاد جهانی ایجاد کرده است.
ترامپ در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که به نیروی دریایی آمریکا دستور داده است «هر کشتیای را در آبهای بینالمللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد شناسایی و متوقف کند.» او افزود: «هیچکس که عوارض غیرقانونی پرداخت کند، در آبهای آزاد عبور امن نخواهد داشت.» او همچنین گفت که کشورهای دیگری نیز در اجرای این محاصره مشارکت خواهند داشت، اما نامی از آنها نبرد.
در مقابل، سپاه پاسداران اعلام کرد که تنگه همچنان «بهطور کامل تحت کنترل ایران» است و برای کشتیهای غیرنظامی باز است؛ اما کشتیهای نظامی با «پاسخی قاطع» روبهرو خواهند شد.
سپاه پاسداران همچنین از طریق شبکه دولتی پرستیوی اعلام کرد: «اجازه عبور، مطابق با مقررات مشخص، صرفاً به کشتیهای غیرنظامی داده میشود.»
در جریان مذاکرات ۲۱ ساعته که با میانجیگری پاکستان برگزار شد، ارتش آمریکا اعلام کرد که دو ناوشکن این کشور پیش از آغاز عملیات پاکسازی مینها از تنگه عبور کردهاند؛ رخدادی که از زمان آغاز جنگ بیسابقه بوده است. جمهوری اسلامی ایران وقوع چنین رویدادی را رد کرد.
گفتوگوهای رودررو که بامداد یکشنبه پایان یافت، بالاترین سطح مذاکرات میان آمریکا و جمهوری اسلامی از زمان انقلاب ۵۷ بود. هیچیک از طرفین اعلام نکردند که پس از پایان آتشبس در ۲۲ آوریل چه اتفاقی خواهد افتاد.
جیدی ونس پس از پایان مذاکرات گفت: «ما نیاز داریم شاهد یک تعهد صریح باشیم که آنها بهدنبال دستیابی به سلاح هستهای نخواهند بود.»
