دیپلمات ارشد کانادا میگوید اتاوا به دلیل سیاست سرکوب مخالفان ساکن کشورهای خارجی از سوی پکن با این کشور دچار تنش شده است.
این مقام ارشد در نشست کمیته مجلس عوام در روز ۳ فوریه که به منظور بررسی مسئله مداخله خارجی در آخرین انتخابات کانادا برگزار شد، شهادت داد و از دیوید موریسون، معاون وزیر امور خارجه، خواست که درباره اهداف رژیم چین در کانادا اظهارنظر کند.
نهادهای امنیتی و کمیسیون تحقیقات عمومی، چین را عامل اصلی مداخله خارجی در کانادا دانستهاند. دولت کانادا در جریان انتخابات فدرال سال ۲۰۲۵ از دخالت خارجی پکن پرده برداشته بود.
موریسون به اعضای کمیته گفت که هدف چین از مداخله در کانادا سرکوب پنج گروه یا موضوعی است که حزب کمونیست آنها را «پنج عامل سمی» میداند: استقلال تایوان، گروه معنوی فالونگونگ، اقلیت قومی-مذهبی اویغور در سینکیانگ، استقلال تبت و جنبش دموکراسیخواهی.
موریسون افزود که پیگیری این اهداف در کانادا یا دیگر کشورها مصداق مداخله خارجی است.
موریسون درباره صحبتهای خود با مقامات چینی گفت: «من بارها به چینیها گفتهام که ما هم با یک عامل سمی سروکار داریم که همین مداخله خارجی است که در خاک ما رخ میدهد. اینجا قلمرو ماست و ما تصمیمگیرنده هستیم. محل اختلاف ما همینجاست.»
موریسون گفت تعقیب این گروهها از سوی حزب کمونیست با هدف بقا و حفظ تمامیت ارضی چین صورت میگیرد. او افزود زمانی که رژیم تلاش میکند «پنج عامل سمی» مورد نظر خود را در خارج از چین سرکوب کند، دست به اقدامات متجاوزانه میزند. «محل اختلاف ما همینجاست: اینکه چه رویکردی مصداق مداخله خارجی است.»
تمرکز حزب کمونیست چین بر تایوان در ماه ژانویه به تیتر اول خبرگزاریهای کانادا تبدیل شد. دو نماینده حزب لیبرال که به تایوان سفر کرده بودند، به توصیه اتاوا و در آستانه سفر مارک کارنی به چین، زودتر از موعد به سفر خود خاتمه دادند. هلنا جزک و ماریفرانس لالاند گفتند که بازگشت زودهنگام آنها از این جهت حائز اهمیت بود که دولت میبایست در آستانه سفر کارنی به چین از ایجاد ابهام درباره سیاست خارجی کانادا پرهیز میکرد.
ملیگرایان چینی در سال ۱۹۴۹ و همزمان با قدرت گرفتن حزب کمونیست در چین به تایوان گریختند. این جزیره خودگردان که همواره با تهدید الحاق به خاک چین دستبهگریبان بوده، تنها از سوی ۱۲ کشور به رسمیت شناخته میشود. کانادا در سال ۱۹۷۰ تایپه را به رسمیت شناخت.
روابط جدید با چین
سفر کارنی به چین که اولین سفر نخستوزیر کانادا از سال ۲۰۱۷ به این کشور بود، به امضای چند توافق انجامید و اتاوا از «شراکت راهبردی جدید» با پکن سخن گفت. کارنی همچنین به لی چیانگ، نخستوزیر چین، گفت که تقویت روابط دو کشور «ما را برای نظم نوین جهانی آماده میکند.»
محافظهکاران در واکنش به این مسئله گفتند که کانادا نباید بخشی از «نظم نوین جهانی» پکن باشد و این موضوع را در جلسه کمیته با مقامات ارشد در میان گذاشتند.
ناتالی دروین، معاون دفتردار شورای خصوصی و مشاور امنیت ملی و اطلاعاتی نخستوزیر کانادا، در کنار موریسون شهادت داد. ایندو مقام رسمی کارنی را در سفر به چین همراهی کرده بودند.
گرنت جکسون، نماینده محافظهکار مجلس کانادا، از مقامات پرسید چگونه ممکن است که جمهوری خلق چین بهعنوان تهدیدی جدی برای کانادا تلقی شود و ما با آنها درباره نظم نوین جهانی صحبت میکنیم. کارنی در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۲۵ گفته بود که چین «بزرگترین تهدید امنیتی» کانادا به شمار میآید.
جکسون گفت: «چه چیزی باعث شد که درباره جمهوری خلق چین تغییر رویه دهید.»
دروین با اشاره به سخنرانی کارنی در مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس گفت که نخستوزیر کانادا در مجمع بهطور تلویحی از برنامههای حمایتی و سیاست خارجی آمریکا انتقاد کرد و گفت که کانادا با تعمیق روابط خود با چین به این مسئله واکنش نشان خواهد داد.
دروین گفت: «جهان در آستانه تغییر است و ما هم باید خودمان را با جهان جدید تطبیق دهیم.» او افزود که نزدیکی به چین در حیطههای مشخص بهمنزله «بیتوجهی» به مسئولیتهای کانادا در حوزه امنیت ملی نیست.
جکسون از دیپلماتها درباره «نقش چین» در انتخابات کانادا پرسید و موریسون با اشاره به صحبتهای خود با مقامات چینی گفت که آنها مداخله خارجی را محکوم میکنند.
انتخابات آخر
موریسون و دروین در پرونده چین همکاری داشتهاند و عضو پروتکل عمومی رویدادهای حساسیتبرانگیز انتخاباتی بودهاند؛ هیئتی پنجنفره که درصورت به خطر افتادن سلامت انتخابات باید به مردم هشدار دهند. از زمان تشکیل این هیئت در سال ۲۰۱۹ تاکنون هیچ هشداری صادر نشده است.
ایندو عضو هیئت پنجنفره در روز ۳ فوریه در برابر کمیته آییننامه و امور مجلس شهادت دادند؛ کمیتهای که اطلاعات مربوط به مداخله انتخاباتی را بررسی کرده و درباره آنها حکم میدهد.
دروین به نمایندگان گفت که مداخله خارجی همواره از یک «سطح حداقلی» برخوردار بوده و نهادهای اطلاعاتی کانادا در بحبوحه انتخابات متوجه «تشدید» این موضوع نشدهاند.
دروین گفت: «کاناداییها میتوانند و باید اطمینان داشته باشند که انتخاباتشان سالم بوده و صدای آنها شنیده شده است.»
مایکل کوپر، نماینده محافظهکار مجلس، با توجه به اینکه نهادهای ناظر بر امنیت انتخابات از اقدامات مختلف پکن برای اثرگذاری بر نتیجه انتخابات پرده برداشته بودند، ارزیابی دروین را زیر سؤال برد.
یکی از این اقدامات به کارزار آنلاین سرکوب فراملی مربوط میشد که اتاوا متوجه شد علیه جو تای، نامزد انتخاباتی محافظهکار، به راه افتاده بود. گفتنی است که تای حامی دموکراسی هنگکنگ بود. مقامات منطقه اداری ویژه چین در دسامبر ۲۰۲۴ برای دستگیری او جایزه تعیین کردند. عوامل این کارزار آنلاین در شبکههای اجتماعی چینیزبان به ترویج محتوای مرتبط با این جایزه میپرداختند.
تای در ماه دسامبر در برابر کمیته آییننامه و امور مجلس شهادت داد و گفت که در جریان کارزار انتخاباتی خود با تاکتیکهای مداخله متعددی روبهرو بوده و برای نمونه به تهدید خشونتآمیز یکی از حامیان خود اشاره کرد که در پی دیدار با او رخ داد. تای گفت پلیس سوارهنظام سلطنتی کانادا در جریان کارزار انتخاباتی به او هشدار داده بود که به دلیل تهدیدهای جاری از تبلیغات خانهبهخانه اجتناب کند. تای درنهایت کرسی دانولینورث را به نامزد حزب لیبرال واگذار کرد.
کوپر گفت: «بیشتر کاناداییها از دیدن اینکه چنین اتفاقاتی در خاک کانادا رخ میدهند شوکه میشوند. واقعاً شگفتآور است.» کوپر از مقامات پرسید چگونه ممکن است که انتخابات کشور را همچنان آزاد و منصفانه بدانیم.
دروین گفت مقامات ناظر بر امنیت انتخابات بهطور منظم با حزب محافظهکار در ارتباط بوده و به تای پیشنهاد کرده بودند که تحت حفاظت ویژه قرار بگیرد؛ سرویسی که به نامزدهای در معرض تهدید پیشنهاد میشود.
موریسون به کوپر گفت هیچ اطلاعاتی دال بر نقش کنسولگری چین در تورنتو در تهدید تای وجود ندارد. با اینحال، او با اشاره به کارزار آنلاین سرکوب فراملی گفت که وزارت امور خارجه بهطور رسمی به سفارت چین در اتاوا اعتراض کرده است.
کوپر به پاسخ موریسون اعتراض کرد.
کوپر گفت: «ببخشید که چنین برداشتی دارم، اما به نظر میرسد که نقش دیپلماتهای رسمی پکن جدی گرفته نمیشود، چرا که آقای نخستوزیر توسعه نظم نوین جهانی با رژیم کمونیست حاکم بر پکن را در دستور کار خود دارند.»
