فرهنگهای باستانی، حتی اگر بظاهر فراموش شوند یا سرکوب شوند، خاموش نمیشوند و در دل حافظه تمدن برای شکوفایی منتظر باقی میمانند. طوری که گاهی یک اثر هنری میتواند آن صدا را دوباره زنده کند، بیآنکه فریاد بزند.
یکی از همین نمایشهای هنری، نمایش زیبای شن یون است که در سراسر دنیا به اجرا میپردازند و به زودی به شهرهای تورنتو و ونکوور کانادا میآیند. این نمایشها صرفا سرگرم کننده نیستند بلکه احیا کننده و تجلی فرهنگی هستند که سالهاست در چین بعد از کمونیسم به فراموشی سپرده شده است. نمایشهای شن یون که از نیویورک هر ساله به شهرها و کشورهای زیادی سفر میکند پیامهایی از امید و مهربانی و انسانیت را از دل رنج و درد به گوش مردم دنیا میرساند تا بگوید میتوان فرهنگ دیرین و کهن هزاران ساله را دوباره زنده کرد حتی از خارج از کشور.
شنیون چیست و چرا موضوعش صرفاً «اجرا» نیست؟
شنیون یک سازمان غیرانتفاعیِ مستقر در نیویورک است و مأموریتش احیای ۵۰۰۰ سال فرهنگ سنتی چین است؛ چینِ «پیش از کمونیسم».
هنرهای نمایشی شن یون مامورت خودش را در قالب موسیقی و رقصهای زیبای کلاسیک چینی انجام میدهد. شنیون در این روایت، بازسازیِ یک جهانبینی است: جهانی که در آن هنر فقط سرگرمی نبود؛ آیینهای از آسمان بود. جهانی که قصهها از دلِ فضیلت و شجاعت زاده میشدند و هنر پلی بود میان زمین و آسمان؛ جایی که حتی شگفتی و «معجزه» هم ممکن میشد. این نگاه، برای ایرانیها ناآشنا نیست. ایرانیها هم تمدنی دارند که در حافظهاش، هنر و مفهوم زندگی از هم جدا نیستند. در فرهنگهای باستانی، زیبایی یک تزئین نیست؛ یک فضیلت است.
وقتی یک رؤیا متولد شد: داستان ۲۰۰۶
روایت شنیون از نقطهای انسانی شروع میشود: سال ۲۰۰۶، گروهی کوچک از مهاجران چینیِ نسل اول در درهی هادسونِ نیویورک گرد هم آمدند؛ برخی از سرکوب باورهای معنوی (فالون گونگ) گریخته بودند، و برخی شاهد خاموش شدن فرهنگی بودند که دوستش داشتند. سرمایهای در کار نبود؛ پشتوانهای نبود؛ فقط کارِ بیوقفه و ایمانی آرام اما استوار. و در پایان همان سال، نخستین اجرایشان شکل گرفت: شنیون. این قصه، برای ما ایرانیها غریب نیست: مهاجرت همیشه «رفتن» نیست؛ گاهی ماندنِ یک معناست؛ در جایی دیگر.
نمایشی که پکن نمیخواهد ببینید: چرا شنیون در چین اجازه اجرا ندارد؟
شنیون در کمتر از بیست سال، از آغازهای کوچک و بیادعا به جایگاهی جهانی رسیده است: اجرا در معتبرترین سالنهای دنیا، در بیش از ۲۰۰ شهر و پنج قاره؛ با هشت گروه تور جهانی و صدها هنرمند که سالانه برای بیش از یک میلیون تماشاگر روی صحنه میروند. اما درست همینجا، همان جملهی سایهدار میآید: «و با این همه، سایهای مداوم بر مسیر صعود اش افتاده است…»
شنیون بهدست تمرینکنندگان فالون گونگ یا فالون دافا بنیان گذاشته شد؛ روشی معنوی که سالهاست بهدست رژیم چین بهشدت سرکوب میشود. در متن بروشور آمده است که نزدیک به صد نفر از هنرمندان کنونی شنیون، یا اعضای خانوادههایشان، تجربه زندان، شکنجه، و حتی از دست دادن عزیزانی را داشتهاند که بهخاطر ایمانشان کشته شدهاند.
و ماجرا فقط محدود به داخل چین نیست: بروشور از ثبت بیش از ۲۵۰ حادثه در بیش از ۴۰ کشور حرف میزند؛ از نفوذ، سرقت از خانههای هنرمندان، حملات سایبری، تهدیدها، و حتی خرابکاریهایی علیه اتوبوسهای تور که جان اعضای گروه را به خطر انداخته است. همچنین به ادامه فشارها اشاره میکند: تهدید به مرگ علیه هنرمندان، پروندههای قضایی ساختگی مرتبط با رژیم چین، و کارزارهای سازمانیافته نشر اطلاعات نادرست. شنیون را میشود اینطور دید: تلاشی برای نشان دادن اینکه یک تمدن میتواند دوباره به یاد بیاورد؛ حتی وقتی قدرتی بزرگ میخواهد آن یادآوری را حذف کند.
یادآوریِ یک تمدن، در زمانه فراموشی
اگر این روزها از خبرهای تلخ خستهاید و نیاز به کمی آرامش و امید دارید، شاید یک تجربه فرهنگیِ عمیق بتواند مثل یک نفس گیری باشد؛ نه برای فرار از واقعیت؛ برای اینکه واقعیت، ما را از خودمان خالی نکند. شنیون ۲۰۲۶ با تولیدی تازه و ارکستر زنده چند روزی است که به کانادا آمده است. اما مهمتر از زمان و مکان، چیزی است که این نمایش وعده میدهد: یادآوریِ یک تمدن باستانی فراموش شده. شاید برای ما ایرانیهای کانادا، همین یادآوری مهمترین پل همدلی باشد: پل میان رنج امروز و امیدِ فردا و پل میان دو تمدن کهن که هر دو میدانند: اگر فرهنگ و فضیلت بماند، انسان هم میماند.
برای تهیه بلیط به وب سایت زیر مراجعه کنید:
March 12 to April 5
