زونا که با نام علمی هرپس زوستر شناخته میشود یک ضایعه پوستی همراه با سوزش و تاول است. خطر ابتلا به این عارضه بعد از ۵۰ سالگی افزایش مییابد.
اگر پیشتر آبلهمرغان گرفتهاید، یعنی جزو اکثریت هستید. بسیاری از بزرگسالان آبلهمرغان را تجربه کردهاند. اما چیزی که خیلیها از آن بیخبرند، این است که ویروس آبلهمرغان هرگز بدن شما را ترک نمیکند، بلکه در دستگاه عصبی نهفته میماند و ممکن است در آینده در حدود ۱ نفر از هر ۳ نفر در قالب زونا شروع به فعالیت کند.
افرادی که پیشتر آبلهمرغان گرفته باشند، ممکن است در آینده به زونا مبتلا شوند. با بالا رفتن سن و ضعیف شدن سیستم ایمنی، خطر ابتلا به زونا افزایش مییابد. شناخت علائم اولیه و تأثیر سبک زندگی میتواند در کنترل این بیماری به شما کمک کند.
علائم و نشانههای اولیه زونا
زونا به ندرت بدون هشدار قبلی ظاهر میشود. بیمار معمولاً چند روز قبل از ظهور بثورات پوستی با علائم زیر مواجه خواهد شد:
- درد، گزگز یا خارش در یک سمت بدن
- سردرد و حساسیت به نور
- علائم مشابه آنفولانزا که باعث احساس ناخوشی میشوند
ناراحتی اولیه اغلب با احساس سوزش یا درد شدید و طاقتفرسا در امتداد «درماتوم» همراه است؛ مسیری که از روی عصبهای خاص پوست میگذرد.
درد در بعضی از افراد ممکن است شدید و طاقتفرسا باشد. شدت درد اغلب چند روز بعد از ظاهر شدن ضایعات پوستی به اوج میرسد و خوابیدن را برای بیمار دشوار میکند.
ضایعات پوستی زونا
ضایعات پوستی قرمزرنگ و دردناک نشانه اصلی زونا هستند:
- در قالب لکههای قرمزرنگ آغاز شده و به تاولهای چرکین تبدیل میشوند
- به شکل نواری باریک از ستون فقرات تا قفسه سینه، شکم یا پایین کمر ظاهر میشوند (ممکن است روی صورت ظاهر شوند و اطراف چشم، دهان یا گوشها را درگیر کنند)
- ضایعات سر باز میکنند، به زخم تبدیل شده و طی ۷ تا ۱۰ روز دلمه میبندند
ضایعات پوستی طی ۲ تا ۴ هفته کاملاً بهبود مییابند و معمولاً جای زخم بهجا نمیگذارند.
سایر علائم
زونا ممکن است علائم ناراحتکننده دیگری هم داشته باشد:
- تب و لرز
- درد مفاصل
- تورم غدد لنفاوی
اگر زونا چشمها را درگیر کند (۱۰ تا ۲۵ درصد موارد)، ممکن است به مشکلات بینایی پایدار بینجامد. همچنین اگر عصب صورت درگیر شود (کمتر از ۱ درصد)، بیمار دچار فلج صورت و کاهش شنوایی خواهد شد.
۱ نفر از هر ۵ بیمار بعد از برطرف شدن ضایعات پوستی زونا دچار درد عصبی ماندگار و ناتوانکننده میشود که به آن نورالژی بعد از زونا میگویند.
چه عواملی باعث زونا میشوند؟
ویروسی که باعث شیوع آبلهمرغان و زونا میشود- واریسلا زوستر- به خانواده ویروسهای هرپس تعلق دارد. به همین دلیل است که پزشکان این بیماری را «هرپس زوستر» مینامند. این ویروس بعد از برطرف شدن آبلهمرغان در سلولهای عصبی نزدیک مغز و ستون فقرات نهفته میماند که گاه چندین سال به طول میانجامد.
این ویروس بعضاً در سالهای آتی و بهویژه بعد از ۵۰ سالگی از نو شروع به فعالیت میکند و باعث زونا میشود. فعال شدن این ویروس اغلب به واسطه استرس یا ضعف سیستم ایمنی رخ میدهد.
اکثر افراد تنها یک مرتبه به زونا مبتلا میشوند. نرخ شیوع دوباره زونا کمتر از ۱۰ درصد است. کودکانی که در رحم مادر در معرض ویروس واریسلا زوستر قرار میگیرند، ممکن است در سالهای بعدی به زونا مبتلا شوند.
عوامل خطر کلی
احتمال ابتلا به زونا با افزایش سن بالاتر میرود، زیرا سیستم ایمنی بدن به مرور زمان ضعیفتر میشود.
- ضعف سیستم ایمنی: افزایش سن یا بیماریهایی مانند اچآیوی یا ایدز، سرطان (از جمله لوسمی و لنفوم)، بیماریهای التهابی روده و بیماریهای خودایمنی
- درمانهای خاص: شیمیدرمانی، پرتودرمانی و داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی مانند کورتیکواستروئیدها و سیکلوسپورین
- جنسیت: خانمها بیشتر از آقایان در معرض خطر ابتلا به زونا هستند، بهویژه در دوران قبل از یائسگی که تغییرات هورمونی باعث افت عملکرد سیستم ایمنی میشوند
- سابقه خانوادگی: ابتلای خویشاوندان نزدیک از جمله پدر، مادر یا خواهر و برادر به زونا ممکن است احتمال ابتلای شما را اندکی افزایش دهد
عوامل فیزیکی و سبک زندگی
عوامل مرتبط با تنشهای فیزیکی و عادتهای سبک زندگی بر خطر زونا اثر میگذارند.
- خستگی یا فرسودگی: خستگی و فرسودگی سیستم ایمنی را به شدت ضعیف میکنند. از اینرو، توان بدن برای مهار ویروس نهفته زونا کاهش مییابد. اگر در طولانیمدت به اندازه کافی استراحت نکنید، احتمال فعال شدن دوباره ویروس افزایش مییابد.
- استرس: استرس در هر شکلی- بر اثر اتفاقات مهم زندگی، فشار کاری یا مشکلات سلامتی- با تضعیف سیستم ایمنی ارتباط مستقیم دارد و توان بدن را برای مقابله با عفونتها کاهش میدهد.
- آسیبدیدگی: صدمات فیزیکی از جمله بریدگی یا صدماتی که عصبها را درگیر میکنند، میتوانند زمینهساز فعال شدن دوباره زونا شوند. سوختگیها و کبودیهای شدید نیز ممکن است سیستم ایمنی بدن را مختل کنند.
- جراحی: بعضی از جراحیها از جمله جراحی دندان، قفسه سینه یا تعویض مفصل زانو به دلیل واکنش فیزیکی بدن به استرس و افت موقت عملکرد سیستم ایمنی باعث افزایش خطر ابتلا به زونا میشوند.
- تغذیه نامناسب: رژیم غذایی ناسالم با محروم کردن بدن از ویتامینها و مواد معدنی ضروری باعث ضعیف شدن سیستم ایمنی میشود. اگر نیازهای مغذی بدن تأمین نشود، بدن توان کمتری برای کنترل ویروس زونا خواهد داشت.
- بیماری کووید-۱۹: کووید-۱۹ نیز با افزایش خطر زونا ارتباط دارد. مطالعهای در سال ۲۰۲۳ نشان داد که بیماران بهبودیافته کووید-۱۹ در مقایسه با افرادی که به این بیماری مبتلا نشدند، با افزایش ۵۹ درصدی احتمال ابتلا به زونا در یک سال آتی مواجه شدند.
- واکسیناسیون و تزریقات: هرگونه تزریق از جمله واکسن ممکن است به وسطه آسیب فیزیکی خفیفی که ایجاد میکند، باعث فعال شدن زونا شود. شواهد در این زمینه متناقض هستند. برای نمونه، واکسن شینگریکس ممکن است خطر عود زونای چشمی را تا ۶۴ درصد افزایش دهد. واکسن کرونا نیز میتواند خطر ابتلا به زونا را تا ۸۰ درصد افزایش دهد. البته مواردی از این دست نادر هستند. همچنین واکسن آبلهمرغان، در مقایسه با ابتلای طبیعی به این بیماری، در طولانیمدت سپر ایمنی ضعیفتری ایجاد میکند که ممکن است باعث افزایش خطر زونا در بزرگسالان شود.
- خواب بیکیفیت: مطالعهای در سال ۲۰۱۶ نشان داد افرادی که با اختلالات خواب دستبهگریبان هستند، نسبت به افرادی که خواب طبیعی دارند، ۲۳ درصد بیشتر به زونا مبتلا میشوند.
- مواجهه طولانیمدت با نور آفتاب: مطالعهای در سال ۲۰۲۱ نشان داد که مواجهه با اشعه فرابنفش با افزایش خطر زونا در آقایان ارتباط مستقیم دارد، اما این ارتباط در خانمها مشاهده نمیشود.
زونا چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک معمولاً با بررسی سوابق پزشکی، علائم و معاینه فیزیکی بیمار و ارزیابی ضایعات پوستی او به وجود زونا پی میبرد. اغلب نیازی نیست به آزمایشگاه مراجعه کنید، زیرا ضایعات زونا کاملاً مشخص و متمایز هستند.
اگر تشخیص قطعی نباشد، پزشک از تاول نمونهبرداری میکند و آن را برای آزمایش به آزمایشگاه میفرستد. واکنش زنجیرهای پلیمراز دقیقترین روش آزمایش است که وجود ویروس را شناسایی میکند. این روش در موارد حاد از جمله درگیری چشم یا عفونت گسترده نیز جواب میدهد. آزمایش زنجیرهای پلیمراز میتواند به منفی کاذب منجر شود، بهویژه اگر مقدار ویروس موجود در نمونه ناچیز باشد.
درمان زونا چگونه انجام میگیرد؟
به بزرگسالان توصیه میشود که فوراً تحت درمان قرار بگیرند، زیرا به تسریع روند بهبودی کمک میکند، شدت درد را کاهش میدهد و خطر عوارض را به حداقل میرساند.
۱. داروها
برای درمان زونا از چند نوع دارو استفاده میشود که یا ویروس را هدف میگیرند و یا درد و خارش را تسکین میدهند.
داروهای ضدویروسی: داروهای خوراکی ضدویروسی از ملزومات درمان زونا هستند. این داروها تا ۷۲ ساعت بعد از ظهور ضایعات پوستی بیشترین تأثیر را دارند، مدت زمان بیماری را کوتاه کرده و شدت درد و ضایعات را به حداقل میرسانند. داروهای رایج شامل آسیکلوویر، فامسیکلوویر و والاسیکلوویر هستند.
لوسیون کالامین: لوسیون کالامین حاوی اکسید روی است و به کاهش خارش و تسکین پوست ملتهب کمک میکند.
سایر داروهایی که برای تسکین درد ضایعات پوستی حاد تجویز میشوند عبارتند از:
- استامینوفن (پاراستامول): برای کاهش درد و تب
- ایبوپروفن: داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی برای کاهش درد، تب و التهاب
- کورتیکواستروئیدها: داروهایی مانند پردنیزون یا پردنیزولون بعضاً برای کاهش درد و سرعت بخشیدن به روند خشک شدن تاولهای زونا مصرف میشوند، اما تجویز آنها به دلیل سرکوب سیستم ایمنی و تشدید عفونت محل اختلاف است. از اینرو، مصرف روزانه آنها توصیه نمیشود.
- قطرههای چشمی ضدالتهاب: اگر زونا چشم بیمار را درگیر کرده باشد، پزشک ممکن است برای کاهش التهاب و محافظت از بینایی برای او قطره ضدالتهاب تجویز کند.
مصرف بعضی از داروها در موارد حاد توصیه نمیشود، اما این داروها میتوانند در مدیریت نورالژی بعد از زونا مؤثر باشند:
- کرمها و پچهای موضعی کپسایسین: محصولاتی مانند زوستریکس که حاوی کپسایسین (ماده شیمیایی موجود در فلفل قرمز) هستند، با کاهش حساسیت پایانههای عصبی باعث تسکین درد میشوند.
- پچ لیدوکائین: اگر دو مرتبه در روز از پچ لیدوکائین ۵ درصد استفاده کنید، میتوانید درد متوسط یا شدید زونا را تسکین دهید.
- داروهای ضدتشنج: داروهای ضدصرع مانند گاباپنتین و پرگابالین به کنترل دردهای عصبی زونا کمک میکنند.
- داروهای ضدافسردگی: بعضی از داروهای ضدافسردگی نیز برای کاهش دردهای عصبی تجویز میشوند.
۲. درمان با نور الئیدی
این روش درمانی با استفاده از طول موجهای خاص به کاهش درد و التهاب کمک میکند و راهکاری غیرتهاجمی برای کنترل علائم زونا به شمار میرود.
درمان با نور قرمز: در این روش که به درمان با لیزر کمتوان یا فوتوبیومدولاسیون نیز معروف است، از نور ملایم در طیف قرمز تا فروسرخ نزدیک استفاده میشود تا روند بهبودی سرعت بیشتری بگیرد. این روش درمان قطعی زونا نیست، اما تحقیقات نشان دادهاند که میتواند شدت درد و التهاب را به حداقل برساند و روند بهبودی را تسریع کند، حتی اگر چشم بیمار درگیر شده باشد.
درمان با نور طلایی: این روش ترکیبی از نور قرمز و نور زرد با طول موج حدود ۵۶۰ نانومتر است. مطالعهای در سال ۲۰۲۳ نشان داد که ترکیب این روش با داروی آسیکلوویر باعث کاهش مدت زمان بیماری زونا میشود، شدت درد را کاهش داده و خطر نورالژی بعد از زونا را به حداقل میرساند. این روش در مقایسه با اتکای صرف به درمان با نور قرمز یا آسیکلوویر اثربخشی بیشتری دارد.
۳. جنتیانای ژاپنی (گلسپاسی)
یک مطالعه مروری روشمند در سال ۲۰۱۷ به این نتیجه رسید که ترکیب جنتیانای ژاپنی، گل استکانی، گل بشقابی چینی و گاردنیا، که همگی خواص ضدالتهابی دارند، به تسریع روند بهبودی زونا کمک میکند. مصرف خوراکی این ترکیب بهویژه در کنار داروهای گیاهی موضعی، نسبت به داروهای رایج با سرعت بیشتری باعث تسکین درد شده و خطر نورالژی بعد از زونا را به حداقل میرساند. عوارض جانبی این روش خفیف و نادر هستند.
۴. تزریق وریدی ویتامین ث
زونا از دیرباز به کمک ترکیبات آنتیاکسیدان از جمله ویتامین ث با دوز بالا درمان شده است. ویتامین ث به کاهش علائم حاد و جلوگیری از درد عصبی بلندمدت مانند نوروپاتی بعد از زونا کمک میکند. مطالعهای در سال ۲۰۱۲ نشان داد که تزریق وریدی ویتامین ث باعث کاهش درد و مشکلات پوستی زونا میشود، خستگی و اختلال تمرکز را بهبود بخشیده و خطر ابتلا به نورالژی بعد از زونا را به حداقل میرساند. چند گزارش موردی نیز در رابطه با اثربخشی ویتامین ث در تسکین قابلتوجه علائم حاد و عوارض بلندمدت زونا ارائه شده است.
۵. طب سوزنی
مطالعهای در سال ۲۰۱۱ نشان داد که طب سوزنی نقش مؤثری در تسکین درد حاد زونا دارد و مشابه داروهای درد نوروپاتی عمل میکند، اما عوارض جانبی آنها را ندارد. یک تحلیل فراگیر در سال ۲۰۲۴ با بررسی ۵۹ مطالعه نشان داد که طب سوزنی در درمان زونای حاد مؤثر و ایمن است و باعث کاهش قابلتوجه درد و ضایعات پوستی میشود و کمترین عوارض جانبی ممکن را به دنبال دارد.
راهکارهای طبیعی و سبک زندگی در مدیریت زونا
راهکارهای زیر زونا را درمان نمیکنند، اما علائم این بیماری را تسکین داده و احتمال پخش شدن ویروس را کاهش میدهند.
۱. مراقبت در خانه
راهکارهای ساده زیر به مدیریت بهتر زونا و تسریع روند بهبودی کمک میکنند.
بایدها:
- محافظت از تاولها: یک لایه نازک ژل پترولیوم (مانند وازلین) روی تاولها بمالید و آنها را با یک پانسمان استریل و بدون چسب بپوشانید. روی ضایعات را با پاککنندههای بدون رایحه تمیز کرده و پانسمان را بهطور منظم تعویض کنید.
- رعایت بهداشت فردی: درصورت تماس با ضایعات پوستی، دستها را به مدت دستکم ۲۰ ثانیه بشویید.
- پوشیدن لباس راحت: از لباسهای نرم و گشاد استفاده کنید تا پوستتان تحریک نشود.
- کمپرس سرد: یک بسته یخ را درون حوله یا پارچه مرطوب بگذارید و آن را چندبار در روز به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه روی تاولها قرار دهید.
- استراحت کافی: به بدنتان فرصت بازیابی بدهید. فعالیتهای سبک مانند تمرینات کششی یا پیادهروی مفید هستند. با اینحال، قبل از آغاز ورزش با پزشک مشورت کنید.
نبایدها:
- از خاراندن یا کندن تاولها پرهیز کنید: این کار باعث افزایش تحریکپذیری و باقیماندن جای زخم خواهد شد.
- لباسهای زبر نپوشید: این پارچهها باعث تشدید ضایعات پوستی میشوند.
- از پانسمانهای چسبدار استفاده نکنید: این پانسمانها به تاولها آسیب میرسانند.
- سطح استرس را پایین بیاورید: بالا بودن سطح استرس باعث میشود که توان بدن برای کنترل ویروس به حداقل برسد.
۲. حمام جو دوسر
جو دوسر کلوئیدی خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی دارد. نشستن در وان آب ولرم با ۱ تا ۲ فنجان جو دوسر کلوئیدی به تسکین تاولهای زونا و آرام کردن پوست ملتهب کمک میکند.
استفاده از جو دوسر آسیابشده هم باعث تسکین پوست میشود. همچنین حمام یا دوش آب خنک میتواند باعث کاهش تحریکپذیری پوست شود. اما نباید از آب داغ استفاده کنید، زیرا ممکن است علائم شما را تشدید کند.
۳. تغذیه التیامبخش
داشتن رژیم غذایی مناسب در دوران بهبودی باعث تقویت سیستم ایمنی شده و به التیام بدن کمک میکند.
- مواد غذایی سرشار از لیزین: آمینو اسید لیزین با مهار آرژنین- آمینو اسیدی که ویروس زوستر برای تکثیر به آن نیاز دارد- سرعت رشد ویروس را کند میکند. مرغ، ماهی، میگو، صدف، گوشت گاو، محصولات سویا، مغزها، دانهها، تخممرغ، انواع لوبیا (مانند ماش) و عدس از جمله منابع سرشار از لیزین هستند.
- مواد غذایی سرشار از آنتیاکسیدان: رژیمهای غذایی ضدالتهاب و تقویتکننده ایمنی خطر فعال شدن دوباره ویروس زونا را به حداقل میرسانند. از میوهها و سبزیجات رنگارنگ و سرشار از آنتیاکسیدان مانند بلوبری، توتفرنگی، اسفناج، کلم، پکان و چای سبز استفاده کنید.
- پروتئین: دریافت پروتئین کافی برای ترمیم بافتها و عملکرد صحیح سیستم ایمنی ضروری است.
غذاهایی که باید از آنها پرهیز کنید یا مصرفشان را به حداقل برسانید: غذاهایی که باعث تضعیف سیستم ایمنی میشوند، از جمله مواد غذایی دارای شاخص قندخونی بالا مانند نوشیدنیهای قندی و شیرینیجات، غذاهای فرآوریشده حاوی چربیهای ناسالم، شکر یا نمک زیاد، غلات تصفیهشده مانند نان سفید و پاستا و الکل.
۴. مکملها
بعضی از مکملها ممکن است به تقویت سیستم ایمنی و تسریع روند بهبودی کمک کنند. قبل از مصرف مکملهای جدید با پزشک خود مشورت کنید.
- ویتامین ث: از عملکرد سیستم ایمنی پشتیبانی میکند و شکل تزریقی آن باعث کاهش درد میشود.
- ویتامینهای گروه ب: برای سلامت عصبها حیاتی هستند؛ بهویژه ویتامین ب۱۲ که به کاهش دردهای عصبی کمک میکند.
- ویتامی دی: بسیاری از بیمارانی که به دلیل زونا بستری میشوند، ویتامین دی پایینی دارند. برخورداری از ویتامین دی کافی باعث تقویت سیستم ایمنی میشود.
تأثیر ذهنیت بیمار بر زونا
استرس و ذهنیت بیمار با تضعیف سیستم ایمنی باعث افزایش احتمال فعال شدن دوباره ویروس زونا میشوند.
استرس شدید، افسردگی و تجربه اتفاقات بزرگ در زندگی بهویژه در بزرگسالان بالای ۵۰ سال با افزایش خطر زونا ارتباط مستقیم دارند. کنترل استرس از طریق ذهنیت مثبت یا روشهای مدیریت استرس به کاهش سطح خطر کمک میکند.
مطالعهای در سال ۲۰۱۵ نشان داد که ذهنآگاهی و مدیتیشن به تسکین درد و بهبود وضعیت روحی در افراد مبتلا به نورالژی بعد از زونا کمک میکنند.
چگونه میتوان از زونا پیشگیری کرد؟
شما نمیتوانید زونا را بهطور مستقیم به دیگران انتقال دهید، اما ویروس واریسلا زوستر موجود در تاولهای زونا میتواند افرادی را که پیشتر دچار آبلهمرغان نشدهاند بیمار کند. از اینرو، افراد مبتلا به زونا باید تا زمان بهبودی کامل تاولها و بهویژه تا وقتی که تاولها هنوز دلمه نبستهاند، از تماس نزدیک با دیگر افراد خودداری کنند.
ویروس میتواند از طریق تماس مستقیم با ترشحات تاول یا از طریق استنشاق ذرات ویروس در هوا منتقل شود. با اینحال، آبلهمرغان بسیار مسریتر از زونا است. بیمار قبل از ظاهر شدن تاولهای زونا یا بعد از بهبود کامل ضایعات پوستی- حتی اگر همچنان درد داشته باشد- دیگر ناقل بیماری نیست.
بیماران مبتلا به زونا میتوانند با اجتناب از موارد زیر از پخش شدن ویروس جلوگیری کنند:
- استفاده از حوله یا وسایل شخصی مشترک
- انجام ورزشهای پربرخورد
- شنا کردن استخر
- تماس نزدیک با نوزادان زیر ۱۲ ماه، خانمهای باردار، افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف
راهکارهای سبک زندگی برای تقویت سیستم ایمنی
مؤثرترین راه پیشگیری از زونا، تقویت سیستم ایمنی است.
- خواب باکیفیت: هر شب ۷ تا ۸ ساعت خواب عمیق داشته باشید. داشتن روال خواب منظم و پرهیز از صفحات نمایش قبل از خواب باعث بهبود کیفیت خواب خواهد شد.
- تغذیه سالم: رژیم غذایی متنوع و سرشار از میوه و سبزیجات به تأمین ویتامینها و مواد مغذی مورد نیاز سیستم ایمنی کمک میکند.
- فعالیت بدنی منظم: ورزش منظم سیستم ایمنی را تقویت میکند و باعث میشود که ویروس در بدن نهفته بماند.
- مدیریت استرس: استرس مزمن سیستم ایمنی را ضعیفتر میکند. تمریناتی مانند یوگا، تایچی، مدیتیشن یا دیگر تکنیکهای آرامسازی مفید هستند.
واکسیناسیون:
واکسیناسیون علیه زونا میتواند خطر ابتلا به این بیماری را به شکل قابلتوجهی کاهش دهد. واکسن فعلی زونا شینگریکس نام دارد که در دو نوبت و با فاصله ۲ تا ۶ ماه تزریق میشود. تزریق این واکسن به بزرگسالان ۵۰ ساله و مسنتر با سیستم ایمنی سالم توصیه میشود. سردرد، قرمزی، تورم و خارش در محل تزریق از جمله عوارض این واکسن هستند. سندرم گیلن-باره و واکنشهای آلرژیک شدید نیز جزو عوارض حاد اما نادر این واکسن به شمار میآیند.
آزمایشهای بالینی نشان دادهاند که واکسن شینگریکس در بالغ بر ۹۰ درصد از موارد در پیشگیری از زونا مؤثر بوده است. این واکسن درعمل با تزریق دو دوز حدود ۷۰ درصد و با تزریق یک دوز حدود ۵۷ درصد اثربخش بوده است. خطر ابتلا به زونا درصورت عدم انجام واکسیناسیون حدود ۳۳ درصد است.
عوارض احتمالی زونا
بیشتر افراد بدون هیچ مشکلی از شر زونا خلاص میشوند. با اینحال، آگاهی از عوارض احتمالی بهویژه در افراد مسن یا کسانی که سیستم ایمنی ضعیف دارند، حائز اهمیت است. احتمال و شدت عوارض زونا با بالا رفتن سن افزایش مییابد.
- نورالژی بعد از زونا: شایعترین عارضه زونا، درد مداوم در محل ضایعات پوستی است که دستکم ۳ ماه بعد از بهبودی پابرجا میماند. این درد معمولاً طی چند هفته یا چند ماه کاهش مییابد، اما بعضاً سالها ادامه پیدا میکند و بر کیفیت زندگی افراد اثر میگذارد. نورالژی بعد از زونا در افراد زیر ۴۰ سال نادر است.
- مشکلات شدید چشمی: زونای چشمی باعث کاهش موقت یا دائمی بینایی، خشکی چشم، آبسیاه، آبمروارید، دوبینی، تاری دید یا زخم و اسکار قرنیه میشود.
- عفونتهای پوستی: ضایعات پوستی زونا میتوانند باعث عفونتهای باکتریایی شوند که ممکن است درنهایت به زردزخم یا سلولیت بیانجامد.
- ضعف عضلانی: فرد ممکن است قبل از زونا، در حین زونا یا بعد از آن در ناحیه آسیبدیده دچار ضعف عضلانی شود.
- مشکلات عصبی: زونا در ناحیه صورت میتواند عصبهایی را که به مغز متصل هستند درگیر کند و باعث فلج صورت (سندرم رامسی هانت)، کاهش شنوایی یا مختل شدن تعادل شود و در موارد نادر به التهاب مغز (آنسفالیت) بیانجامد.
- هپاتیت: زونا میتواند در موارد نادر به آسیب یا التهاب کبدی بهویژه در افراد دارای سیستم ایمنی ضعیف منجر شود.
- میلیت عرضی: التهاب نخاع یکی از عوارض نادر زونا محسوب میشود.
- سپسیس: زونا در موارد نادر باعث سپسیس یا عفونت شدید خونی میشود.
- ذاتالریه: زونا ممکن است افرادی را که سیستم ایمنی ضعیف دارند، به ذاتالریه مبتلا کند.
- سکته مغزی: اگر زونا عصبهای مغزی را درگیر کند، ممکن است با ایجاد التهاب یا انسداد در عروق خونی باعث سکته مغزی شود.
- مننژیت ویروسی: این عارضه عصبی نادر، که با ویروس واریسلا زوستر ارتباط دارد، قبل یا بعد از ظهور ضایعات پوستی زونا رخ میدهد.
