Search
Asset 2

هشدار تحلیل‌گران؛ شبکه‌های اجتماعی درباره جنگ ایران پر از مطالب جعلی است

جنگ ایران و موج اخبار جعلی در شبکه‌های اجتماعی؛ نقش هوش مصنوعی در تولید تصاویر و ویدئوهای گمراه‌کننده و چالش تشخیص واقعیت از فیک
ستونی از دود در پی انفجاری در تهران، ایران، در ۲ مارس ۲۰۲۶.(Majid Saeedi/Getty Images)

نویسنده: اندرس کور

اینترنت مملو از اخبار جعلی وایرال درباره جنگ در ایران شده است. عاملان اصلی این محتواها افرادی هستند که از طریق مشوق‌های استاندارد درآمدزایی، برای هر یک میلیون بازدید، گاهی تنها ۸ دلار دریافت می‌کنند. شرکت‌های شبکه‌های اجتماعی به‌راحتی نمی‌توانند صحت این مطالب را بررسی کنند؛ و همین موضوع به انفجار محتوای جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی و ویدئوهای بازیافتی منجر شده است.

یکی از جدیدترین موارد کشف‌شده از محتوای جعلی، دو تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی از حملات هوایی آمریکا به اهدافی است که ظاهرا ماکت‌های نظامی رنگ‌آمیزی‌شده روی باندهای فرودگاه معرفی شده‌اند. یکی تصویری از یک جنگنده ایرانی بود و دیگری یک بالگرد ماکت. این تصاویر به‌عنوان ابزار تبلیغاتی استفاده شدند تا ایالات متحده را ناآگاه نشان دهند و در ۱۳ مارس (۲۲ اسفند) گزارش شد که جعلی هستند.

جنگ تبلیغاتی شامل جعل مرگ‌های واقعی و همچنین انکار شواهد واقعی با ادعاهای نادرست مبنی بر تولید آن‌ها با هوش مصنوعی است. اگر همه این‌ها گیج‌کننده به نظر می‌رسد؛ این وضعیت عمداً چنین طراحی شده است. هر دو طرف در ایران تلاش می‌کنند با استفاده از شواهد جعلی و انکار جعلی آن‌ها، اخبار واقعی و جعلی را به نفع خود جهت‌دهی کنند.

در حالی که بخشی از این محتوای جعلی ضد جمهوری اسلامی است؛ اما بیشتر آن در حمایت از جمهوری اسلامی است. رسانه‌های تحت تأثیر دولت جمهوری اسلامی و شخصیت‌های جعلی که توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اداره می‌شوند، نیز این مطالب جعلی را منتشر می‌کنند. آن‌ها تلاش می‌کنند روایتی از قدرت نظامی جمهوری اسلامی و شکست ایالات متحده ارائه دهند.

رسانه‌های دولتی رژیم ایران و تأثیرگذاران شبکه‌های اجتماعی تصاویر جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی از عکس‌های ماهواره‌ای، تلفات آمریکا، یک ناو هواپیمابر نابودشده آمریکا، یک تأسیسات راداری بمباران‌شده در قطر، و سفارت آمریکا در حال سوختن در عربستان سعودی منتشر کرده‌اند. واقعیت معمولاً برعکس است—خسارات محدود ناشی از موشک‌ها و پهپادهای ایرانی؛ در حالی که ارتش‌های ایالات متحده و اسرائیل تقریباً تمام نیروی هوایی، نیروی دریایی و زیرساخت‌های توسعه سلاح هسته‌ای جمهوری اسلامی را نابود کرده‌اند.

یک مسئله مرتبط دیگر، نحوه جهت‌دهی برخی سازمان‌های رسانه‌ای به اخبار از طریق تیترهاست. پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، اشاره کرد که ادعای «گسترش» جنگ یا این‌که دولت ترامپ خطر هدف قرار گرفتن مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز توسط جمهوری اسلامی را به‌طور کامل در نظر نگرفته، از سوی تیترنویسان بیش‌ازحد بزرگ‌نمایی شده است.

دولت آمریکا در پاسخ به این ادعاها که ایالات متحده در حال پیروزی در جنگ است، اعلام کرده که خطرات مربوط به حمل‌ونقل جهانی نفت را به‌طور کامل بررسی کرده است. ایالات متحده نه‌تنها نابودی باقی‌مانده‌های برنامه تسلیحات هسته‌ای ایران و زیرساخت‌های تروریستی آن را در اولویت قرار داده، بلکه با توجه به این‌که یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان انرژی در جهان است، فشار چندانی از افزایش قیمت نفت احساس نمی‌کند.

در طول جنگ، تصاویر جعلی پیش از آن‌که به‌طور عمومی به‌عنوان جعلی شناسایی و حذف شوند، صدها میلیون بار به اشتراک گذاشته شده‌اند. تنها یک تصویر جعلی، از نیروهای دلتا فورس آمریکا که به‌ظاهر به اسارت ایرانیان درآمده بودند، بیش از ۵ میلیون بار دیده شد. برخی از تصاویر جعلی منتسب به جمهوری اسلامی یران شامل عکس‌های ماهواره‌ای است که به‌ظاهر، حملات موفق رژیم به تأسیسات آمریکا و متحدانش را نشان می‌دهند.

برخی دیگر ماهیتی ضدیهودی دارند یا نظریه‌های توطئه‌ای را مطرح می‌کنند؛ از جمله این‌که دونالد ترامپ جنگ را برای منحرف کردن توجه از پرونده جفری اپستین آغاز کرده است. یک حساب کاربری طرفدار جمهوری اسلامی در شبکه‌های اجتماعی حتی مدعی مرگ بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، شد.

ادعای دیگری نیز مطرح شد مبنی بر ساقط کردن یک جنگنده آمریکایی؛ در حالی که در واقع این حادثه نتیجه آتش خودی از سوی کویت بود. یک حساب کاربری مرتبط با رژیم ایران نیز مدعی کشته شدن ۵۶۰ آمریکایی شد؛ در حالی که در آن زمان تعداد واقعی کمتر از ۱۰ نفر بود.

راه‌هایی برای تشخیص تفاوت میان محتوای جعلی تولیدشده با هوش مصنوعی و واقعیت وجود دارد. آیا چیزی نادرست به نظر می‌رسد یا صدا می‌دهد؟ مانند ناهماهنگی صدا، سکوت غیرطبیعی برای آن فضا، صداهای نامفهوم، بافت‌های غیرطبیعی، ناهماهنگی نور، اعوجاج در متن، نام‌های جعلی مکان‌ها، رفتار عجیب شعله‌ها، تغییر شکل اشیا، خطاهای تصویری یا ویدئویی؟ آیا در تصاویر «قبل و بعد» عناصر ثابتی دیده می‌شود که سال‌ها بعد نباید وجود داشته باشند؟

کاربران می‌توانند با استفاده از ابزار SynthID گوگل، به دنبال واترمارک‌های نامرئی هوش مصنوعی در تصاویر بگردند. ابزار TinEye نیز با جست‌وجوی معکوس تصویر به یافتن محتوای بازیافتی کمک می‌کند. برخی تولیدکننده‌های ویدئوی هوش مصنوعی محدودیت ۸ ثانیه‌ای دارند؛ بنابراین ویدئوهای بسیار کوتاه نیز می‌توانند نشانه‌ای هشداردهنده باشند.

با این حال، کیفیت تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی آن‌قدر سریع در حال بهبود است که این نشانه‌های هشداردهنده ممکن است به‌زودی از بین بروند. هر محتوای جدید و جنجالی می‌تواند و باید پیش از باور یا اشتراک‌گذاری، با چندین منبع معتبر بررسی شود. اگر در یک تصویر خطای آشکاری دیده نمی‌شود، ممکن است واقعی باشد؛ اما همه منابع یکسان نیستند. برای مثال، وقتی از یک ربات هوش مصنوعی در شبکه‌های اجتماعی خواسته شد تصاویر جعلی را شناسایی کند، گفته می‌شود که برخی از آن‌ها را به‌اشتباه واقعی تشخیص داد و حتی برای پشتیبانی از نتیجه‌گیری خود، محتوای جعلی تولید کرد. بنابراین با احتیاط عمل کنید، به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی.

دیدگاه ارائه‌شده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکس‌کننده دیدگاه اپک تایمز نیست.

درباره نویسنده: آندرس کور دارای مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه ییل (۲۰۰۱) و مدرک دکترای دولتی از دانشگاه هاروارد (۲۰۰۸) است.

اخبار بیشتر

عضویت در خبرنامه اپک تایمز فارسی