به گفته یک پزشک، درست است که سیبیدی بدون نسخه به فروش میرسد، اما این به معنی بیخطر بودن آن نیست.
محققان در نخستین آزمایش کنترلشدهای که روی تأثیر ترکیبات گیاه شاهدانه بر عملکرد کبد متمرکز بود و یافتههای آن در مجله طب داخلی جاما منتشر شده است، دریافتند بزرگسالان سالمی که روزانه به مدت چهار هفته در حد اعتدال کانابیدیول (سیبیدی) مصرف میکردند، با افزایش قابلتوجه سطح آنزیمهای کبدی مواجه شدند. البته هیچ آسیبی به کبد وارد نشد.
سیبیدی از ترکیبات شیمیایی رایج در گیاه شاهدانه است که هم در بوته شاهدانه و هم در ماریجوآنا یافت میشود. برخلاف تتراهیدروکانابینول، سیبیدی اثر روانگردان ندارد و باعث «نشئگی» نمیشود.
سیبیدی اغلب بهعنوان یک محصول سلامتمحور تبلیغ میشود و محققان به اثرات بالقوه آن در درمان درد مزمن و اضطراب علاقهمند هستند.
دکتر دایانا مارتینز-ولش، از مرکز نورثول هلث و متخصص گیاه شاهدانه، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «صرف اینکه محصولی بدون نسخه به فروش میرسد و تأییدیه بهداشتی دارد، به این معنی نیست که بیخطر است.»
کارآزمایی بالینی
یک کارآزمایی بالینی که اخیراً در نشریه طب داخلی جاما منتشر شده است، با حضور ۲۰۱ بزرگسال سالم انجام گرفت که بهصورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند: گروه اول دو مرتبه در روز به مدت چهار هفته بهازای هر کیلوگرم از وزن بدن ۲.۵ میلیگرم سیبیدی مصرف میکردند و گروه دوم با دارونما سروکار داشتند. میانگین سنی داوطلبان ۳۶ سال بود و بالغ بر نیمی از آنها مرد بودند.
افرادی که روزانه سیبیدی مصرف میکردند، با افزایش قابلتوجه آنزیمهای کبدی و بهویژه آنزیم آلانین آمینوترانسفراز مواجه شدند؛ بهطوری که سطح این آنزیم سهبرابر بیشتر از حد طبیعی خود بود. خانمها بیش از دیگران تحت تأثیر قرار گرفتند.
هفت داوطلب به دلیل افزایش شدید آنزیمهای کبدی و سلولهای خونی که از حتمال آسیب کبدی ناشی از مصرف مواد مخدر حکایت داشت، از آزمایش کنار گذاشته شدند. البته هیچکدام از داوطلبان دچار زردی یا علائم بالینی اختلال عملکرد کبد نشدند.
محققان گفتند که دوز انتخابی آنها برای سیبیدی در بالاترین حد ممکن بود. آنها مدت زمان مصرف را کنترل کردند و افزایش سطح آنزیمهای کبدی را زیر نظر گرفتند.
هیچکدام از داوطلبان گروه دارونما با این مسائل مواجه نشدند.
محققان به یک مطالعه مروری نظاممند اشاره کردند که نشان داد افزایش آنزیمهای کبدی ناشی از مصرف روزانه سیبیدی با ادامه مصرف بهطور خودکار تا ۲۵ درصد کاهش مییابد. این امر حاکی از آن است که بدن بهتدریج به این ترکیب عادت میکند.
بهطور کلی، اغلب افراد مشکلی با سیبیدی ندارند، اما این ترکیب میتواند با عوارضی مانند خشکی دهان، اسهال و خوابآلودگی همراه باشد.
ارتباط یافتهها با مصرفکنندگان سیبیدی
کارآزمایی حاضر نشان داد افرادی که بعد از مصرف سیبیدی با افزایش آنزیمهای کبدی مواجه شدند، معمولاً ائوزینوفیل بیشتری هم داشتند که نوعی گلبول سفید است. ائوزینوفیلها همزمان با آسیب کبدی ترشح میشوند و از آنها معمولاً بهعنوان شاخص آسیب کبدی استفاده میشود.
تنها یکی از داوطلبان علائمی داشت که از احتمال آسیب کبدی حکایت داشت. البته سطح آنزیمهای کبدی و ائوزینوفیلهای او به حدی نبود که از مطالعه کنار گذاشته شود.
مارتینز-ولش گفت: «این مسئله لزوماً به آن معنا نیست که کبدتان آسیب دیده است، اما نشان میدهد که در معرض آسیب کبدی هستید و اگر به همین منوال ادامه دهید، فشار زیادی به کبدتان وارد میکنید.»
افزایش آنزیمهای کبدی بر اثر مصرف سیبیدی پیشتر در آزمایشات بالینی به اثبات رسیده بود؛ بهویژه به این دلیل که مصرفکنندگان معمولاً دوزهای سنگینتری مصرف میکنند، چرا که سیبیدی مثل تتراهیدروکانابینول (تیاچسی) باعث نشئگی نمیشود.
محققان اعلام کردند که دوز آزمایششده در داوطلبان در حد اعتدال بوده است، اما آویس بولبولیان، مدیرعامل سیوا اینترپرایز، که در زمینه توسعه کسبوکار و راهکارهای تجاری در حوزه گیاه شاهدانه فعالیت دارد، گفت که یافتههای این مطالعه ممکن است ارتباطی با دوز مصرفی معمول نداشته باشند.
بولبولیان به اپک تایمز گفت که «در این مطالعه از دوز نسبتاً بالایی استفاده شده که ارتباطی با دوز مصرفی معمول ندارد.»
بولبولیان افزود: «اگر کسی را که معمولاً در این حد مصرف ندارد آزمایش کنید، نباید از اینکه کبد او تحت فشار قرار بگیرد تعجب کنید. افزایش آنزیمها بیشتر نشانه این است که کبد تحت فشار قرار گرفته و ارتباطی با مشکلات دیگر ندارد.»
بولبولیان گفت: «این مطالعه ثابت نمیکند که مصرف عادی سیبیدی خطرناک است، اما نشان میدهد که مصرف ناگهانی دوزهای سنگین کبد را تحت فشار میگذارد. با اینحال، نشانهای مبنی بر آسیب جدی یا بلندمدت مشاهده نمیشود.»
مسئله عدم نظارت
یافتهها از نگرانی درباره بازار بدون نظارت سیبیدی حکایت دارند. براساس قانون کشاورزی سال ۲۰۱۸، مصرف سیبیدی مشتقشده از گیاه شاهدانه قانونی است، اما این محصولات عمدتاً فاقد نظارت هستند یا با مقادیر متفاوتی از ترکیبات فعال عرضه میشوند و استاندارد مشخصی درباره دوز مصرفی آنها وجود ندارد.
بولبولیان گفت: «اگر این کارآزمایی با سیبیدی خالص انجام گرفته باشد، تصور کنید در بازارهای فاقد نظارت چه خبر خواهد بود.» او افزود: «این مسئله نشان میدهد که اصلاحات فدرال تا چه حد اهمیت دارد. درواقع، فقدان اصلاحات و عدم وجود قوانین مربوط به مواد مخدر درباره شاهدانه مضرتر و خطرناکتر از خود شاهدانه است.»
از محصولات سیبیدی برای درمان مشکلاتی مانند درد، اضطراب و افسردگی استفاده میشود، اما دستورالعمل خاصی درباره مصرف ایمن آنها وجود دارد.
با توجه به اینکه محصولات بدون نظارت سیبیدی بیش از همیشه محبوبیت پیدا کردهاند و از آنجا که سیبیدی سطح آنزیمهای کبدی را بالا میبرد، محققان میگویند سیبیدی باید در غربالگریهای پزشکی مورد بررسی قرار بگیرد؛ بهویژه در بیمارانی که با بیماریهای کبدی دستبهگریبان هستند یا داروهایی مصرف میکنند که در کبد متابولیزه میشوند.
مارتینز-ولش میگوید: «اینکه بدون نسخه فروخته میشود و تأییدیه بهداشتی دارد، به این معنی نیست که بیخطر است. من این نکته را درباره همه چیز و حتی درباره روغن ماهی و اسیدهای چرب امگا-۳ هم تکرار میکنم. زیادهروی در هیچ کاری خوب نیست و رمز موفقیت در رعایت اعتدال است.»
