تلگراف با استناد به اسناد تجاری و گمرکی گزارش داد که روسیه در سال ۲۰۱۸ میلیاردها دلار را برای دور زدن تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی به تهران ارسال کرده است.
براساس این گزارش که از اسناد تجاری و گمرکی بدست آمده است روسیه در سالهای اخیر، بهویژه پس از تشدید تحریمهای غرب علیه جمهوری اسلامی، نقش پنهانی اما مؤثر در پشتیبانی مالی از جمهوری اسلامی ایفا کرده است. این حمایت نه از مسیرهای بانکی متعارف، بلکه از طریق ارسال مستقیم محمولههای عظیم پول نقد انجام شده است.
تلگراف نوشت یک بانک دولتی روسیه به نام «پرامسویازبانک» در سال ۲۰۱۸ میلیاردها دلار اسکناس را در چندین نوبت به بانک مرکزی ایران منتقل کرده است؛ اقدامی که هدف آن دور زدن تحریمهای آمریکا و جلوگیری از فروپاشی اقتصادی حکومت ایران ارزیابی میشود.
این رسانه افزود انتقالهای نقدی تنها چند روز پس از اعمال تحریمهای سختگیرانه دولت نخست دونالد ترامپ علیه حکومت جمهوری اسلامی آغاز شد. در مجموع، نزدیک به پنج تُن اسکناس طی دهها محموله به ایران ارسال شد؛ محمولههایی که هر یک دهها میلیون دلار ارزش داشتند و عمدتا از طریق مسیرهای ریلی و دریای خزر منتقل شدند.
به گفته کارشناسان استفاده از پول نقد، بهویژه اسکناسهای درشت اروپایی، راهی مؤثر برای مخفی نگه داشتن تراکنشها و عبور از نظارتهای بینالمللی بوده است. در شرایطی که حکومت ایران عملا از نظام بانکی جهانی کنار گذاشته شده، چنین روشهایی اهمیت حیاتی پیدا میکند.
تلگراف افزود این کمکهای مالی در مقطعی انجام شد که جمهوری اسلامی با اعتراضات گسترده داخلی و بحران اقتصادی عمیق مواجه بود و تهران نیاز فوری به منابع ارزی داشت.
تحلیلگران آمریکایی معتقدند این پولها احتمالا برای تثبیت بازار ارز، تأمین هزینههای جاری حکومت و حتی پرداخت بهای همکاریهای نظامی میان تهران و مسکو استفاده شده است. برخی گمانهزنیها حاکی از آن است که احتمالا مبالغ یادشده در ازای خرید تسلیحات یا انتقال فناوری نظامی پرداخت شده است.
روابط جمهوری اسلامی و روسیه پس از آغاز جنگ اوکراین به شکل محسوسی گسترش یافته است. تهران با ارسال پهپادهای انتحاری و موشکهای کوتاهبرد به مسکو، به یکی از تأمینکنندگان اصلی تجهیزات جنگی روسیه تبدیل شده و در مقابل، از حمایتهای مالی و سیاسی کرملین بهرهمند شده است.
پرامسویازبانک که پیشتر یک نهاد خصوصی بود، پس از تصاحب توسط کرملین به ابزاری برای دور زدن تحریمها تبدیل شد. این بانک اکنون تحت تحریم ایالات متحده و بریتانیا قرار دارد و به دخالت در عملیاتهای پنهانی حامیان کرملین نیز متهم شده است.
گزارشهای جدیدتر نشان میدهد این بانک حتی به صدور اسکناسهای تقلیدی و ابزارهای شبهرمزارزی روی آورده تا جریان پول روسیه در سطح جهانی حفظ شود؛ اقدامی که نشاندهنده افزایش خلاقیت مسکو در مقابله با فشارهای غرب است.
برخی کارشناسان هشدار میدهند که انتقالهای مالی مشابه ممکن است همچنان ادامه داشته باشد، بهویژه در شرایطی که ایران بار دیگر با اعتراضات گسترده داخلی و فشار فزاینده بینالمللی روبهرو است. به گفته آنان، فروپاشی احتمالی جمهوری اسلامی میتواند ضربهای جدی به منافع ژئوپلیتیکی روسیه وارد کند.
از نگاه ناظران، حمایت مالی پنهانی روسیه از جمهوری اسلامی لزوما به معنای مداخله نظامی مستقیم نیست، اما دقیقا همان نوع کمکی است که میتواند بقای یک حکومت تحت فشار را تضمین کند. کمکی که کمتر دیده میشود، اما تأثیر آن میتواند تعیینکننده باشد.
