نویسنده: ترنس پی. جفری
ریک اسکات، سناتور جمهوریخواه فلوریدا، و جف مرکلی، سناتور دموکرات اورگن، هفته گذشته یک طرح دوحزبی مشترک ارائه کردند. این طرح وزیر امور خارجه آمریکا را ملزم میکند که درباره احتمال نسلکشی تبتیها به دست جمهوری خلق چین تصمیمگیری کند.
اسکات در بیانیهای درباره این طرح گفت: «چین کمونیستی در تبت نسلکشی میکند. هیچ کلمه دیگری برای توصیف این کار وجود ندارد. رژیم پکن با سرکوب مردم تبت مرتکب قتلهای سازمانیافته، شکنجه، عقیمسازی جبری، جابهجایی اجباری، آدمربایی حکومتی و دیگر جنایتهای ضدبشری شده است.»
اسکات گفت: «این قساوت باید خاتمه پیدا کند و چین باید بابت این اقدامات پاسخگو شود.»
مرکلی هم موضع قاطعی اتخاذ کرد.
او گفت: «آمریکا نمیتواند در قبال حملات مداوم چین علیه تبتیها اعم از پاکسازی فرهنگی و جداسازی کودکان از مادران، نظارت گسترده، زندان و شکنجه ساکت بماند.»
«لایحه تصمیمگیری درباره جنایتهای تبت» درصورت تصویب به وزیر امور خارجه فرصت میدهد که «تصمیم» خود را ظرف مدت یک سال اعلام کند و در گزارشی به کنگره بگوید که «آیا اقدامات مقامات یا مأموران جمهوری خلق چین علیه تبتیها مصداق نسلکشی مستمر علیه تبتیها یا جنایت علیه بشریت بوده یا خیر.»
اگر وزیر امور خارجه آمریکا به این نتیجه برسد که جمهوری خلق چین در تبت مرتکب نسلکشی شده است، این دومینبار خواهد بود که وزارت امور خارجه آمریکا از نسلکشی به دست رژیم کمونیستی چین میگوید. مایک پومپئو، وزیر امور خارجه پیشین آمریکا، در ۱۹ ژانویه ۲۰۲۱ و در روزهای پایانی دولت اول ترامپ گفته بود که جمهوری خلق چین علیه اویغورها در استان سینکیانگ مرتکب نسلکشی شده است: «با بررسی دقیق شواهد موجود به این نتیجه رسیدهام که جمهوری خلق چین، تحت هدایت و کنترل حزب کمونیست، علیه اویغورهای عمدتاً مسلمان و دیگر اقلیتهای قومی و مذهبی در سینکیانگ دست به نسلکشی زده است.»
او افزود: «معتقدم که این نسلکشی همچنان ادامه دارد و ما شاهد تلاش سیستماتیک نظام حزبی چین برای نابودی اویغورها هستیم.»
اسکات در بیانیه خود، که در آن خواستار بررسی احتمال نسلکشی در تبت شده بود، به رفتار چین با اویغورها و یک «زندانی سیاسی» به نام جیمی لای اشاره کرد.
اسکات گفت: «مشاهده این رفتارها از جانب رژیم شروری که همزمان علیه اویغورها دست به نسلکشی میزند، مسیحیت را سرکوب میکند و فعالان سیاسی را مانند دوست من، جیمی لای، به زندان میاندازد، کاملاً طبیعی است.»
لای، بازرگان کاتولیک چینی، مدیریت روزنامه اپل دیلی هنگکنگ را برعهده داشت. کمیسیون آمریکا در امور آزادی مذهبی بینالمللی در وبسایت خود از لای بهعنوان یک «غول رسانهای، فعال دموکراسیخواه و مدافع آزادی مذهبی» نام برد.
دولت چین نخستینبار در اوت ۲۰۲۰ لای را بازداشت کرد. براساس بیانیه کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل در فوریه سال جاری، «دیوان عالی آقای لای را در ۱۵ دسامبر ۲۰۲۵ با استناد به قانون جرائم و قانون امنیت ملی در اتهام انتشار مطالب فتنهانگیز و تبانی با نیروهای خارجی مجرم شناخت.»
«آقای لای همه اتهامات را رد کرده است.»
در این بیانیه آمده است که دفتر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل پس از بررسی رأی دیوان ابراز نگرانی کرده که این حکم استفاده از آزادیهای اساسی از جمله آزادی بیان، آزادی رسانه و آزادی تشکل را جرمانگاری کرده است.
در اکتبر ۲۰۲۴ و در جریان رقابتهای ریاستجمهوری آن سال، دونالد ترامپ در گفتوگو با هیو هیویت، مجری رادیویی، درباره لای صحبت کرد. هیویت از او پرسید: «فکر میکنید وقتی دوباره رئیسجمهور شدید، بتوانید با شی جینپینگ درباره آزادی جیمی لای از زندان و خروج او از چین صحبت کنید؟»
ترامپ پاسخ داد: «صددرصد، بله.»
هیویت گفت: «اینکه بتوانید جیمی لای را آزاد کنید، یک دستاورد بزرگ برای آزادیخواهان در سراسر جهان خواهد بود.»
متعاقب دیدار ترامپ با شی جینپینگ در کره جنوبی که در روز ۳۰ اکتبر ۲۰۲۵ رخ داد، ئیدبلیوتیان در گزارش خود به نقل از یک مقام کاخ سفید گفت که ترامپ با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، درباره آزادی جیمی لای، فعال دموکراسیخواه، صحبت کرده است.
هیویت دوباره در روز ۴ مه با ترامپ گفتوگو کرد و پرسید که آیا او در دیدار بعدی خود با شی که اواخر ماه جاری در چین برگزار میشود، دوباره درباره لای صحبت خواهد کرد یا خیر.
هیویت پرسید: «شما یکبار درباره جیمی لای با رئیس حزب کمونیست صحبت کردید. آیا قصد دارید دوباره درباره این موضوع صحبت کنید؟»
ترامپ پاسخ داد: «بله. یکبار این موضوع را مطرح کردم و فکر میکنم بین او و جیمی لای دلخوری وجود دارد… اما دوباره درباره این موضوع صحبت خواهم کرد.»
ترامپ باید در اینباره صحبت کند؛ درست همانطور که باید درباره حملات وجودی رژیم چین علیه مردم تبت و اویغورها حرف بزند.
چنانکه پیشتر گرفتم، نخستین جمله گزارش اخیر وزارت امور خارجه آمریکا درباره وضعیت حقوق بشر در چین که در ماه اوت منتشر شده و اتفاقات سال ۲۰۲۴ را پوشش میدهد، این است که «در یک سال اخیر در چین علیه اویغورهای عمدتاً مسلمان و دیگر اقلیتهای قومی و مذهبی در سینکیانگ، نسلکشی و جنایت علیه بشریت رخ داده است.»
بهرغم ارتکاب نسلکشی، جمهوری خلق چین همچنان یکی از بزرگترین شرکای تجاری آمریکا به شمار میآید. براساس آمار اداره سرشماری ایالات متحده، آمریکا در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۶۰.۹ میلیارد دلار کالا از چین وارد کرده و چین چهارمین منبع بزرگ واردات آمریکا پس از مکزیک (۱۳۸ میلیارد دلار)، کانادا (۹۱.۶ میلیارد دلار) و تایوان (۶۷.۴ میلیارد دلار) بوده است.
دیوان عالی آمریکا در ماه فوریه با ۶ رأی موافق در برابر ۳ رأی مختلف اعلام کرد که قانون اختیارات اقتصادی در شرایط اضطراری بینالمللی، که در سال ۱۹۷۷ به تصویب رسید، به رئیسجمهور اجازه نمیدهد بهصورت یکجانبه برای واردات خارجی از جمله کالاهای وارداتی از چین تعرفه در نظر بگیرد.
اکنون هردو حزب کنگره باید در امر قانونگذاری با ترامپ همکاری کنند تا فرایند واردات از کشورهایی مانند چین که مرتکب نسلکشی میشوند بهتدریج متوقف شود.
درباره نویسنده: ترنس پی. جفری سردبیر ارشد رسانه خبری سیاناسنیوز است.
