بازدید محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، از کاخ سفید در روز سهشنبه ۲۷ آبان نخستین سفر او به واشینگتن پس از بیش از هفت سال محسوب میشود.
انتظار میرود که در این دیدار، ولیعهد عربستان بر همکاری دفاعی آمریکا و عربستان تمرکز کند.
خالد بن سلمان آل سعود، وزیر دفاع عربستان هفته گذشته پس از دیدار با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده و دیگر مقامات آمریکایی در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما روابط عربستان و آمریکا را بررسی کردیم و راههایی برای تقویت همکاری استراتژیک خود را مورد بررسی قرار دادیم.»
در جریان بازدید ترامپ از عربستان سعودی در ماه مه، او یک قرارداد تسلیحاتی ۱۴۲ میلیارد دلاری با این کشور امضا کرد که بخشی از یک توافق بزرگتر ۶۰۰ میلیارد دلاری برای گسترش روابط اقتصادی با این کشور بود.
روز گذشته، پیش از دیدار با محمد بن سلمان در کاخ سفید، ترامپ اعلام کرد که فروش هواپیماهای جنگنده اف۳۵ لایتنینگ ۲، به عربستان سعودی را تأیید خواهد کرد.
گفته میشود که ولیعهد سعودی ممکن است به دنبال توافق امنیتی مشابه قطر، برای کشور خود باشد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده در مهرماه سال جاری با امضای یک فرمان اجرایی، به قطر «تضمین امنیتی» اعطا کرد که شرایط آن مشابه با ماده ۵ پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) بود.
بر اساس متن این فرمان، آمریکا هرگونه «حمله مسلحانه» به قطر را تهدیدی علیه صلح و امنیت ایالات متحده تلقی کرده و متناسب با آن واکنش نشان خواهد داد.
مایکل راتنی، سفیر سابق ایالات متحده در عربستان سعودی، روز گذشته گفت که خرید اف۳۵ ممکن است با هدف بلندمدت ریاض برای توسعه صنعت دفاعی داخلی در تضاد باشد.
راتنی گفت که عربستان سعودی ممکن است بیشتر به دنبال یک شراکت امنیتی بلندمدت با ایالات متحده باشد.
عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل
پیش از سفر ولیعهد عربستان، ترامپ تمایل خود را برای عادیسازی روابط دیپلماتیک عربستان سعودی با اسرائیل تحت چارچوب پیمان ابراهیم بیان کرد.
ترامپ در روز جمعه ۱۴ نوامبر در هواپیمای ایر فورس وان، گفت: «امیدوارم که عربستان سعودی به زودی وارد مسیر پیمان ابراهیم شود.»
اگرچه چندین کشور عربی از زمان اولین دوره ریاستجمهوری ترامپ به این پیمان پیوستهاند، اما مشارکت عربستان سعودی همچنان از دسترس واشنگتن خارج شده است.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پیشتر در یک سخنرانی اعلام کرده بود که او در آستانه یک پیشرفت دیپلماتیک با ریاض است.
این تلاشها پس از حمله گروه تروریستی حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل و کمپین نظامی اسرائیل در نوار غزه متوقف شد.
عربستان سعودی بارها تأکید کرده است که بدون مسیر مشخصی به سوی گامهای عملی برای ایجاد یک دولت فلسطینی، تلاش برای عادیسازی روابط با اسرائیل را از سر نخواهد گرفت، پیشنهادی که نتانیاهو مخالف آن است.
گرگ رومن، مدیر اجرایی انجمن خاورمیانه گفت که احتمالاً رئیسجمهور از فروش تسلیحات به عنوان اهرمی برای وارد کردن عربستان به نزدیکی با اسرائیل استفاده خواهد کرد.
او به اپک تایمز گفت: «فکر میکنم که تمایل رئیسجمهور برای پیشبرد این تسلیحات مشروط بر این است که سعودیها حداقل به صورت خصوصی به او تعهد دهند که وارد مسیر پیمان ابراهیم خواهند شد.»
شراکت هوش مصنوعی
مانند دوره اول رئیسجمهوری خود، دونالد ترامپ، عربستان سعودی را برای اولین سفر رسمی خود انتخاب کرد، که اهمیت استراتژیک روابط با این کشور نفتخیز را نشان میدهد.
شراکت اقتصادی ۶۰۰ میلیارد دلاری اعلامشده در جریان بازدید ترامپ از ریاض در ماه مه شامل سرمایهگذاری در هر دو کشور در بخشهای مختلف مانند مراکز داده هوش مصنوعی، زیرساختهای انرژی و مراقبتهای بهداشتی است.
به گفته مایکل راتنی، ریاض سالهاست که در تلاش است اقتصاد خود را از وابستگی به نفت دور کند. جذب سرمایهگذاری خارجی در هوش مصنوعی و فناوریهای پیشرفته اکنون بخش مرکزی این هدف است.
او در مصاحبهای در روز پنجشنبه ۶ نوامبر با مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، گفت که سعودیها از اینکه واشنگتن یک برنامه صادراتی قابل اعتماد برای پیشرفتهترین فناوری تراشه خود توسعه نداده است، ناامید شدهاند.
راتنی افزود: «سعودیها اهداف بزرگی دارند و در انتظار سرمایهگذاری از شرکتهای بزرگ آمریکایی برای توسعه مراکز داده هستند، آنها میخواهند صنعت هوش مصنوعی خود را توسعه دهند.»
همکاری نظامی با چین کمونیستی
گسترش روابط عربستان سعودی با پکن برای ایالات متحده مشکل ایجاد میکند.
در اکتبر سال جاری، چین و عربستان سعودی تمرین دریایی مشترک با نام شمشیر آبی ۲۰۲۵ انجام دادند که این سومین تمرین مشترک دو کشور بود.
در بیانیهای، هر دو کشور وعده دادند که همکاری نظامی خود را تقویت کنند.
برخی در واشینگتن ابراز نگرانی کردهاند که اگر دولت ترامپ با فروش جنگندههای اف-۳۵ به ریاض موافقت کند، حزب کمونیست چین ممکن است به فناوری این جنگندهها دست پیدا کند.
بردلی باومن، مدیر ارشد مرکز قدرت نظامی و سیاسی در بنیاد دفاع از دموکراسیها در یک تماس خبری اخیر پیش از دیدار گفت: «این اصلاً تصویر خوبی برای کشوری نیست که استدلال میکند باید بتواند پیشرفتهترین جنگنده آمریکا را بهدست آورد.»
او خاطرنشان کرد که سعودیها اگر میخواهند جنگندههای اف۳۵ را دریافت کنند، باید همکاری نظامی با پکن را خاتمه دهند.
