دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در روز ۲۵ سپتامبر (۳ مهر) رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه را در کاخ سفید پذیرفت تا درباره قرارداد با شرکت بوئینگ و مسائل دیگر از جمله اختلاف دیرینه بر سر خرید سامانه دفاع هوایی روسیه توسط ترکیه گفتوگو کند.
ترامپ در آغاز دیدار دوجانبه در دفتر بیضی گفت: «ما با ترکیه تجارت زیادی داریم و به آن ادامه خواهیم داد. آنها محصولات فوقالعادهای میسازند ـ واقعاً تولیدکنندگان عالی هستند.»
او همچنین افزود که دو رهبر درباره تلاشهای ترکیه برای خرید جنگندههای اف-۱۶ و اف-۳۵ نیز گفتوگو خواهند کرد.
تصمیم ترکیه برای خرید سامانه دفاع هوایی اس-۴۰۰ روسیه در سال ۲۰۱۹ موجب شد که آمریکا بر اساس قانون «مقابله با دشمنان آمریکا از طریق تحریمها» تحریمهایی علیه صنایع دفاعی ترکیه اعمال کند و این کشور را از برنامه اف-۳۵ کنار بگذارد.
ترامپ درباره موضوع لغو تحریمها گفت که هر دو طرف خواستههای خود را دارند و ابراز اطمینان کرد که به توافق خواهند رسید.
اردوغان و هیئت همراه او حدود دو ساعت را در کاخ سفید گذراندند. پس از این دیدار، ترامپ به خبرنگاران گفت که جلسه «عالی» بوده است.
بعدتر در دفتر بیضی و هنگام امضای دستورات اجرایی، ترامپ گفت که او و اردوغان «گفتوگوی بسیار خوبی» درباره خرید تجهیزات نظامی داشتهاند؛ اما جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه در امور سوریه نیز به خبرنگاران گفت که قرارداد با بوئینگ نهایی شده است.
در یک مصاحبه اخیر، احمد بولات، رئیس شرکت هواپیمایی ترکیشایرلاینز تأیید کرد که این شرکت در حال بررسی سفارش ۲۵۰ هواپیمای بوئینگ است. این قرارداد گسترش بزرگی برای شرکت هواپیمایی ملی ترکیه خواهد بود که هماکنون ناوگانی با ۴۸۵ هواپیما در اختیار دارد.
ترامپ همچنین گفت که او و اردوغان با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دیگر رهبران خاورمیانه گفتوگو کردهاند و از تحولات مهمی در آینده نزدیک خبر داد.
او افزود: «ما به توافق درباره غزه و شاید حتی صلح بسیار نزدیک شدهایم.»
خرید نفت روسیه توسط ترکیه
ترامپ بارها از متحدان ناتو به دلیل ادامه خرید نفت روسیه، با وجود مخالفتهای علنیشان با جنگ این کشور علیه اوکراین، انتقاد کرده است. بر اساس گزارش «مرکز پژوهش درباره انرژی و هوای پاک»، ترکیه در ماه اوت پس از چین و هند، سومین واردکننده بزرگ سوختهای فسیلی روسیه بود.
ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل در روز ۲۲ سپتامبر (۳۱ شهریور) بار دیگر از متحدان ناتو انتقاد کرد و گفت آنها در واقع «هزینه جنگ علیه خودشان را میپردازند.»
او در دیدار با اردوغان بر روابط قوی رئیسجمهور ترکیه با روسیه و اوکراین و همچنین نفوذ او در سراسر خاورمیانه تأکید کرد و گفت این روابط برای حل مناقشات منطقهای حیاتی است.
پس از این دیدار، ترامپ ابراز اطمینان کرد که اردوغان خرید نفت و گاز از روسیه را کاهش خواهد داد.
او به خبرنگاران گفت: «باور دارم او این کار را متوقف خواهد کرد. او قرار است کاری را انجام دهد که درست است.»
تدابیر امنیتی شدید
اردوغان در «بلر هاوس»، اقامتگاه رسمی مهمانان رئیسجمهور آمریکا که در مقابل کاخ سفید قرار دارد، مستقر شد. پیش از ورود او، تمامی راههای منتهی به کاخ سفید تحت تدابیر شدید امنیتی بسته شد؛ مشابه اقداماتی که در جریان دیدار نتانیاهو با ترامپ در ماه ژوئیه انجام گرفته بود. هیچ معترضی اجازه نزدیک شدن به کاخ سفید را نداشت.
اردوغان هماکنون با فشار فزاینده جامعه بینالمللی مواجه است؛ چراکه بازداشت و تعلیق اکرم اماماوغلو، شهردار استانبول، اعتراضات گستردهای را در ترکیه برانگیخته و دهها هزار نفر به خیابانها آمدهاند. کمیسیون اروپا و وزارت خارجه آلمان این سرکوب را محکوم کرده و تأکید کردهاند که رقابت سیاسی نباید از طریق دستگاه قضایی پیش برده شود.
با وجود آنکه ترکیه متحد ناتو به شمار میرود، کنگره آمریکا همچنان نسبت به «روابط ترکیه با روسیه و کارنامه حقوق بشری آن» موضعی خصمانه دارد. آسیه آیدینتاشباش، پژوهشگر مؤسسه بروکینگز در حوزه روابط آمریکا و اروپا، در گزارشی اخیر نوشت که این تنشها در کنار اختلافات ترکیه و اسرائیل بر سر غزه و سوریه، چالشی جدی برای سیاست آمریکا در منطقه ایجاد کرده است.
با وجود اختلافات، آنکارا و واشنگتن اهداف کلی مشابهی را در سوریه دنبال میکنند.
به گفته آسیه آیدینتاشباش، پس از سقوط رژیم اسد در دسامبر ۲۰۲۴، ایالات متحده و ترکیه در اهداف کلیدی خود در سوریه بیش از پیش هماهنگ شدهاند و تام باراک نقش هماهنگکننده اصلی را ایفا میکند.
او گفت: «مانند آنکارا، باراک نیز رژیم پس از اسد در دمشق به رهبری احمد الشرع، رئیسجمهور موقت، را پذیرفته است؛ از ایده سوریه یکپارچه حمایت میکند؛ و به طور کلی ادغام کردهای سوری تحت حمایت آمریکا، یعنی نیروهای دموکراتیک سوریه، در ارتش سوریه را پذیرفته است ـ هرچند با خودمختاری محلی بیشتری نسبت به آنچه آنکارا میپسندد.»
