دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، قرار است امروز ۲۰ ژانویه (۳۰ دی) برای شرکت در پنجاهوششمین نشست مجمع جهانی اقتصاد (WEF) به سوئیس سفر کند. این سفر در حالی انجام میشود که بهدلیل تلاشهای او برای بهدستآوردن گرینلند، تنشهای ژئوپولیتیکی میان آمریکا و چند کشور اروپایی افزایش یافته است.
این سومین سفر ترامپ به داووس در دوران ریاستجمهوری او خواهد بود. انتظار میرود او در جریان نشست سالانه مجمع جهانی اقتصاد، که از ۱۹ تا ۲۳ ژانویه برگزار میشود، سخنرانی کند و دیدارهایی با رهبران سیاسی و تجاری جهان داشته باشد.
نشست امسال با شعار «روح گفتوگو» برگزار میشود و بنا بر بیانیه مجمع جهانی اقتصاد، نزدیک به ۳ هزار شرکتکننده از ۱۳۰ کشور را گرد هم میآورد؛ از جمله رکورد ۶۵ رئیس کشور و دولت.
در ضمن، مجمع جهانی اقتصادی اعلام کرد که این نهاد بینالمللی دعوت از وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی برای شرکت در اجلاس داووس را به دلیل کشتار هزاران تن از معترضان در ایران لغو کرده است.
مجمع جهانی اقتصاد روز شنبه، ۱۹ ژانویه (۲۹ دی) در صفحه ایکس خود بیان کرد: «وزیر امور خارجه ایران در داووس حضور نخواهد داشت. اگرچه او پاییز گذشته به این اجلاس دعوت شده بود، اما کشتار غمانگیز غیرنظامیان در ایران طی هفتههای اخیر به این معناست که حضور نمایندهای از دولت ایران در داووس امسال مناسب نیست.»
در ادامه، نگاهی میاندازیم به آنچه میتوان از نشست امسال نخبگان جهانی انتظار داشت.
دستورکار ترامپ
حضور ترامپ در داووس در ادامه مخالفتهای او با ابتکارهای «تنوع، برابری و شمول» (DEI) و سیاستهای «کربنِ صفر» است که از سوی مجمع جهانی اقتصاد ترویج میشوند. او بارها این مجمع را بهدلیل آنچه «سیاستهای افراطی اقلیمی و زیستمحیطی» میخواند، مورد انتقاد قرار داده و شرکتکنندگان آن را «پیامبران فاجعه» توصیف کرده است.
چهلوهفتمین رئیسجمهور آمریکا مدتهاست دستورکار گلوبالیستی مجمع جهانی اقتصاد را در تضاد با سیاست «اول آمریکا»ی خود میداند.
مانند سالهای گذشته، انتظار میرود او در داووس سخنرانیای با محوریت برنامه اقتصادیاش ایراد کند و رهبران کسبوکار را به سرمایهگذاری در ایالات متحده ترغیب کند.
مجمع جهانی اقتصاد در سال ۱۹۷۱ توسط کلاوس شواب، مهندس مکانیک و اقتصاددان آلمانی، تأسیس شد. شواب در آوریل ۲۰۲۵ از سمت ریاست اجرایی این مجمع کنارهگیری کرد. مجمع جهانی اقتصاد اعلام کرد که در ۲۲ آوریل ۲۰۲۵، پس از دریافت ادعاهایی درباره سوءرفتار شواب که به هیأتمدیره ارسال شده بود، تحقیقاتی را آغاز کرده است.
هیأتمدیره در اوت ۲۰۲۵ به این نتیجه رسید که هیچ مدرکی دال بر تخلف اساسی از سوی شواب وجود ندارد.
هیأتمدیره در بیانیهای در تاریخ ۱۵ اوت ۲۰۲۵ اعلام کرد: «همچنین هیچ شواهدی از سوءرفتار از سوی هیلده شواب وجود ندارد؛ او بیش از پنج دهه بدون دریافت هیچگونه دستمزدی از مجمع حمایت کرده است. بینظمیهای جزئی، که ناشی از مرزهای مبهم میان مشارکتهای شخصی و عملیات مجمع بوده، نشاندهنده تعهد عمیق است، نه قصد سوءرفتار.»
در حال حاضر، مجمع جهانی اقتصاد بهصورت موقت توسط دو رئیس مشترک اداره میشود: لری فینک، مدیرعامل بلکراک، و آندره هوفمان، میلیاردر سوئیسی، نایبرئیس شرکت روش و یکی از سهامداران اصلی این شرکت دارویی.
ترامپ پس از ورود به داووس در ۲۱ ژانویه، در یک نشست خصوصی با فینک و هوفمان شرکت خواهد کرد. سپس ساعت ۲:۳۰ بعدازظهر به وقت محلی (۸:۳۰ صبح به وقت شرق آمریکا) سخنرانی ویژهای در مجمع جهانی اقتصاد خواهد داشت و پس از آن با رهبران خارجی دیدار میکند و در ضیافتی با مدیران ارشد کسبوکار حضور مییابد.
در روز دوم، ترامپ قرار است ساعت ۱۰:۳۰ صبح در مراسم اعلام «منشور هیأت صلح» شرکت کند و پس از این رویداد داووس را ترک خواهد کرد.
تنشهای ژئوپولیتیکی
نشست امسال در شرایطی برگزار میشود که تنشها میان ترامپ و رهبران اروپایی رو به افزایش است. ترامپ اخیراً تلاشهای خود برای بهدستآوردن گرینلند، قلمرو خودمختار دانمارک، را تشدید کرده است.
او در ۱۷ ژانویه اعلام کرد تا زمان دستیابی به توافق برای تصاحب این جزیره، تعرفه ۱۰ درصدی بر دانمارک و هفت کشور اروپایی دیگر—نروژ، سوئد، فرانسه، آلمان، بریتانیا، هلند و فنلاند—اعمال خواهد کرد.
تهدید تعرفهای ترامپ پس از آن مطرح شد که این متحدان ناتو نیروهای نظامی محدودی را به گرینلند اعزام کردند. رئیسجمهور آمریکا دانمارک را متهم کرده که در تأمین امنیت این جزیره قطبی کوتاهی کرده است.
او در پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال در ۱۸ ژانویه نوشت: «ناتو بهمدت ۲۰ سال به دانمارک گفته که باید تهدید روسیه را از گرینلند دور کند؛ اما متأسفانه دانمارک نتوانسته کاری در این زمینه انجام دهد.»
رئیس شورای اروپا، آنتونیو کوستا، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس در تاریخ ۱۸ ژانویه اعلام کرد که در واکنش به تنشهای اخیر، اواخر این هفته نشستی «فوقالعاده» با حضور هر ۲۷ رهبر اتحادیه اروپا برگزار خواهد کرد.
ترامپ بارها علاقه خود را به در اختیار گرفتن گرینلند توسط ایالات متحده ابراز کرده و افزایش تهدیدها از سوی روسیه و چین در منطقه قطب شمال را دلیل این موضع دانسته است. او همچنین گفته است در صورت لزوم، استفاده از نیروی نظامی برای بهدستگرفتن کنترل این جزیره را منتفی نمیداند.
طی هشت سال گذشته، هم دولت ترامپ و هم دولت بایدن درباره افزایش خطرات در قطب شمال هشدار دادهاند. رژیم کمونیستی چین در سالهای اخیر بهطور جاهطلبانهای توانمندیهای تجاری و نظامی خود را در این منطقه توسعه داده است. همچنین ناوهای جنگی روسیه و چین با دفعات بیشتری بهصورت مشترک در آبهای قطب شمال فعالیت میکنند.
هیأت صلح
در دومین و آخرین روز سفرش، انتظار میرود ترامپ «منشور هیأت صلح» را اعلام کند؛ ابتکاری که بخشی از مرحله دوم توافق آتشبس با حمایت آمریکا میان اسرائیل و گروه تروریستی حماس برای پایاندادن به جنگ غزه است.
ریاست این هیأت بر عهده ترامپ خواهد بود و اعضای آن شامل مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، استیو ویتکاف نماینده ویژه آمریکا، جرد کوشنر داماد ترامپ، تونی بلر نخستوزیر پیشین بریتانیا، مارک روآن مدیر سرمایهگذاری خصوصی، آجای بانگا رئیس گروه بانک جهانی و رابرت گابریل مشاور امنیت ملی آمریکا هستند.
دهها کشور برای پیوستن به این هیأت دعوت شدهاند؛ هیأتی که مسئول نظارت بر مرحله بعدی در غزه خواهد بود. کشورهایی مانند مراکش، ویتنام، قزاقستان، مجارستان و آرژانتین علاقه خود را برای عضویت اعلام کردهاند. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز دعوتنامه دریافت کرده است.
بر اساس اعلام کاخ سفید، اعضا مسئول مدیریت «توانمندسازی حکمرانی غزه، روابط منطقهای، بازسازی، جذب سرمایه، تأمین مالی کلان و بسیج سرمایه» خواهند بود.
هنوز مشخص نیست امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، پیشنهاد ترامپ برای پیوستن به این هیأت را بپذیرد یا نه.
ترامپ ۱۹ ژانویه به خبرنگاران گفت: «خب، کسی او را نمیخواهد چون خیلی زود از قدرت کنار میرود. من ۲۰۰ درصد تعرفه روی شرابها و شامپاینهایش میگذارم و آنوقت میآید؛ اما لازم نیست بیاید.»
