دونالد ترامپ اعلام کرد که توافق هستهای غیرنظامی میان وزارت انرژی آمریکا و عربستان سعودی، مشروط به پیوستن ریاض به توافقهای ابراهیم، تأیید خواهد شد.
رئیسجمهور ایالات متحده روز سهشنبه اول مرداد در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت توافق هستهای غیرنظامی میان وزارت انرژی آمریکا و عربستان سعودی که صرفا برای اهداف صلحآمیز و غیرنظامی در حال بررسی است، تنها در صورتی تصویب خواهد شد که عربستان سعودی به توافقنامههای ابراهیم بپیوندد.
او تاکید کرد این برنامه شامل هیچگونه غنیسازی مواد هستهای نخواهد بود و آن را مشابه برنامههای هستهای غیرنظامی برخی کشورها، از جمله وضعیت فعلی برنامه هستهای ایران و امارات متحده عربی توصیف کرد.
ترامپ همچنین تصریح کرد که ایالات متحده با ایجاد تاسیسات هستهای غیرنظامی، به شرط آنکه فاقد قابلیت غنیسازی باشند، مخالفتی ندارد.
وزارت انرژی آمریکا در بیانیهای اعلام کرد ایالات متحده و عربستان سعودی روز گذشته توافقی امضا کردند که به این کشور اجازه میدهد یک برنامه هستهای غیرنظامی را در خاک خود توسعه دهد.
در این بیانیه آمده است: «این دو توافق در کنار یکدیگر، چارچوب حقوقی یک مشارکت چند دههای و چند میلیارد دلاری را فراهم میکنند که چندین هدف اقتصادی و راهبردی اولویتدار، از جمله جلوگیری از اشاعه تسلیحات هستهای را پیش میبرد.»
توافق موسوم به ۱۲۳ که نام خود را از ماده ۱۲۳ قانون انرژی اتمی آمریکا گرفته است، توسط کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا و همتای سعودی او، شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان امضا شد.
یکی از بندهای کلیدی این توافق اجازه میدهد که اگر مطالعه مشترک آمریکا و عربستان سعودی ضرورت آن را تایید کند، شرکتهای آمریکایی، تاسیسات غنیسازی اورانیوم در عربستان احداث کنند. این بند به ایالات متحده امکان میدهد بر برنامه هستهای عربستان نفوذ داشته باشد و مانع از استفاده نظامی احتمالی از این برنامه شود.
در حال حاضر، تنها چند کشور با صادرات فناوری راکتور، ساخت نیروگاههای هستهای در خارج از مرزهای خود و تامین مالی این پروژهها، بر بازار جهانی انرژی هستهای تسلط دارند که روسیه و چین از مهمترین آنها هستند.
انتظار میرود این توافق صنعت هستهای آمریکا را تقویت کرده و از افزایش نفوذ راهبردی روسیه و چین در بخش هستهای غیرنظامی عربستان سعودی جلوگیری کند.
کریس رایت در بیانیهای گفت: «این توافقها نشاندهنده تعهد مشترک دو کشور ما به تقویت روابط تجاری میان آمریکا و عربستان سعودی، ایجاد رونق اقتصادی در داخل و تامین امنیت برای متحدانمان در خارج از کشور است.»
او افزود: «مطمئن باشید این توافقها بالاترین استانداردهای ایمنی هستهای و منع اشاعه را رعایت میکنند و بر بهترین فناوری هستهای و برجستهترین دانشمندان جهان متکی هستند؛ فناوری و تخصصی که همینجا در ایالات متحده توسعه یافته است. به لطف رئیسجمهور دونالد ترامپ، دوران شکوفایی دوباره صنعت هستهای آمریکا آغاز شده و منافع بلندمدتی برای مردم آمریکا و عربستان سعودی به همراه خواهد داشت.»
رایت پیشتر در نخستین سفر خارجی خود به منطقه در آوریل ۲۰۲۵ درباره این توافق گفتوگو کرده بود.
این توافق برای بررسی به کنگره آمریکا ارسال خواهد شد.
برخی از اعضای کنگره آمریکا ممکن است به دلیل مخالفت با هرگونه همکاری هستهای با ریاض، برای جلوگیری از اجرای این توافق تلاش کنند. با این حال، برای بیاثر کردن وتوی رئیسجمهور و متوقف کردن این توافق، کنگره باید در هر دو مجلس نمایندگان و سنا با اکثریت دوسوم آرا به آن رای دهد.
انتظار میرود شرکت وستینگهاوس الکتریک و راکتور AP1000 این شرکت از بزرگترین بهرهمندان این توافق باشند.
بر اساس این توافق، شرکتهای آمریکایی راکتورهای جدید تولید برق و دیگر فناوریهای هستهای را تأمین خواهند کرد و برخی تامینکنندگان خارجی نیز احتمالا نقش فرعی خواهند داشت.
جنیفر گوردون، مدیر «ابتکار سیاست انرژی هستهای» در شورای آتلانتیک، این توافق را «پیروزی آمریکا بر روسیه و چین» توصیف کرد.
او در یادداشتی نوشت: «توافق موسوم به ۱۲۳ میان ایالات متحده و عربستان سعودی نه تنها یک پیروزی برای صنعت انرژی هستهای آمریکا است، بلکه پیروزی برای نظام جهانی منع اشاعه به رهبری ایالات متحده نیز به شمار میرود.»
