دونالد ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده هیچ پولی در ایران سرمایهگذاری نخواهد کرد.
رئیسجمهور آمریکا روز سهشنبه ۱۶ ژوئن در حاشیه نشست گروه هفت، با اشاره به گزارشهایی درباره احتمال ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری برای ایران در چارچوب توافق احتمالی، این ادعاها را «مضحک» توصیف کرد.
او افزود: «ما هیچ تعهدی برای سرمایهگذاری هیچ پولی در ایران نداریم» و تأکید کرد که آنچه درباره این موضوع منتشر شده «صرفاً یک شایعه» بوده است.
پیش از این جیدی ونس گفته بود که جمهوری اسلامی تنها در صورتی میتواند از مزایای اقتصادی و کاهش فشارهای بینالمللی بهرهمند شود که بهطور قابل راستیآزمایی برنامه هستهای خود را کنار بگذارد، حمایت از گروههای تروریستی را متوقف کند و به اقدامات بیثباتکننده در منطقه پایان دهد.
معاون رئیسجمهور ایالات متحده روز سهشنبه ۱۶ ژوئن (۲۶ خرداد) در گفتوگو با فاکسنیوز با رد گزارشهایی مبنی بر پرداخت دهها یا صدها میلیارد دلار به ایران، تأکید کرد که دولت آمریکا «حتی یک دلار» از منابع مالیاتدهندگان آمریکایی را در اختیار تهران قرار نخواهد داد.
او افزود: «آنچه رئیسجمهور ترامپ به ایران پیشنهاد کرده بسیار ساده است؛ اگر رفتار خود را تغییر دهید و مانند یک کشور عادی عمل کنید، ایالات متحده نیز آماده است نوع روابط خود با شما را تغییر دهد. اما اگر به مسیر گذشته ادامه دهید، هیچیک از مزایای توافق در دسترس نخواهد بود.»
به گفته ونس، برخی رسانهها و منابع نزدیک به جمهوری اسلامی مدعی شدهاند که بر اساس توافق جدید، میلیاردها دلار از سوی آمریکا یا کشورهای منطقه به ایران پرداخت خواهد شد؛ ادعاهایی که او آنها را «کاملاً ساختگی» و «فاقد هرگونه مبنای واقعی» توصیف کرد.
او افزود: «برخی ارقام مانند ۲۴ میلیارد دلار یا ۳۰۰ میلیارد دلار کاملاً از خود ساخته شدهاند. این اعداد هیچ ارتباطی با متن توافق ندارند. ایران هیچ پولی از دولت آمریکا دریافت نخواهد کرد.»
ونس تأکید کرد که مهمترین هدف توافق، تضمین دائمی عدم دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای است.
او در ادامه بیان کرد که عملیات نظامی اخیر آمریکا و متحدانش بخشهای اصلی برنامه هستهای ایران را نابود کرده و اکنون توافق جدید قرار است این دستاورد نظامی را به یک چارچوب سیاسی و نظارتی بلندمدت تبدیل کند.
به گفته او، جمهوری اسلامی متعهد شده است که ذخایر مواد غنیشده خود را از بین ببرد و مسیر تولید مواد مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای را متوقف کند.
ونس افزود: «رئیسجمهور معتقد است باید با همکاری نهادهای بینالمللی و حتی خود ایرانیها، ذخایر مواد غنیشده موجود نابود شود. این اقدام فاصله ایران با هرگونه توانایی هستهای نظامی را بیشتر خواهد کرد.»
معاون دونالد ترامپ همچنین بیان کرد که تهران برای بهرهمند شدن از مزایای توافق باید غنیسازی را کنار بگذارد و در صورت عدم اجرای این تعهد، هیچ امتیازی دریافت نخواهد کرد.
ونس تأیید کرد که دولت ترامپ در حال مذاکره برای ایجاد نظامی گسترده از بازرسیها و نظارتهای بینالمللی است؛ سازوکاری که به گفته او بسیار فراتر از آن چیزی خواهد بود که در توافق هستهای دولت باراک اوباما وجود داشت.
او افزود: «یکی از مشکلات اساسی توافق برجام این بود که نظام بازرسی آن عملاً ناکارآمد بود. در ظاهر سازوکاری وجود داشت، اما در عمل امکان نظارت واقعی فراهم نبود. این بار مسئله راستیآزمایی در مرکز توافق قرار دارد.»
به گفته ونس، هرگونه لغو تحریم یا ارائه مشوقهای اقتصادی تنها پس از تأیید اجرای تعهدات جمهوری اسلامی صورت خواهد گرفت.
در پاسخ به پرسشی درباره تغییر رفتار تهران، معاون رئیسجمهور ایالات متحده سه عامل اصلی را مطرح کرد.
به گفته او، نخستین عامل تغییر نسل در ساختار رهبری جمهوری اسلامی است. دومین عامل، فشار نظامی و سیاسی گستردهای است که دولت ترامپ طی ماههای گذشته اعمال کرده و سومین عامل نیز وضعیت وخیم اقتصادی ایران است.
با این حال ونس تأکید کرد که واشنگتن هیچگونه اعتمادی به جمهوری اسلامی ندارد و تمامی تصمیمها بر پایه راستیآزمایی خواهد بود.
ونس در پاسخ به این پرسش که در صورت نقض توافق از سوی جمهوری اسلامی چه اتفاقی خواهد افتاد، گفت تهران در آن صورت هیچیک از مزایای اقتصادی توافق را دریافت نخواهد کرد.
او افزود: «ما همچنان قدرت نظامی، فشار اقتصادی و نفوذ دیپلماتیک خود را حفظ خواهیم کرد. همه اهرمها در اختیار ایالات متحده باقی میماند.»
معاون رئیسجمهور آمریکا در ادامه احتمال بازگشت گزینه نظامی را نیز رد نکرد.
او همچنین با اشاره به نگرانیهای امنیتی اسرائیل پس از حملات ۷ اکتبر گفت حذف تهدید هستهای جمهوری اسلامی و تضعیف تواناییهای نظامی و اقتصادی جمهوری اسلامی میتواند به امنیت بیشتر اسرائیل و سایر کشورهای منطقه کمک کند.
