دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز جمعه اعلام کرد که آمریکا از اول نوامبر، ۱۰۰ درصد تعرفه اضافی بر کالاهای چینی و کنترلهای صادراتی بر نرمافزارهای حیاتی اعمال خواهد کرد.
او در پیامی در شبکه تروث سوشال نوشت: «با توجه به موضع بیسابقهای که چین اتخاذ کرده و صرفاً از طرف ایالات متحده (نه کشورهای دیگری که نیز تهدید شدهاند) اعلام میکنم که از اول نوامبر ۲۰۲۵ یا زودتر، بسته به اقدامات بعدی چین، آمریکا تعرفهای ۱۰۰ درصدی بر کالاهای چینی، علاوه بر تعرفههای موجود، وضع خواهد کرد. همچنین در همان تاریخ، کنترلهای صادراتی بر همه نرمافزارهای حیاتی اعمال میشود.»
ترامپ در پیامی دیگر اشاره کرد که احتمالاً دیدار برنامهریزیشدهاش با شی جینپینگ، رهبر چین را لغو خواهد کرد. قرار بود هر دو در جریان نشست همکاری اقتصادی آسیا–اقیانوسیه (APEC) در کره جنوبی دیدار کنند.
او نوشت: «قرار بود دو هفته دیگر در نشست APEC با رئیسجمهور شی دیدار کنم، اما حالا دلیلی برای این کار وجود ندارد.»
ترامپ پکن را متهم کرد که با ارسال نامههایی به کشورهای مختلف جهان درباره اعمال کنترلهای صادراتی بر عناصر خاکی کمیاب و مواد کلیدی دیگر، گامی خصمانه و بیسابقه برداشته است. او وعده داد که با افزایش سنگین تعرفهها و اقدامات متقابل به این رفتار پاسخ خواهد داد.
ترامپ افزود: «اتفاقات بسیار عجیبی در چین در حال رخ دادن است! آنها بهشدت خصمانه شدهاند و برای کشورهای مختلف جهان نامه میفرستند تا کنترلهای صادراتی بر هر عنصر تولیدی مربوط به عناصر کمیاب و تقریباً هر چیز دیگری اعمال کنند، حتی اگر آن کالا در چین تولید نشود.»
او هشدار داد که این اقدام چین باعث انسداد بازارهای جهانی و ایجاد مشکلات جدی برای تقریباً همه کشورها، از جمله خود چین خواهد شد.
ترامپ گفت که چندین کشور از «خصومت تجاری» پکن ابراز خشم کردهاند؛ اقدامی که به گفته او با توجه به مذاکرات تجاری مثبت شش ماه گذشته، غیرمنتظره بود.
ترامپ نوشت: «همیشه احساس میکردم آنها در کمین هستند و حالا مثل همیشه، معلوم شد که حق با من بود!»
در ۹ اکتبر، رژیم کمونیستی چین دامنه کنترلهای صادراتی خود بر عناصر کمیاب را گسترش داد و شرکتهای دفاعی و نیمههادی خارجی را از دسترسی به این فلزات حیاتی منع کرد.
وزارت بازرگانی چین اعلام کرد که هر کالایی که بیش از ۰٫۱ درصد از مواد معدنی کمیاب چینی داشته باشد، نیازمند مجوز صادرات خواهد بود. این محدودیتها از اول دسامبر اجرایی میشود.
عناصر کمیاب که شامل ۱۷ عنصر کلیدی برای تولید خودروهای برقی، جنگندهها و زیردریاییها هستند، به یکی از موضوعات اصلی مذاکرات تجاری آمریکا و چین بدل شدهاند.
طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی، چین با ۶۱ درصد استخراج جهانی و ۹۲ درصد پالایش، تأمینکننده اصلی و مسلط بر بازار این عناصر است.
ترامپ با توصیف رفتار چین بهعنوان «خبیثانه و خصمانه» گفت پکن با انحصار در مواد کلیدی مانند آهنرباها جهان را گروگان گرفته است.
او افزود که آمریکا نیز در برخی حوزهها انحصارهای قویتری از چین دارد اما تاکنون از آنها استفاده نکرده است.
ترامپ گفت: «چیزهایی که روزی عادی بودند، حالا دیگر عادی نیستند. با رئیسجمهور شی صحبت نکردهام، چون دلیلی برای این کار وجود ندارد.»
او افزود که زمان ارسال نامههای چین بسیار نامناسب بوده است؛ چراکه در همان روز صلح در خاورمیانه برقرار شده بود.
ترامپ تأکید کرد: «بهعنوان رئیسجمهور آمریکا، ناچار خواهم بود با اقدامات مالی به این رفتار پاسخ دهم. برای هر عنصری که آنها انحصار کردهاند، ما دو برابر آن را داریم.»
او احتمال «افزایش گسترده تعرفهها بر کالاهای چینی» و سایر اقدامات تلافیجویانه را مطرح کرد و افزود:
«هرگز فکر نمیکردم کار به اینجا برسد، اما شاید زمانش فرا رسیده است. در نهایت، هرچند ممکن است دردناک باشد، این تصمیم برای آمریکا بسیار سودمند خواهد بود.»
در همان روز، پکن همچنین فناوریها و تجهیزات خاص مربوط به عناصر کمیاب را به فهرست کنترل صادرات خود افزود. از ۸ نوامبر، صادرات برخی از باتریهای لیتیوم-یونی، کاتدهای گرافیتی و الماسهای مصنوعی نیاز به تأیید دولت دارد.
پنج عنصر کمیاب دیگر، هولمیوم، اربیوم، تولیوم، یوروپیوم و ایتربیوم نیز مشمول مجوز صادرات خواهند بود.
