دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، دعوت خود از مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، برای پیوستن به «هیات صلح» به رهبری ایالات متحده را که قرار است در مرحله نخست بر بازسازی غزه تمرکز کند، پس گرفت.
ترامپ شامگاه ۲۲ ژانویه (۲ بهمن) در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال خطاب به کارنی نوشت: «لطفا این نامه را بهمنزله اعلام رسمی در نظر بگیرید که هیات صلح، دعوت خود از شما را در خصوص پیوستن کانادا به آنچه قرار بود معتبرترین هیات رهبران در تاریخ باشد، پس میگیرد. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم.»
این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که دو طرف طی روزهای اخیر، در سخنرانیهای عمومی، از اظهارات یکدیگر درباره روابط آمریکا و کانادا و همچنین مناسبات بینالمللی انتقاد کرده بودند.
کارنی در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس، در ۲۰ ژانویه (۳۰ دی)، از فشار آمریکا برای در اختیار گرفتن گرینلند انتقاد کرد و از کشورها خواست از «قدرتهای بزرگ» تبعیت نکنند. او گفت نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد دچار «گسست» شده است و از قدرتهای میانی خواست برای مقابله با فشار قدرتهای بزرگ به یکدیگر بپیوندند؛ بدون آنکه مشخص کند منظورش کدام قدرتهاست یا تمایزی میان آنها قائل شود.
او گفت: «قدرتهای بزرگ شروع کردهاند از یکپارچگی اقتصادی بهعنوان سلاح استفاده کنند، تعرفهها را به اهرم فشار تبدیل کنند، زیرساختهای مالی را ابزار اجبار بدانند و زنجیرههای تامین را به نقاط ضعف قابل سوءاستفاده بدل کنند. وقتی یکپارچگی به منبع سلطه تبدیل میشود، دیگر نمیتوان در توهم منافع متقابل از طریق یکپارچگی زندگی کرد.»
این اظهارات تنها چند روز پس از سفر کارنی به چین بیان شد؛ سفری که او در آن گفت یک شراکت راهبردی جدید با پکن، «ما را برای نظم جهانی جدید در موقعیت خوبی قرار میدهد.»
ترامپ در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد در داووس، روز ۲۱ ژانویه (۱ بهمن)، گفت که سخنرانی کارنی را شنیده و افزود نخستوزیر کانادا «چندان قدردان نبود». او همچنین گفت کانادا «بهواسطه ایالات متحده زنده است.»
ترامپ گفت: «کانادا، ضمنا، امتیازات زیادی بهصورت رایگان از ما میگیرد و باید قدردان باشد؛ اما نیست. کانادا بهواسطه ایالات متحده زنده است. این را به خاطر بسپار، مارک، دفعه بعد که چنین اظهارنظرهایی میکنی.»
یک روز بعد، مارک کارنی در سخنرانی خطاب به کاناداییها در ۲۲ ژانویه (۲ بهمن)، به اظهارات ترامپ واکنش نشان داد و گفت کانادا «بهواسطه ایالات متحده زنده نیست» و افزود: «کانادا شکوفا است؛ چون ما کانادایی هستیم.»
همچنین در همان روز، هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، هشدار داد اتاوا با نزدیکتر شدن به چین ممکن است مذاکرات پیشروی بازنگری توافق تجارت آزاد آمریکا–مکزیک–کانادا را به خطر بیندازد.
لوتنیک پیشنهاد کرد اظهارات اخیر کارنی ممکن است با انتخابات پیشرو مرتبط باشد. او همچنین گفت تصمیم اتاوا برای گشودن بازار کانادا به خودروهای برقی چینی میتواند تاثیر منفی بر روابط تجارت آزاد کانادا با آمریکا داشته باشد؛ روابطی که به گفته او پس از توافق آمریکا با مکزیک، «دومین توافق برتر» ایالات متحده در جهان است.
کارنی در جریان سفر خود به چین در هفته گذشته، با کاهش تعرفه خودروهای برقی چینی از ۱۰۰ درصد به ۶٫۱ درصد برای ۴۹ هزار دستگاه نخست وارداتی موافقت کرد؛ در مقابل، پکن نیز پذیرفت تعرفهها بر محصولات کشاورزی کانادا را از ۸۵ درصد به ۱۵ درصد کاهش دهد؛ توافقی که دستکم تا پایان سال ۲۰۲۶ معتبر خواهد بود.
هیات صلح
هیات صلح ترامپ اوایل روز ۲۲ ژانویه (۲ بهمن) بهطور رسمی آغاز به کار کرد؛ ابتکاری که با حضور نمایندگان ۱۹ کشور در کنار رئیسجمهور آمریکا در مجمع جهانی اقتصاد در داووس افتتاح شد. اعضای بنیانگذار این هیات عمدتا از کشورهای آسیایی هستند و در عین حال نمایندگانی از برخی نقاط دیگر جهان، از جمله مجارستان، آرژانتین و پاراگوئه نیز به آن پیوستهاند.
از دیگر رهبران اروپایی، از جمله ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، نیز برای عضویت در این هیات دعوت شده است؛ اما تاکنون این دعوتها بهطور رسمی پذیرفته نشدهاند.
مارک کارنی هفته گذشته گفته بود که در اصل با پیوستن به این هیات موافقت کرده است؛ اما تاکید داشت جزئیاتی مانند تامین مالی آن هنوز باید مشخص شود. فرانسوا فیلیپ شامپاین، وزیر دارایی کانادا، این هفته گفت اتاوا قصد ندارد برای پیوستن به این ابتکار یک میلیارد دلار پرداخت کند؛ رقمی که یکی از مقامهای آمریکایی بهعنوان هزینه ورود مطرح کرده و قرار بود برای کمک به غزه استفاده شود.
کارنی تنها رهبر جهان است که ترامپ بهطور علنی به او اطلاع داد دعوتش برای پیوستن به این هیات پس گرفته شده است.
اپک تایمز برای دریافت واکنش با دفتر نخستوزیر کانادا تماس گرفت؛ اما تا زمان انتشار این خبر پاسخی دریافت نشد.
تیرهشدن روابط
اظهارات ترامپ در هفته جاری نخستین موردی است که او بهطور علنی از مارک کارنی انتقاد میکند؛ فردی که پیشتر با لحنی دوستانه با او سخن گفته بود.
در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، او چندین بار بهطور علنی با جاستین ترودو، نخستوزیر پیشین کانادا، درگیر شد. در پایان نشست گروه هفت در ژوئن ۲۰۱۸، ترودو به خبرنگاران گفت در برابر تعرفههای آمریکا از اقدامات تلافیجویانه دریغ نخواهد کرد. ترامپ بعدتر پاسخ داد که ترودو در جریان نشست «بسیار آرام و ملایم» رفتار کرده و تنها پس از خروج ترامپ چنین اظهاراتی را مطرح کرده است. یک سال بعد، در جریان نشست ناتو در بریتانیا، ترودو در حالی که میکروفن روشن بود، ظاهرا در جمع دیگر رهبران جهان، درباره برگزاری یک کنفرانس خبری طولانی توسط ترامپ تمسخرآمیز سخن گفت. ترامپ بعدها او را «دورو» خواند.
در آستانه دوره دوم ریاستجمهوری خود، ترامپ بارها ترودو را «فرماندار» خطاب کرد؛ اظهارنظری که بهطور ضمنی به این معنا بود که کانادا باید یکی از ایالتهای آمریکا شود. ترودو در پاسخ گفت «ذرهای شانس ندارد که کانادا بخشی از ایالات متحده شود.»
در جریان کارزار انتخاباتی سال گذشته، کارنی تمرکز زیادی بر پاسخ به ترامپ داشت و گفت ترامپ با «تعرفههای غیرموجه» در حال «حمله به خانوادهها، کارگران و کسبوکارهای کانادایی» است.
با این حال، پس از انتخابات، او بهطور قابل توجهی لحن خود را در قبال ترامپ ملایمتر کرد و برای تشویق واشینگتن به ادامه مذاکرات تجاری با کانادا و کاهش تعرفهها، تعرفههای تلافیجویانه کانادا را کنار گذاشت.
در مقابل، ترامپ در چندین نوبت از کارنی تمجید کرده بود. او در دیدار با نخستوزیر کانادا در واشینگتن در اوت ۲۰۲۵ گفت: «من کارنی را خیلی دوست دارم و فکر میکنم آدم خوبی است.» کارنی نیز در دیداری دیگر با رئیسجمهور آمریکا در مه ۲۰۲۵، ترامپ را در نحوه برخوردش با چین «رئیسجمهوری تحولآفرین» توصیف کرده بود.
حتی زمانی که ترامپ از آگهیهای ضدتعرفهای استان انتاریو در آمریکا که شامل سخنرانی رونالد ریگان، رئیسجمهور پیشین آمریکا، بود انتقاد میکرد، گفت رابطه بسیار خوبی با کارنی دارد. او در اکتبر ۲۰۲۵ گفت: «خیلی دوستش دارم.»
رئیسجمهور آمریکا به دلیل پخش این آگهیها مذاکرات تجاری با کانادا را تعلیق کرد. کارنی بعدتر گفت اگر این آگهیها نبود، دو کشور به توافق تجاری بسیار نزدیک شده بودند. از آن زمان تاکنون توافق جدیدی حاصل نشده و اکنون اتاوا تمرکز خود را بر بازنگری توافق آمریکا–مکزیک–کانادا در سال جاری گذاشته است.
کارنی پیشتر در یک پیام تلویزیونی خطاب به کاناداییها در اکتبر ۲۰۲۵، بار دیگر از ادبیات تندتری علیه دولت آمریکا استفاده کرد و با تکرار مواضع دوران کارزار انتخاباتی گفت «روابط کانادا با ایالات متحده هرگز مانند گذشته نخواهد بود». او پس از آن تا مدتی از بیان چنین اظهاراتی در سخنرانیهای عمومی پرهیز کرد؛ اما دوباره این موضوع را در سخنان خود خطاب به رهبران جهان در داووس در ۲۰ ژانویه (۳۰ دی) و بار دیگر در پیام خود به کاناداییها در ۲۲ ژانویه (۲ بهمن) مطرح کرد.
